Yasal mirasçılar kimlerdir?
Mirasçı bırakan bir vasiyetname veya miras sözleşmesi yapmamışsa, terekesi Türk Medeni Kanunu'nda belirlenen yasal mirasçılara geçer. Kanun, kan hısımlarını yakınlık derecesine göre zümrelere ayırır ve sağ kalan eşe her zümreyle birlikte ayrı bir pay tanır. Önceki zümrede tek bir mirasçının bulunması, sonraki zümrelerin mirasçı olmasını engeller.
Birinci zümre: altsoy
Mirasçı bırakanın çocukları eşit paylarla mirasçı olur. Mirasçı bırakandan önce ölmüş bir çocuğun yerini, halefiyet yoluyla onun çocukları alır ve ölen çocuğun payını aralarında eşit olarak paylaşır (TMK md. 495). Evlatlık ve altsoyu, evlat edinen bakımından kan hısımı gibi mirasçıdır.
İkinci zümre: ana-baba ve onların altsoyu
Altsoyu bulunmayan mirasçı bırakanın mirası ana ve babasına eşit olarak kalır. Mirasçı bırakandan önce ölen ana veya babanın yerini onun altsoyu, yani mirasçı bırakanın kardeşleri alır (TMK md. 496). Ana-baba bir kardeşler hem ana hem baba tarafından pay alırken, yalnız ana bir veya yalnız baba bir kardeşler yalnızca kendi taraflarından pay alır. Bir tarafta hiç mirasçı yoksa, mirasın tamamı diğer tarafa kalır.
Üçüncü zümre: büyükanne ve büyükbabalar
Mirasçı bırakanın altsoyu, ana-babası ve onların altsoyu yoksa miras büyükanne ve büyükbabalara, onlardan önce ölenlerin yerine ise onların altsoyuna (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları) kalır (TMK md. 497).
Sağ kalan eşin miras payı
| Eşle birlikte mirasçı olan | Eşin payı |
|---|---|
| Altsoy (çocuklar, torunlar) | 1/4 |
| Ana-baba zümresi | 1/2 |
| Büyükanne ve büyükbabalar | 3/4 |
| Hiçbiri yoksa | Tamamı |
Boşanmış eş mirasçı olamaz. Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse ve dava mirasçılardan biri tarafından sürdürülerek davacının haklı olduğu ispatlanırsa, sağ kalan eş mirasçı olamaz (TMK md. 181/2). Hiç mirasçı bulunmuyorsa miras Devlete kalır (TMK md. 501).
Örnek hesaplama
Mirasçı bırakanın eşi ve iki çocuğu sağdır; üçüncü çocuğu ise kendisinden önce ölmüş ve geride iki çocuk bırakmıştır. Terekenin değeri 8.000.000 TL'dir.
- Eş, altsoyla birlikte mirasçı olduğu için 1/4 pay alır: 2.000.000 TL.
- Kalan 3/4, üç çocuk koluna eşit bölünür; her kola 1/4 düşer. Sağ olan iki çocuk 2.000.000'er TL alır.
- Önce ölen çocuğun 1/4'lük payı iki çocuğuna geçer; torunların her biri 1/8 pay, yani 1.000.000 TL alır.
Mirasçılık belgesi ve sonraki adımlar
Yasal mirasçılar, mirasçılık belgesini (veraset ilamı) noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alabilir. Mirasın reddi için yasal süre, mirasçının ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç aydır (TMK md. 606). Tereke borca batıksa ret süresinin kaçırılmaması önemlidir. Vasiyetname yapılmışsa saklı paylı mirasçıların hakları için saklı pay hesaplama aracını kullanabilirsiniz.