Yabancıların Türkiye'de Oturum İzni Alması: İkamet İzni Türleri, Şartlar, Başvuru, Ret ve Dava Yolu
Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 23 Ekim 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 30 dakika
Kısa cevap: Türk vatandaşı olmayan bir kişi, vizesinin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla Türkiye'de kalacaksa ikamet izni (halk arasında oturum izni) almak zorundadır (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 19). Kanunda altı ikamet izni türü vardır: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izni. Başvuru kural olarak yabancının bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna yapılır; Türkiye'de bulunanlar ise kanunda sayılan hâllerde e-İkamet sistemi üzerinden randevu alarak İl Göç İdaresine başvurur ve ilk başvuruyu vize veya vize muafiyeti süresi dolmadan yapmalıdır. Ret, iptal veya uzatmama kararına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; sınır dışı etme kararında bu süre yalnız yedi gündür. Bu rehberi, İstanbul'da yabancılar hukuku dosyaları yürüten LimanLegal Hukuk Bürosu olarak kanun metinleri, Göç İdaresi uygulaması ve Danıştay kararları üzerinden hazırladık.
Kısa cevaplar
- Kimler ikamet izni almak zorunda? Vize veya vize muafiyeti süresinden ya da doksan günden uzun kalacak her yabancı; izin altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini kaybeder.
- En yaygın tür hangisi? Kısa dönem ikamet izni; turizm, taşınmaz sahipliği, iş kurma, tedavi, Türkçe kursu gibi kanunda sayılan amaçlarla, her defasında en fazla iki yıllık verilir.
- Ev alarak oturum izni mümkün mü? Evet, taşınmaz sahipliği kısa dönem ikamet gerekçesidir; Göç İdaresi uygulamasında 16 Ekim 2023'ten sonra edinilen konutun tapudaki satış bedelinin en az 200.000 ABD doları karşılığı olması aranır.
- Türk vatandaşıyla evli yabancı ne alır? Aile ikamet izni; her defasında en fazla üç yıl verilir ve evliliğin sırf izin için yapılmamış olması gerekir.
- Süresiz oturum izni var mı? Evet; kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalanlar uzun dönem (süresiz) ikamet iznine geçebilir.
- Uzatma ne zaman yapılır? İznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde süre dolmadan; süresinde başvuran, karar çıkana kadar Türkiye'de kalabilir.
- Başvurum reddedildi, ne yapmalıyım? Ret kararına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz.
- Sınır dışı kararı geldiyse? Tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurun; dava süresince ve yargılama bitene kadar sınır dışı edilmezsiniz (m. 53/3).
Oturum izni (ikamet izni) nedir, kimler almak zorundadır?
İkamet izni, Türk vatandaşı olmayan bir kişiye Türkiye'de belirli bir amaçla ve belirli bir süre yasal olarak kalma hakkı veren idari izindir. Günlük dilde "oturum izni", "oturma izni" ya da eski adıyla "ikamet tezkeresi" denen belge, 6458 sayılı Kanun'daki ikamet izninin kendisidir; ayrı bir hukuki statü değildir. İzin, kalış amacına bağlı olarak ve her yabancı için ayrı düzenlenir. Bu nedenle bir aile Türkiye'ye birlikte taşınsa bile eşlerin ve çocukların her biri için ayrı bir izin gerekir.
Kural basittir: Turist olarak gelen bir yabancı, vizesinin veya vize muafiyetinin tanıdığı süre boyunca ayrıca izin almadan kalabilir. Bu süreyi aşacaksa ya da Türkiye'de doksan günden uzun yaşayacaksa ikamet izni alması zorunludur. İzin verildikten sonra altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa kendiliğinden geçerliliğini yitirir.
İkamet izni – 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 19
(1) Türkiye’de, vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur. İkamet izni, altı ay içinde kullanılmaya başlanmadığında geçerliliğini kaybeder.
Kimler ikamet izninden muaftır?
Bazı yabancılar, Türkiye'de kalmak için ikamet izni almak zorunda değildir. Diplomatlar, uluslararası kuruluşların Türkiye temsilciliklerinde çalışanlar, Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28 inci maddesi kapsamındaki (doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılan ve kanunda sayılan alt soyu, halk arasında "mavi kart" sahibi olarak bilinen) kişiler bunların başında gelir. Muafiyetin dayanağı olan görev veya durum sona ererse, Türkiye'de kalmaya devam edecek kişinin on gün içinde valiliğe ikamet izni için başvurması gerekir.
