TCK 158/1-f: İstinafta Zarar Giderimi ve Etkin Pişmanlık

Makaleler/Siber Suçlar Hukuku/TCK 158/1-f: İstinafta Zarar Giderimi ve Etkin Pişmanlık
Yayın tarihi: Bu yazıyı hazırlayan: ,

Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle

TCK 158/1-f Nitelikli Dolandırıcılıkta İstinaf Aşamasında Zarar Giderimi ve Etkin Pişmanlık (TCK m. 168/2): Yargıtay’a Göre Ödeme Ne Zaman Sayılır?

Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 13 Kasım 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 20 dakika

Kısa cevap: Kural olarak hayır. Yargıtay’a göre TCK m. 168/2’deki “hüküm verilmezden önce” ifadesi, ilk derece mahkemesinin CMK m. 223 kapsamında verdiği hükmü anlatır. Bu hükümden sonra, istinaf veya temyiz aşamasında giderilen zarar etkin pişmanlık indirimi sağlamaz; bölge adliye mahkemesi (BAM) de ilk derece hükmünü yalnızca bu nedenle bozamaz. Ancak iki önemli kapı açıktır: (1) sanık ilk derece mahkemesinde zararı gidermek istediğini açıklamış, mahkeme ise ona süre, IBAN veya ödeme yeri gibi bir imkân tanımadan hüküm kurmuşsa istinafta yapılan ödeme de “hükümden önce” yapılmış sayılır; (2) BAM duruşma açarak yeniden yargılama yaparsa veya hüküm başka bir nedenle bozulursa, bu yeni yargılama sırasında yapılan ödeme nedeniyle m. 168/2 uygulanabilir. TCK 158/1-f’de alt sınır dört yıl olduğundan, bu indirim cezanın HAGB ve erteleme eşiği olan iki yılın altına inip inmeyeceğini belirler.

Kısa cevaplar

  • İstinafta ödenen zarar indirim sağlar mı? Kural olarak hayır; sınır ilk derece mahkemesinin hükmüdür (Yargıtay 2. CD, 2023/5662 K.).
  • En önemli istisna nedir? İlk derecede ödeme iradesini açıklayan sanığa imkân tanınmadan hüküm kurulmuşsa istinaftaki ödeme de sayılır.
  • BAM bu yüzden dosyayı bozabilir mi? Hayır. Ödeme iradesine rağmen imkân tanınmamışsa BAM bu gerekçeyle dosya üzerinden bozamaz; duruşma açıp hukuka aykırılığı kendisi gidermelidir (CMK m. 280/1-g, 280/2).
  • BAM duruşma açarsa ne olur? Duruşmalı yargılama sırasında yapılan ödeme nedeniyle m. 168/2 uygulanabilir.
  • İndirim ne kadardır? Kovuşturma aşamasında yarısına kadar (m. 168/2); kovuşturmadan önce üçte ikisine kadar (m. 168/1).
  • 158/1-f’de neden önemli? Dört yıllık alt sınır, m. 168/2 en üst oranla uygulanırsa iki yıla, m. 62 ile 1 yıl 8 aya inebilir; bu HAGB ve erteleme kapısını açar.
  • Hüküm kesinleştiyse? Hüküm istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş ve ödeme iradesine rağmen imkân tanınmamışsa kanun yararına bozma yolu işletilebilir (Yargıtay 11. CD, 2026/1081 K.).

İstinaf aşamasında zarar giderimi etkin pişmanlık indirimi sağlar mı?

Kural olarak sağlamaz. TCK m. 168, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi malvarlığına karşı suçlarda zararın giderilmesini iki aşamada ödüllendirir: kovuşturma başlamadan önce yapılan tam ödeme cezada üçte ikiye kadar, kovuşturma başladıktan sonra fakat “hüküm verilmezden önce” yapılan ödeme ise yarıya kadar indirim sağlar. Uygulamadaki asıl tartışma, bu “hüküm”ün ilk derece mahkemesinin kararı mı, yoksa kesinleşmiş hüküm mü olduğudur. Yargıtay bu soruyu ilk derece hükmü lehine çözmüştür. Dolayısıyla ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararından sonra, istinaf veya temyiz aşamasında yapılan ödeme kural olarak cezaya yansımaz.

Bu sonuç özellikle TCK 158/1-f kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık dosyalarında önem taşır. Bilişim sistemleri, bankalar veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılıkta hapis cezasının alt sınırı dört yıldır ve adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Etkin pişmanlık indirimi uygulanmadığında ve teşebbüs, yardım etme veya TCK 158/4 gibi başka bir indirim sebebi bulunmadığında ceza, takdiri indirimle bile 3 yıl 4 ayın altına inmez.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 168 – Etkin pişmanlık

(Değişik: 29/6/2005 – 5377/20 md.)

(1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs (…) suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

(2) Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.

(3) Yağma suçundan dolayı etkin pişmanlık gösteren kişiye verilecek cezanın, birinci fıkraya giren hallerde yarısına, ikinci fıkraya giren hallerde üçte birine kadarı indirilir.

(4) Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır.