İkamet izninden muafiyet – 6458 sayılı Kanun m. 20
(1) Aşağıda sayılan yabancılar ikamet izninden muaf tutulurlar:
a) Doksan güne kadar vizeyle veya vizeden muaf olarak gelenler, vize süresi veya vize muafiyeti süresince
b) Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahibi olanlar
c) Türkiye’de görevli diplomasi ve konsolosluk memurları
ç) Türkiye’de görevli diplomasi ve konsolosluk memurlarının ailelerinden Dışişleri Bakanlığınca bildirilenler
d) Uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinde çalışan ve statüleri anlaşmalarla belirlenmiş olanlar
e) Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu anlaşmalarla ikamet izninden muaf tutulanlar.
f) 5901 sayılı Kanunun 28 inci maddesi kapsamında olanlar
g) 76 ncı ve 83 üncü maddelerin birinci fıkraları kapsamında belge sahibi olanlar
(2) Birinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen yabancılara, şekil ve içeriği Bakanlık ve Dışişleri Bakanlığınca birlikte belirlenen belge tanzim edilir. Bu yabancılar, ikamet izninden muafiyet sağlayan durumları sona erdikten sonra da Türkiye’de kalmaya devam edeceklerse, en geç on gün içinde ikamet izni almak üzere valiliklere başvurmakla yükümlüdür.
Türkiye'de hangi ikamet izni türleri vardır?
Kanun altı ikamet izni türü öngörür ve her türün şartları, süresi ve sağladığı haklar birbirinden farklıdır. Doğru türü seçmek, başvurunun kaderini belirleyen ilk adımdır: Gerçek kalış amacıyla uyuşmayan bir türde yapılan başvuru reddedilebilir; izin verilmiş olsa bile amacı dışında kullanıldığı anlaşılırsa iptal edilebilir.
İkamet izni çeşitleri – 6458 sayılı Kanun m. 30
(1) İkamet izni çeşitleri şunlardır:
a) Kısa dönem ikamet izni
b) Aile ikamet izni
c) Öğrenci ikamet izni
ç) Uzun dönem ikamet izni
d) İnsani ikamet izni
e) İnsan ticareti mağduru ikamet izni

| Tür | Kimlere verilir? | Her defasında azami süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kısa dönem | Turizm, taşınmaz sahipliği, iş kurma, bilimsel araştırma, tedavi, Türkçe kursu, Türkiye'de mezuniyet gibi kanunda sayılan amaçlarla kalacaklar | 2 yıl; yatırımcılar ve KKTC vatandaşları için 5 yıl | m. 31 |
| Aile | Türk vatandaşının veya izinli yabancının yabancı eşi, ergin olmayan ya da bağımlı yabancı çocuğu | 3 yıl; destekleyicinin izin süresini aşamaz | m. 34 |
| Öğrenci | Ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora öğrencileri; bakımı üstlenilen ilk ve orta öğretim öğrencileri | Öğrenim süresince; ilk ve orta öğretimde birer yıl | m. 38 |
| Uzun dönem | Kesintisiz en az 8 yıl ikamet izniyle kalanlar veya Bakanlığın belirlediği şartlara uyanlar | Süresiz | m. 42-43 |
| İnsani | Çocuğun yüksek yararı, sınır dışı edilemeyen yabancılar ve kanunda sayılan diğer istisnai hâller | Bakanlıkça belirlenen süre | m. 46 |
| İnsan ticareti mağduru | İnsan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe bulunanlar | İlk izin 30 gün | m. 48 |
Kısa dönem ikamet izni kimlere verilir, şartları nelerdir?
Kısa dönem ikamet izni, Türkiye'de en sık başvurulan oturum izni türüdür ve kanunda sayılan amaçlardan en az birine dayanmayı gerektirir. "Türkiye'de yaşamak istiyorum" demek tek başına yeterli değildir; başvurucu, turizm, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı kurma, tedavi veya Türkçe kursu gibi somut bir gerekçeyi belgeleriyle ortaya koymalıdır. İzin her defasında en fazla iki yıllık verilir; Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılar ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarına ise beşer yıla kadar verilebilir.
Kısa dönem ikamet izni – 6458 sayılı Kanun m. 31 (ilgili fıkralar)
(1) Aşağıda belirtilen yabancılara kısa dönem ikamet izni verilebilir:
a) Bilimsel araştırma amacıyla gelecekler
b) Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar
c) Ticari bağlantı veya iş kuracaklar
ç) Hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar
d) Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla gelecekler
e) Turizm amaçlı kalacaklar
f) Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımamak kaydıyla tedavi görecekler
g) Adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gerekenler
ğ) Aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçenler
h) Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar
ı) Kamu kurumları aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacaklar
i) Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenler
j) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu
k) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları
(2) (Değişik: 28/7/2016-6735/27 md.) Kısa dönem ikamet izni, birinci fıkranın (j) ve (k) bentleri hariç olmak üzere, her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir.