(5) (Ek: 2/7/2012 – 6352/84 md.) Karşılıksız yararlanma suçunda, fail, azmettiren veya yardım edenin pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı, soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin etmesi halinde kamu davası açılmaz; zararın hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilmesi halinde ise, verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Ancak kişi, bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamaz.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 223/1 – Duruşmanın sona ermesi ve hüküm

(1) Duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra hüküm verilir. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararı, hükümdür.

Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 2023/5662 sayılı kararı ne diyor?

Konunun temel kararı, Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 18.10.2023, E. 2023/19173, K. 2023/5662 sayılı karardır. Bir bölge adliye mahkemesi başkanlar kurulu, hükümden sonra yapılan zarar gideriminin istinafta değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusunda iki ceza dairesinin farklı karar verdiğini ileri sürerek 5235 sayılı Kanunun 35. maddesi uyarınca Yargıtay’dan uyuşmazlığın giderilmesini istemiştir. Daire, iki karar arasında gerçek bir uyuşmazlık bulunmadığını tespit ederek “karar verilmesine yer olmadığına” hükmetmiş; ancak gerekçesinde konuya ilişkin ilkeleri ayrıntılı biçimde ortaya koymuş ve kararın bölge adliye mahkemelerinin ceza dairelerine bildirilmesini istemiştir. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.

“(…) aynı Kanun'un 168/2. maddesinde "hüküm verilmezden önce" ibaresinde bahse konu yapılan "hüküm"den kasıt; İlk Derece Mahkemesinin verdiği son karar, bir başka deyişle, İlk Derece Mahkemesince 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223. maddesi kapsamında verilen (beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararı) hükümlerdir. Kural olarak, hüküm verildikten sonra, istinaf veya temyiz aşamasında gerçekleşen iade veya tazmin nedeniyle fail hakkında etkin pişmanlık hükmünün uygulanması mümkün olmadığı gibi, hüküm de bu nedenle bozulamaz.”— Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 18.10.2023, E. 2023/19173, K. 2023/5662

Daire bu sonucu etkin pişmanlığın amacına bağlamıştır. Kararın gerekçesine göre, hüküm aşamasına kadar ödeme yönünde hiçbir girişimi veya beyanı olmayan sanığın, mahkûmiyet kararının etkisiyle sonradan ödeme yapması üzerine indirim uygulanması kurumun ruhuna, hakkaniyet ve adalet kurallarına aykırı düşer. Karar aynı doğrultuda Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 26.11.2019 tarihli, E. 2017/6-1174, K. 2019/673 sayılı kararına da atıf yapmaktadır. Yargıtay 13. Ceza Dairesi de daha önce aynı ilkeyi benimsemiş ve hükümden sonra yapılan ödemeye rağmen indirim uygulanmamasını hukuka uygun bulmuştur (Yargıtay 13. Ceza Dairesi, 08.02.2018, E. 2017/4300, K. 2018/1576; Yargıtay 13. Ceza Dairesi, 28.05.2019, E. 2019/2447, K. 2019/9134).

TCK 168 etkin pişmanlıkta zararın soruşturmada, kovuşturmada, ilk derece hükmünden sonra ve istinafta ödenmesinin sonuçlarını gösteren tablo
Tablo: Zarar ne zaman ödenirse hangi sonuç doğar? (Kaynak: TCK m. 168; Yargıtay 2. CD 2023/5662 K.; 13. CD 2019/9134 K.)

Hangi durumlarda istinafta yapılan ödeme yine de dikkate alınır?

Kuralın dört istisnası vardır. Aynı karar ve Yargıtay’ın yerleşik uygulaması aşağıdaki hâllerde hükümden sonra yapılan ödemenin de sonuç doğurabileceğini kabul eder:

Tablo: Hükümden sonra yapılan ödemenin dikkate alındığı hâller
DurumSonuçDayanak
İlk derecede ödeme iradesi açıklanmış, mahkeme süre veya ödeme yeri vermeden hüküm kurmuşİstinafta yapılan ödeme de “hüküm verilmezden önce” yapılmış sayılır2. CD 2023/5662 K. (Sonuç, 1. bent)
BAM, CMK m. 280/1-g uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verip duruşma açmışBu yargılama sırasında yapılan ödeme nedeniyle m. 168/2 uygulanabilir2. CD 2023/5662 K.; 13. CD 2019/9134 K.
İlk derece hükmü istinafta veya temyizde başka bir nedenle bozulmuşYeniden yargılamada, yeni hükümden önce yapılan ödeme sayılır2. CD 2023/5662 K.; 13. CD 2018/1576 K.
Sonradan yürürlüğe giren lehe kanun nedeniyle uyarlama yargılaması yapılıyorUyarlama sonunda verilecek hükümden önceki ödeme dikkate alınabilirYCGK 12.02.2013, 2012/11-979 E., 2013/46 K. (2. CD 2023/5662 K.’daki atıf)

Ödeme iradesi açıklanmış ama imkân tanınmamışsa

Bu istisna, sanığın ödeme iradesinin mahkemece karşılıksız bırakılmasına dayanır. Sanık ilk derece mahkemesinde “zararı gidermek istiyorum” şeklinde açık bir beyanda bulunmuş, mahkeme ise ona makul bir süre vermeden, mağdurun hesap bilgisini bildirmeden veya ödeme yeri belirlemeden aynı celsede hüküm kurmuşsa, sanığın etkin pişmanlıktan yararlanma imkânı mahkeme tarafından engellenmiş olur. Yargıtay bu durumda istinafta yapılan ödemeyi hükümden önce yapılmış kabul eder:

“Ancak; ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin 15.12.2022 tarihli ve 2022/1436 Esas, 2022/2131 Karar sayılı kararına konu edildiği üzere, İlk Derece Mahkemesince, sanığın zarar giderme yönündeki beyanından sonra, ona bu imkân tanınmadan hüküm kurulduğu takdirde, istinaf aşamasında yapılan zarar giderimini de "hüküm verilmezden önce" yapılan zarar giderimi olarak kabul etmek gerekecektir.”— Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 18.10.2023, E. 2023/19173, K. 2023/5662

İmkân tanımadan hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu ilkesi TCK 158/1-f dosyalarında da uygulanmaktadır. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılıktan verilen ve kesinleşen iki mahkûmiyet hükmünü, ödeme iradesini açıklayan sanığa imkân tanınmadığı gerekçesiyle kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 02.02.2026, E. 2026/242, K. 2026/1081; Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 09.03.2026, E. 2026/1091, K. 2026/2733). İlk kararda sanığın ödeme isteğine ek olarak katılanın da zararının giderilmesini talep ettiği ve hesap numarasının duruşma tutanağına geçirildiği belirtilmiştir:

“Bu kapsamda inceleme konusu dava dosyası değerlendirildiğinde; sanığın, soruşturma aşamasında alınan beyanında ve talimat mahkemesince yapılan 06.10.2022 tarihli sorgusunda katılanın zararını gidermek istediğini bildirmesine, katılanın da 27.10.2022 tarihli celsede alınan beyanında zararının giderilmesini talep etmesine ve hesap numarası duruşma zaptına geçirilmesine rağmen, sanığa usûlüne uygun olarak katılanın hesap numarasının bildirilmesi veya gerekirse Mahkemece uygun bir ödeme yeri belirlenip bu hususta makûl bir süre verilerek katılanın zararını giderme imkanı tanındıktan sonra, sonucuna göre sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 168/2. maddesi uyarınca etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde mahkûmiyet hükmü kurulması Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.”— Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 02.02.2026, E. 2026/242, K. 2026/1081

Kanun yararına bozma istemlerinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, aynı yöndeki Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 23.02.2021, E. 2020/9634, K. 2021/3097 sayılı karara dayanmaktadır. Bu nedenle istinaf dilekçesi yazılmadan önce ilk derece duruşma tutanakları, talimat yoluyla alınan savunma ve soruşturma ifadesi tek tek okunmalı, sanığın ödeme isteğini dile getirdiği her beyan tespit edilmelidir. Talimat mahkemesinde alınan bir cümlelik beyan bile bu istisnanın kapısını açabilir.

Dikkat: İstisna, sanığın açık bir ödeme iradesi bulunmasına ve buna rağmen mahkemenin imkân tanımamasına dayanır. Yargıtay, sanığın yalnızca tahliye olursa zararı giderebileceğini belirttiği ve ödemeye ilişkin başka bir beyan ya da girişimi bulunmadığı bir dosyada hükümden sonraki ödemeye indirim uygulanmamasını yerinde görmüştür (2. CD 2023/5662 K. gerekçesindeki değerlendirme). Koşullu ve belirsiz beyanlar bu istisnaya dayanak olmayabilir.

Bölge adliye mahkemesi duruşma açıp yeniden hüküm kurarsa

BAM, CMK m. 280/1-g uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verir ve duruşma açarsa, ilk derece hükmü artık son söz değildir. Duruşma sonunda BAM istinaf başvurusunu esastan reddeder veya ilk derece hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurar. Yargıtay’a göre bu duruşmalı yargılama sırasında yapılan ödemeler nedeniyle de m. 168/2 uygulanabilir:

“Aynı şekilde ilk derece mahkemesince verilen hükümden sonra kararın istinaf talebi üzerine dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gitmesi halinde Bölge Adliye Mahkemesince ilk derece mahkemesi hükmü kaldırılarak istinaf tarafından yargılama yapıldığı sırada yapılan ödemeler sebebiyle de sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mümkün olacaktır.”— Yargıtay 13. Ceza Dairesi, 28.05.2019, E. 2019/2447, K. 2019/9134

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 280 (ilgili kısımlar)

(1) Bölge adliye mahkemesi, dosyayı ve dosyayla birlikte sunulmuş olan delilleri inceledikten sonra; (…)

g) Diğer hâllerde, gerekli tedbirleri aldıktan sonra davanın yeniden görülmesine ve duruşma hazırlığı işlemlerine başlanmasına,

Karar verir.

(2) (Ek: 18/6/2014-6545/77 md.) Duruşma sonunda bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddeder veya ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurar.

2023/5662 sayılı kararın metninde bu hâl “5271 sayılı Kanun'un 289/1-g maddesi” olarak geçmektedir; ancak davanın yeniden görülmesi ve duruşma açılması CMK m. 280/1-g’de düzenlendiğinden atfın bu bende yapıldığı anlaşılmaktadır. Aynı kararın gerekçesi, hükmün temyiz üzerine bozularak ilk derece mahkemesine dönmesi veya Yargıtay’ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılama yapması hâlinde de bu aşamalarda yapılan ödemelerin etkin pişmanlık indirimine konu olabileceğini belirtmektedir.