(3) Birinci fıkranın (h) bendi kapsamında verilen ikamet izinleri en fazla iki defa verilebilir.
(4) Birinci fıkranın (i) bendi kapsamında verilen ikamet izinleri, bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreli verilebilir.
(5) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) Birinci fıkranın (j) ve (k) bentleri kapsamında verilen ikamet izinleri en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilir.
(6) (Ek:21/11/2024-7533/35 md.) Kısa dönem ikamet izni verilmesine esas olacak taşınmazın niteliği ve değeri Bakanlıkça belirlenir.
Gerekçe ne olursa olsun, her kısa dönem başvurusunda aynı temel şartlar aranır: kanunda sayılan bir amaca dayanmak ve bunu belgelemek, Türkiye'ye girişi yasak kişiler arasında bulunmamak, sağlık ve güvenlik standartlarına uygun bir barınma imkânına sahip olmak, istenirse adli sicil belgesini sunmak ve Türkiye'de kalınacak adresi bildirmek.
Kısa dönem ikamet izninin şartları – 6458 sayılı Kanun m. 32
(1) Kısa dönem ikamet izinlerinin verilmesinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 31 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan gerekçelerden biri veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek
b) 7 nci madde kapsamına girmemek
c) Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak
ç) İstenilmesi hâlinde, vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş adli sicil kaydını gösteren belgeyi sunmak
d) Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek
Bu şartlardan biri baştan yoksa izin verilmez; sonradan ortadan kalkarsa izin iptal edilir ve süresi biten izin uzatılmaz. Uygulamada en sık karşılaşılan iki iptal sebebi, iznin veriliş amacı dışında kullanılması (örneğin turizm amaçlı izinle düzenli olarak kaçak çalışılması) ve kişi hakkında geçerli bir sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunmasıdır.
Kısa dönem ikamet izninin reddi, iptali veya uzatılmaması – 6458 sayılı Kanun m. 33
(1) Aşağıdaki hâllerde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz:
a) 32 nci maddede aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması
b) İkamet izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi
c) (Mülga: 28/7/2016-6735/27 md.)
ç) Hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması
(2) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) İkamet izninin yurt dışında kalış süresi bakımından iptaline ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Turizm amaçlı (turistik) ikamet izni
Turizm amacıyla kısa dönem ikamet izni, kanunun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine dayanır ve Türkiye'de bir süre yaşamak isteyen emekliler ile uzaktan çalışan kişilerin en çok başvurduğu yoldur. Göç İdaresi, bu başvurularda kalış amacının gerçekten turizm olduğunu gösteren bilgi ve belgeleri (konaklama yeri, seyahat planı, yeterli ve düzenli maddi imkân gibi) daha sıkı incelemektedir. Turistik izin tek başına çalışma hakkı vermez.
Kapalı mahalle uyarısı: Göç İdaresi Başkanlığı, yabancıların belirli bölgelerde yoğunlaşmasını önlemek amacıyla 1 Temmuz 2022'den itibaren yabancı nüfusunun Türk vatandaşı nüfusuna oranının yüzde 20'yi aştığı mahalleleri yeni yabancı kaydına kapattığını açıklamıştır. Kapalı bir mahallede kiralanan veya satın alınan adresle yeni ikamet izni başvurusu yapılamaz. Kira sözleşmesi imzalamadan veya taşınmaz almadan önce adresin yeni kayda açık olup olmadığını İl Göç İdaresi ve e-İkamet sistemi üzerinden mutlaka teyit edin.
Ev alarak oturum izni alınabilir mi? Taşınmazda 200.000 dolar şartı
Evet. Türkiye'de taşınmaz malı bulunmak, kanunda açıkça sayılmış bir kısa dönem ikamet izni gerekçesidir (m. 31/1-b). Ancak her tapu kendiliğinden oturum hakkı doğurmaz: 7533 sayılı Kanun'la 2024 yılında eklenen hükme göre, ikamet iznine esas olacak taşınmazın niteliğini ve değerini İçişleri Bakanlığı belirler (m. 31/6).
Göç İdaresi'nin uygulamasında aranan başlıca ölçütler şunlardır:
- Taşınmaz konut niteliğinde olmalı ve başvuru sahibi tarafından konut olarak kullanılmalıdır; arsa, tarla veya işyeri bu yolla ikamet gerekçesi yapılamaz.