Hüküm başka bir nedenle bozulursa ve uyarlama yargılamasında

BAM, ilk derece hükmünü yalnızca etkin pişmanlık uygulanmalı diye bozamaz; fakat hüküm başka bir hukuka aykırılık nedeniyle bozulursa ilk derece mahkemesi yeniden yargılama yapar ve yeni hükümden önce yapılan ödeme m. 168/2 kapsamında değerlendirilir. Aynı şekilde, sonradan yürürlüğe giren lehe bir düzenleme nedeniyle uyarlama yargılaması yapılan dosyalarda, uyarlama sonunda verilecek hükümden önceki ödeme de sonuç doğurabilir. 7589 sayılı Kanunla getirilen TCK 158/4 indiriminde uyarlama yargılamalarının bu yönü için TCK m. 158/4 Kapsamı ve Etkin Pişmanlık Sorunu yazımıza bakabilirsiniz.

BAM etkin pişmanlık gerekçesiyle dosya üzerinden bozma kararı verebilir mi?

Hayır. CMK m. 280/1-e ve f, bölge adliye mahkemesinin duruşma açmadan hükmü bozup dosyayı ilk derece mahkemesine gönderebileceği hâlleri sınırlı olarak sayar. Yargıtay’ın güncel uygulamasına göre, ödeme iradesine rağmen etkin pişmanlık imkânı tanınmaması bu sınırlı bozma sebepleri arasında sayılmaz. Bu durumda BAM’ın yapması gereken, m. 280/1-g uyarınca davanın yeniden görülmesine karar vermek, duruşma açmak ve hukuka aykırılığı m. 280/2 uyarınca kendisi gidererek hükmü kurmaktır.

“Tüm bu açıklamalar ışığında, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesince, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanma olanağı nedenine dayanılarak bozma kararı verilemeyeceği, dikkate alınarak 5271 sayılı Kanun'un 280/2. maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince, davanın yeniden görülmesine karar verilerek yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın Bölge Adliye Mahkemesince giderilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hukuka aykırı bulunmuştur.”— Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 03.10.2023, E. 2023/21897, K. 2023/5123

Bu kurala uyulmamasının sonucu ağırdır. Yargıtay, kanuni dayanağı bulunmayan BAM bozma kararları ile bu bozmaya uyularak ilk derece mahkemesince kurulan yeni hükümleri hukuki değerden yoksun ve yok hükmünde saymaktadır (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 03.10.2023, E. 2023/21897, K. 2023/5123). 2026 tarihli kararlarda bu görüş Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.04.2025 tarihli, E. 2024/6-490, K. 2025/197 sayılı kararına ve kanunda sayılmayan bir sebeple bozma yapılmasının mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine ilişkin Anayasa Mahkemesinin 09.01.2025 tarihli, 2023/33667 başvuru numaralı kararına dayandırılmıştır (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 16.02.2026, E. 2026/1391, K. 2026/2571; Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 14.05.2026, E. 2023/26241, K. 2026/9437). Uygulamada bu, yıllar süren bir yargılamanın baştan başlaması anlamına gelebilir. Bu nedenle istinaf dilekçesinde “hükmün bozulması” yerine, “davanın yeniden görülmesine karar verilerek duruşma açılması ve hükmün kaldırılarak etkin pişmanlık uygulanmak suretiyle yeniden hüküm kurulması” talep edilmelidir.

CMK m. 280/1-c ise başka bir araştırmaya gerek olmadan cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerin bulunduğu hâllerde BAM’a hükmü düzelterek istinaf başvurusunu esastan reddetme imkânı verir. Yargıtay etkin pişmanlığı cezayı azaltan şahsi sebepler arasında saydığından, ödemenin ve tutarın dosyada tartışmasız olduğu durumlarda bu yol da talep edilebilir. Ancak etkin pişmanlıkta zararın gerçek miktarı, ödemenin sanık tarafından veya onun rızasıyla yapılıp yapılmadığı ve kısmi ödemede mağdurun rızası çoğu zaman ayrıca araştırma gerektirdiğinden, incelediğimiz Yargıtay kararları duruşma açılması yolunu esas almaktadır.

Zarar gideriminin TCK 158/1-f cezasına etkisi nedir?

Etkin pişmanlık, 158/1-f dosyasında cezanın “infaz edilecek hapis” ile “HAGB veya erteleme” arasında kalacağı noktayı belirler. Alt sınırdan başlanarak yapılan örnek hesap şöyledir: Dört yıllık temel cezadan m. 168/2’deki en üst oran olan yarı oranında indirim yapıldığında ceza iki yıla iner; bu noktada m. 62 uygulanmasa bile HAGB ve erteleme için aranan ceza sınırı karşılanmış olur. Ardından TCK m. 62 uyarınca altıda bir takdiri indirimle 1 yıl 8 ay olur. Etkin pişmanlık uygulanmazsa aynı takdiri indirimle sonuç ceza 3 yıl 4 aydır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m. 231) ve hapis cezasının ertelenmesi (TCK m. 51) için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az olması gerektiğinden, bu fark sanığın cezaevine girip girmemesi bakımından belirleyici olabilir.