- 16 Ekim 2023 ve sonrasında edinilen konutlarda, tapudaki satış bedelinin, tapunun devralındığı gündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuruna göre en az 200.000 ABD doları karşılığı Türk lirası olması aranır; bu ölçüt büyükşehir ve diğer şehirler için aynıdır.
- Bu tarihten önce, 26 Nisan 2022 ile 16 Ekim 2023 arasında edinilen konutlarda büyükşehirler için 75.000, diğer şehirler için 50.000 ABD doları ölçütü ve değerleme raporu uygulanmaya devam etmektedir.
- Konutun bulunduğu mahalle yeni yabancı kaydına açık olmalıdır.
- Taşınmaz üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyetiyle hak sahibi olan kişiler de, diğer şartları taşımaları hâlinde başvurabilir.
Taşınmaz yoluyla oturum izni ile taşınmaz yoluyla Türk vatandaşlığı birbirinden tamamen farklı rejimlerdir. Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20 nci maddesine göre istisnai vatandaşlık için en az 400.000 ABD doları değerinde taşınmaz edinilmesi ve tapu kaydına üç yıl satılmaması şerhi konulması gerekir. 200.000 dolarlık konut kişiye vatandaşlık değil, yalnız kısa dönem ikamet izni başvurusu hakkı kazandırır. Taşınmaz ediniminin tapu, değerleme ve satış sözleşmesi aşamalarına ilişkin yazılarımızı Gayrimenkul Hukuku kategorimizde bulabilirsiniz.
Dikkat: Değer ölçütü kanunda rakam olarak yazılı değildir; Bakanlık tarafından belirlenir ve değiştirilebilir. Satış bedelinin tapuda gerçek bedelden düşük gösterilmesi, hem vergi yönünden sorun yaratır hem de ikamet başvurusunun ölçütün altında kalması nedeniyle reddedilmesine yol açabilir. Satın almadan önce güncel ölçütü Göç İdaresi'nin e-İkamet sayfasından kontrol edin.
Türk vatandaşıyla evli yabancı aile ikamet iznini nasıl alır?
Türk vatandaşıyla ya da Türkiye'de ikamet izni bulunan bir yabancıyla evli olan kişi, eşine bağlı olarak aile ikamet izni alır. Aynı izin, ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuklara da verilir. İzin her defasında en fazla üç yıllıktır ve hiçbir durumda destekleyicinin (kendisine bağlı olarak izin alınan kişinin) izin süresini aşamaz. Aile ikamet izni, on sekiz yaşına kadar çocuklara ayrıca öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretimde okuma hakkı sağlar.
Aile ikamet izni – 6458 sayılı Kanun m. 34 (ilgili fıkralar)
(1) Türk vatandaşlarının, 5901 sayılı Kanunun 28 inci maddesi kapsamında olanların veya ikamet izinlerinden birine sahip olan yabancılar ile mültecilerin ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin;
a) Yabancı eşine,
b) Kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna,
c) Kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğuna,
her defasında üç yılı aşmayacak şekilde aile ikamet izni verilebilir. Ancak, aile ikamet izninin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz.
(...)
(6) Boşanma hâlinde, Türk vatandaşıyla evli yabancıya, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak kaydıyla kısa dönem ikamet izni verilebilir. Ancak yabancı eşin, aile içi şiddet gerekçesiyle mağdur olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabit ise, üç yıllık süre şartı aranmaz.
(7) Destekleyicinin ölümü hâlinde, bu kişiye bağlı aile ikamet izniyle kalanlara, süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir.
Aile ikamet izninde şartlar iki tarafta ayrı ayrı aranır. Destekleyicinin, ailedeki kişi sayısına göre yeterli geliri, uygun bir konutu ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası olmalı; son beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymemiş olmalı ve adres kayıt sisteminde kaydı bulunmalıdır. Destekleyici yabancıysa ayrıca en az bir yıldır Türkiye'de ikamet izniyle kalıyor olmalıdır; ancak Türk vatandaşıyla evli yabancılar bakımından bu bir yıl şartı uygulanmaz.
Aile ikamet izninin şartları – 6458 sayılı Kanun m. 35 (ilgili fıkralar)
(1) Aile ikamet izni taleplerinde, destekleyicide aşağıdaki şartlar aranır:
a) Toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık geliri bulunmak
b) Ailenin nüfusuna göre, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası yaptırmış olmak
c) Başvuru tarihi itibarıyla, beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan herhangi birinden hüküm giymemiş olduğunu adli sicil kaydıyla belgelemek
ç) Türkiye’de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olmak
d) Adres kayıt sisteminde kaydı bulunmak
(2) Bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni ya da çalışma izni bulunanlar, 5901 sayılı Kanunun 28 inci maddesi kapsamında olanlar veya Türk vatandaşlarıyla evli olan yabancılar hakkında, birinci fıkranın (ç) bendi uygulanmaz.