Adli para cezasında temel cezanın gün sayısı, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmayacak şekilde belirlenir; indirimler bu gün sayısı üzerinden aynı oranlarla yapılır. HAGB için ceza eşiğine ek olarak sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve mağdurun zararının tamamen giderilmesi de aranır; bu yönüyle zarar giderimi hem indirim hem HAGB şartı olarak iki kez sonuç doğurur. Ayrıntılar için Yeni HAGB Rejimi: Şartlar, Denetim Süresi ve İstinaf yazımıza bakabilirsiniz.

TCK 158/1-f suçunda zarar ödenmediğinde ve hükümden önce tamamen ödendiğinde ceza hesabının karşılaştırması: 3 yıl 4 ay ile 1 yıl 8 ay
Karşılaştırma: 158/1-f’de zarar gideriminin cezaya etkisi (Kaynak: TCK m. 51, 62, 158/1-f, 168/2; CMK m. 231).

Etkin pişmanlık için ödeme nasıl yapılmalı?

Ödemenin zamanı kadar biçimi de önemlidir. TCK m. 168, tazminden çok pişmanlığı esas alır. Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 2023/5662 sayılı kararında açıklanan ölçütler şöyle özetlenebilir:

  • Zarar tamamen giderilmelidir. Kısmi ödemede etkin pişmanlık ancak mağdurun rızasıyla uygulanır (m. 168/4). Mağdurun rızası alınamıyorsa zararın tamamı ödenmelidir.
  • Pişmanlık failden gelmelidir. Paranın cebri icra yoluyla tahsil edilmesi ya da zararın failin rızası dışında veya ondan habersiz olarak üçüncü kişilerce karşılanması etkin pişmanlık sayılmaz.
  • Üçüncü kişinin ödemesi her zaman engel değildir. Sanık en azından pişmanlığını veya ödemeye istekli olduğunu söz ya da davranışlarıyla ortaya koymuş ve karşı bir tutum sergilememişse, yakınlarının onun adına yaptığı ödeme olayın özelliklerine göre etkin pişmanlık kabul edilebilir.
  • Pişmanlığın sözle ifade edilmesi şart değildir. Davranışla da gösterilebilir; ancak ödeme dekontunun açıklamasında dosya numarasının ve sanık adına yapıldığının belirtilmesi ispat kolaylığı sağlar.
  • Ödeme belgelenmelidir. Banka dekontu, mağdurun zararının karşılandığına dair beyanı veya imzalı ibra yazısı dosyaya sunulmalıdır.

Dolandırıcılık mağduru açısından da bu süreç önemlidir: zararın bir kısmı CMK m. 128/A uyarınca askıya alınan hesaptan iade edilmişse, kalan zarar için yapılacak ödemede mağdurun beyanı ve rızası netleştirilmelidir. Hesap askıya alma ve iade süreci için CMK m. 128/A yazımıza bakabilirsiniz.

İstinaf aşamasında izlenecek yol: adım adım

  1. Tutanakları tarayın. Soruşturma ifadesinde, talimat sorgusunda ve ilk derece duruşmalarında sanığın zararı gidermek istediğine dair bir beyanı olup olmadığını ve mahkemenin buna süre, IBAN veya ödeme yeri belirleyerek karşılık verip vermediğini tespit edin.
  2. Zararın tutarını netleştirin. İddianamedeki ve dekontlardaki tutarı, CMK m. 128/A ile iade edilen kısmı ve mağdurun beyanını karşılaştırın.
  3. Ödemeyi tamamen ve belgelenebilir biçimde yapın. Kısmi ödeme söz konusuysa mağdurun etkin pişmanlığa rızasını yazılı olarak alın.
  4. İstinaf dilekçesinde istisnayı açıkça ileri sürün. Ödeme iradesine rağmen imkân tanınmadan hüküm kurulmasının savunma hakkını kısıtladığını ve 2023/5662 sayılı karardaki istisnanın uygulanması gerektiğini gerekçelendirin.
  5. Duruşma açılmasını talep edin. BAM’dan CMK m. 280/1-g ve 280/2 uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilmesini, hükmün kaldırılarak m. 168/2 uygulanmak suretiyle yeniden hüküm kurulmasını isteyin; dosya üzerinden bozma talebinden kaçının.
  6. Diğer istinaf sebeplerini de ileri sürün. Suç vasfı (158/1-f yerine 157, 142/2-e veya 245), kast, adli para cezasının gün hesabı ve TCK 158/4 indirimi gibi itirazlar duruşma açılması ihtimalini artırır.
  7. Kanun yolunu doğru belirleyin. İlk derece mahkemesinin verdiği hapis cezası beş yılı aşıyorsa BAM’ın esastan ret kararı temyiz edilebilir; temyizde bozma çıkarsa yeniden yargılamada etkin pişmanlık uygulanabilir. Beş yıl veya daha az hapis cezalarında esastan ret kararı kesindir (CMK m. 286/2-a); bu durumda bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığından CMK m. 308/A uyarınca itiraz yoluna başvurması istenebilir.
TCK 158/1-f dosyasında istinaf aşamasında zarar giderimi ve etkin pişmanlık için altı adımlık strateji
Adım adım: istinafta ödeme stratejisi (Kaynak: TCK m. 168; CMK m. 280, 286, 308/A, 309; Yargıtay 2. CD 2023/5123 K., 2026/2571 K.; 11. CD 2026/2733 K.).

Hüküm kesinleştiyse ne yapılabilir?

Kesinleşmiş bir mahkûmiyette en önemli yol kanun yararına bozmadır (CMK m. 309). İlk derece mahkemesi ödeme iradesini açıklayan sanığa imkân tanımadan hüküm kurmuş ve karar istinaf edilmeden ya da istinaf süresi kaçırılarak kesinleşmişse, Adalet Bakanlığına başvurularak kanun yararına bozma istenmesi mümkündür. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2026 yılında verdiği iki kararda bu gerekçeyle 158/1-f mahkûmiyetlerini kanun yararına bozmuştur; kararlardan birinde infazın durdurulmasına ve sanığın başka suçtan tutuklu veya hükümlü değilse tahliyesine de karar verilmiştir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 09.03.2026, E. 2026/1091, K. 2026/2733). Bozma sonrası ilk derece mahkemesi CMK m. 309/4-b uyarınca yeniden yargılama yapar ve sanığa bu kez ödeme imkânı tanınır; yeni hüküm önceki cezadan daha ağır olamaz.

Sınır: Kanun yararına bozma yalnızca istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar ve hükümler için öngörülmüştür (CMK m. 309/1). İstinaf incelemesi yapılıp esastan reddedilen ve temyiz edilmeden kesinleşen bir dosyada bu yol kural olarak kapalıdır; bu nedenle ödeme iradesi istisnası istinaf ve temyiz dilekçelerinde mutlaka ileri sürülmelidir.

Kanun yararına bozma talebinin kabulü Adalet Bakanlığının takdirine bağlıdır ve sonuç alınması zaman alabilir. Bu nedenle en sağlıklı yol, ödeme iradesini ilk derece aşamasında açıkça ortaya koymak ve mümkünse hükümden önce ödemeyi tamamlamaktır. İstinaf incelemesinden geçerek BAM kararıyla kesinleşen dosyalarda ise bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının CMK m. 308/A’daki itiraz yetkisi gündeme gelir; sanık lehine itirazda süre aranmaz. Yargıtay kararlarına karşı benzer yol CMK m. 308’dedir; ayrıntılar için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı (CMK m. 308) ve Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yazılarımıza bakabilirsiniz.

İlgili Yargıtay kararları tek tabloda

Tablo: İstinaf aşamasında zarar giderimi ve etkin pişmanlığa ilişkin kararlar
KararTarihÖzet
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 18.10.2023, E. 2023/19173, K. 2023/566218.10.2023Sınır ilk derece hükmüdür; istisnalar: ödeme imkânı tanınmaması, BAM duruşması, bozma sonrası yargılama, uyarlama
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 02.02.2026, E. 2026/242, K. 2026/108102.02.2026158/1-f; ödeme iradesi ve tutanağa geçen hesap numarasına rağmen imkân tanınmaması: kanun yararına bozma
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 09.03.2026, E. 2026/1091, K. 2026/273309.03.2026158/1-f; ödeme iradesine rağmen süre ve ödeme yeri verilmemesi: kanun yararına bozma, tahliye
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 23.02.2021, E. 2020/9634, K. 2021/309723.02.2021Nitelikli hırsızlık; aynı celsede mahkûmiyet, makul süre verilmemesi: kanun yararına bozma
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 03.10.2023, E. 2023/21897, K. 2023/512303.10.2023BAM etkin pişmanlık gerekçesiyle bozamaz; duruşma açıp hukuka aykırılığı kendisi gidermeli
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 16.02.2026, E. 2026/1391, K. 2026/257116.02.2026Dosya üzerinden bozma ve sonrasındaki ilk derece hükmü hukuki değerden yoksun
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 14.05.2026, E. 2023/26241, K. 2026/943714.05.2026Aynı ilke; YCGK 2025/197 K. ve AYM 2023/33667 başvuru numaralı karara atıf
Yargıtay 13. Ceza Dairesi, 28.05.2019, E. 2019/2447, K. 2019/913428.05.2019BAM’ın yaptığı yargılama sırasında yapılan ödeme etkin pişmanlığa konu olabilir
Yargıtay 13. Ceza Dairesi, 08.02.2018, E. 2017/4300, K. 2018/157608.02.2018Hükümden sonraki ödeme kural olarak indirim sebebi değildir; istisnalar

LimanLegal Hukuk Bürosu: nitelikli dolandırıcılık ve istinaf dosyalarında hukuki destek

LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal’da faaliyet gösteren ve bilişim suçları, ceza hukuku ve tazminat hukuku alanlarında çalışan bir hukuk bürosudur. Büro bilgileri:

  • Büro: LimanLegal Hukuk Bürosu — sorumlu avukat: Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu, Sicil No: 71680
  • Adres: Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal / İstanbul
  • Telefon: +90 540 097 1035 · İletişim: limanlegal.com/iletisim
  • Hizmet bölgesi: İstanbul geneli; yakın ilçeler Kartal, Kadıköy, Ataşehir, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Tuzla
  • Bu konudaki hizmetler: nitelikli dolandırıcılık davalarında sanık müdafiliği, ilk derece aşamasında etkin pişmanlık ve zarar giderimi planlaması, istinaf ve temyiz dilekçeleri, BAM duruşmalarında savunma, kanun yararına bozma başvuruları, mağdur vekilliği ve CMK 128/A talepleri
  • İlgili yazılarımız: Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158/1-f) · TCK m. 158/4 ve Etkin Pişmanlık · Yeni HAGB Rejimi · Yağma Suçu ve Etkin Pişmanlık · Bilişim Suçu Avukatı

Yazar Hakkında

Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu’na 71680 sicil numarasıyla kayıtlı avukattır ve İstanbul Kartal’daki LimanLegal Hukuk Bürosu’nun kurucusudur. Bilişim suçları, ceza hukuku ve tazminat hukuku alanlarında dava ve soruşturma dosyaları yürütmekte; yasal değişiklikleri ve yüksek yargı kararlarını vatandaşların anlayabileceği bir dille limanlegal.com’da yayımlamaktadır.

158/1-f dosyanız istinafta mı?

İlk derece duruşma tutanaklarını, gerekçeli kararı ve ödeme belgelerini birlikte inceleyelim; ödeme iradesi istisnasının uygulanıp uygulanamayacağını, BAM’dan duruşma açılmasının nasıl talep edileceğini ve cezanın HAGB veya erteleme eşiğine inip inemeyeceğini değerlendirelim. İstinaf ve temyiz süreleri kısadır; gecikmeden harekete geçin.

LimanLegal Hukuk Bürosu, Kartal Cevizli’deki bürosundan İstanbul genelindeki ceza ve bilişim suçu dosyalarında hukuki destek vermektedir.

Hemen İletişime Geçin

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

İstinaf aşamasında zararı ödersem etkin pişmanlık indirimi alır mıyım?

Kural olarak hayır. Yargıtay’a göre TCK m. 168/2’deki “hüküm verilmezden önce” ifadesi ilk derece mahkemesinin hükmünü anlatır; bu hükümden sonra istinaf veya temyiz aşamasında yapılan ödeme indirim sağlamaz (Yargıtay 2. CD, 18.10.2023, E. 2023/19173, K. 2023/5662).

TCK 168/2’deki “hüküm” kesinleşmiş hüküm mü demektir?

Hayır. Yargıtay’a göre buradaki hüküm, ilk derece mahkemesinin CMK m. 223 kapsamında verdiği beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbiri, davanın reddi veya düşme kararıdır.

Hangi durumlarda istinafta yapılan ödeme yine de sayılır?

İlk derecede ödeme iradesi açıklandığı hâlde sanığa imkân tanınmadan hüküm kurulmuşsa, BAM duruşma açıp yeniden yargılama yaparsa, hüküm başka bir nedenle bozularak yeniden yargılama yapılırsa ve uyarlama yargılamasında yapılan ödeme dikkate alınabilir.

İlk derecede “zararı ödemek istiyorum” dedim ama mahkeme süre vermedi; ne olur?

Bu durumda istinafta yapılan ödemenin de hükümden önce yapılmış kabul edilmesi gerekir (Yargıtay 2. CD 18.10.2023, E. 2023/19173, K. 2023/5662). Mahkemenin makul süre, mağdurun hesap bilgisi veya ödeme yeri belirlemeden hüküm kurması ayrıca hukuka aykırıdır (Yargıtay 11. CD 02.02.2026, E. 2026/242, K. 2026/1081).

Bölge adliye mahkemesi sırf etkin pişmanlık için hükmü bozabilir mi?

Hayır. Yargıtay’a göre ödeme imkânı tanınmaması CMK m. 280/1-e ve f’deki sınırlı bozma sebepleri arasında değildir. BAM duruşma açarak davayı yeniden görmeli ve hükmü kendisi kurmalıdır (Yargıtay 2. CD 03.10.2023, E. 2023/21897, K. 2023/5123).

BAM duruşma açarsa istinafta ödediğim zarar dikkate alınır mı?

Evet. BAM’ın CMK m. 280/1-g uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verip yaptığı yargılama sırasında yapılan ödeme nedeniyle TCK m. 168/2 uygulanabilir (Yargıtay 13. CD 28.05.2019, E. 2019/2447, K. 2019/9134).

BAM dosya üzerinden bozarsa ne olur?

Yargıtay’a göre kanuni dayanağı olmayan bu bozma kararı ve buna uyularak ilk derece mahkemesinin kurduğu yeni hüküm hukuki değerden yoksundur; dosya duruşma açılması için yeniden BAM’a gönderilir (Yargıtay 2. CD 16.02.2026, E. 2026/1391, K. 2026/2571).

Etkin pişmanlık indirimi ne kadardır?

Kovuşturma başlamadan önce zararın tamamen giderilmesinde cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderilmesinde yarısına kadarı indirilir. Yağma suçunda oranlar yarı ve üçte birdir (TCK m. 168/1-3).

TCK 158/1-f’de zarar ödenirse HAGB alabilir miyim?

Dört yıllık alt sınırdan m. 168/2 ile en üst oran olan yarı oranında ve m. 62 ile altıda bir indirim yapılırsa ceza 1 yıl 8 aya iner. Ceza iki yıl veya altında olduğundan, sabıkasızlık ve olumlu kanaat gibi diğer şartlar da varsa HAGB veya erteleme mümkün hâle gelir.

Zararın bir kısmını ödemek yeterli mi?

Kısmi ödemede etkin pişmanlık ancak mağdurun rızasıyla uygulanır (TCK m. 168/4). Rıza yoksa zararın tamamı ödenmelidir.

Ailem benim yerime ödeme yaparsa etkin pişmanlık uygulanır mı?

Sanık pişmanlığını veya ödemeye istekli olduğunu söz ya da davranışla ortaya koymuş ve karşı çıkmamışsa, olayın özelliklerine göre üçüncü kişinin sanık adına yaptığı ödeme de kabul edilebilir. Sanığın habersiz olduğu veya rızası dışındaki ödemeler ile cebri icrayla tahsilat ise etkin pişmanlık sayılmaz.

İcra takibiyle tahsil edilen para etkin pişmanlık sayılır mı?

Hayır. Yargıtay’a göre iade veya tazminin cebri icra yoluyla gerçekleşmesi hâlinde failin gerçek anlamda pişmanlığından söz edilemez.

BAM istinafı esastan reddederse ödediğim para boşa mı gider?

Hayır. Zarar giderilmiş olur ve bu, mağdurun açabileceği tazminat davası bakımından da önem taşır. Hapis cezası beş yılı aşıyorsa BAM kararı temyiz edilebilir ve bozma hâlinde yeniden yargılamada etkin pişmanlık uygulanabilir; beş yıl veya daha az cezalarda BAM kararı kesindir, ancak CMK m. 308/A uyarınca BAM Cumhuriyet başsavcılığından itiraz istenebilir.

Hüküm kesinleşti ama ödeme iradem göz ardı edildi; ne yapabilirim?

Hüküm istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleştiyse Adalet Bakanlığına başvurarak kanun yararına bozma istenebilir (CMK m. 309). Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2026’da iki 158/1-f mahkûmiyetini bu gerekçeyle bozmuştur (E. 2026/242, K. 2026/1081; E. 2026/1091, K. 2026/2733).

Uyarlama yargılamasında zarar ödenirse indirim yapılır mı?

Evet. Lehe kanun nedeniyle yapılan uyarlama yargılamasında, yargılama sonunda verilecek hükümden önce yapılan ödeme etkin pişmanlık indirimine konu olabilir (YCGK 12.02.2013, E. 2012/11-979, K. 2013/46).

Mağdur olarak istinaf aşamasında ödeme kabul etmeli miyim?

Ödemeyi kabul etmek zararınızın giderilmesini sağlar. Tam ödemede rızanız aranmaz; kısmi ödemede etkin pişmanlığa rıza gösterip göstermeyeceğinize siz karar verirsiniz. Beyanınızın açık ve yazılı olması önerilir.

Önemli: Bu yazı 13 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat ve erişilebilen güncel Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir. Etkin pişmanlığın uygulanıp uygulanmayacağı her dosyanın tutanaklarına, ödeme tarihine ve biçimine göre değerlendirilir; tablolardaki ceza hesapları örnektir. Somut durumunuz için bir avukattan kişiye özel değerlendirme almanız gerekir.


Kaynaklar ve dayanaklar
— 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 51, 62, 158, 168 (mevzuat.gov.tr)
— 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 223, 231, 280, 286, 289, 308, 308/A, 309 (mevzuat.gov.tr)
— 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m. 35 (mevzuat.gov.tr)
— Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 18.10.2023, E. 2023/19173, K. 2023/5662; 03.10.2023, E. 2023/21897, K. 2023/5123; 16.02.2026, E. 2026/1391, K. 2026/2571; 14.05.2026, E. 2023/26241, K. 2026/9437
— Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 02.02.2026, E. 2026/242, K. 2026/1081; 09.03.2026, E. 2026/1091, K. 2026/2733
— Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 23.02.2021, E. 2020/9634, K. 2021/3097
— Yargıtay 13. Ceza Dairesi, 28.05.2019, E. 2019/2447, K. 2019/9134; 08.02.2018, E. 2017/4300, K. 2018/1576
— Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 26.11.2019, E. 2017/6-1174, K. 2019/673; 30.04.2025, E. 2024/6-490, K. 2025/197; 12.02.2013, E. 2012/11-979, K. 2013/46 (incelenen Daire kararlarındaki atıflar)
— Anayasa Mahkemesi, 09.01.2025, Başvuru No: 2023/33667 (RG 12.06.2025; incelenen Daire kararlarındaki atıf)

Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazıyı hazırlayan

Avukat, LimanLegal kurucu ortağı

İstanbul Barosu

Eğitim: MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi; MEF Üniversitesi Kamu Hukuku Yüksek Lisansı

Devamını oku

Avukat, LimanLegal kurucu ortağı

İstanbul Barosu

Eğitim: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi; Boğaziçi Üniversitesi İşletme Yüksek Lisansı (MA)

Devamını oku

İlgili Makaleler

Tüm Siber Suçlar Hukuku makaleleri →