(3) Türkiye’de, destekleyicinin yanında kalmak üzere aile ikamet izni talebinde bulunacak yabancılarda aşağıdaki şartlar aranır:
a) 34 üncü maddenin birinci fıkrası kapsamında olduğunu gösteren bilgi ve belgeleri ibraz etmek
b) 34 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen kişilerle birlikte yaşadığını veya yaşama niyeti taşıdığını ortaya koymak
c) Evliliği aile ikamet izni alabilmek amacıyla yapmamış olmak
ç) Eşlerden her biri için on sekiz yaşını doldurmuş olmak
d) 7 nci madde kapsamına girmemek
Anlaşmalı (formalite) evlilik iddiası
Valilik, makul bir şüphe varsa evliliğin sırf ikamet izni almak için yapılıp yapılmadığını araştırır; anlaşmalı evlilik tespit edilirse izin verilmez, verilmişse iptal edilir ve bu yolla alınıp sonradan iptal edilen izin süreleri, kanunda öngörülen ikamet izin sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz (m. 37). Uygulamada bu araştırma çoğu zaman adres kontrolü ve eşlerle ayrı ayrı yapılan mülakatlar üzerinden yürütülür.
Danıştay, idarenin bu yetkisini kabul etmekle birlikte, anlaşmalı evlilik sonucunun somut bilgi ve belgelere dayanması gerektiğini vurgulamaktadır. Eşlerin yaz aylarını başka bir ilde geçirdiği bir dosyada, yalnız ağustos ayında yapılan bir adres kontrolüne dayanılarak verilen ret kararının iptali onanmıştır:
“6458 sayılı Kanun'un 35., 36. ve 37. maddelerinin yukarıda yer verilen hükümleri birlikte değerlendiriliğinde; yabancıların sırf aile ikamet izni almak amacıyla anlaşmalı evlilik yapıp yapmadığı hususunun valiliklerce araştırılacağı, bu araştırma sonucunda anlaşmalı evlilik yaptığı tespit edilen yabancılara aile ikamet izni verilmeyeceği ve verilmişse de iptal edileceği düzenlemelerine yer verildiği görüldüğünden, idarece evliliğin anlaşmalı bir evlilik olduğu hususunun tespit edilmesi üzerine bu sebeple işlem tesis edilmesinde hukuki bir engel bulunmadığı anlaşılmakla birlikte, evliliğin anlaşmalı bir evlilik olduğu hususundaki tespitin somut bilgi ve belgelere dayalı olması gerektiği de açıktır.”
“Bu haliyle, 6458 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 37. maddesi kapsamında sırf ikamet izni alarak Türkiye'de kalma amacıyla anlaşmalı evlilik yaptığı yönünde somut bir tespit bulunmayan davacının aile ikamet izni başvurusunun reddine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik bulunmamıştır.”— Danıştay 10. Daire, 10.06.2021, E. 2016/2192, K. 2021/3234
Bu nedenle aile ikamet izni başvurusunda evlilik cüzdanı tek başına yeterli görülmemeli; ortak konut, ortak yaşamı gösteren belgeler ve tutarlı beyanlar baştan dosyaya konulmalıdır. Evlilik işlemlerinin Türkiye'deki usulü ve boşanmanın ikamet iznine etkisi gibi konular Yabancılar Hukuku kategorimizde ayrıca ele alınmaktadır.
Öğrenci ikamet izni ve mezuniyet sonrası geçiş
Türkiye'de bir üniversitede ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora öğrenimi görecek yabancılara öğrenci ikamet izni verilir. Bakımı ve masrafları bir gerçek veya tüzel kişi tarafından üstlenilen ilk ve orta öğretim öğrencilerine de, veli veya yasal temsilcilerinin muvafakatiyle birer yıllık izin verilebilir. Öğrenci izni, öğrencinin anne, baba ve diğer yakınlarına ikamet hakkı sağlamaz; ailenin ayrı bir gerekçeyle başvurması gerekir.
Öğrenci ikamet izni – 6458 sayılı Kanun m. 38 (ilgili fıkralar)
(1) Türkiye’de bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görecek yabancılara öğrenci ikamet izni verilir.
(2) Bakımı ve masrafları gerçek veya tüzel kişi tarafından üstlenilen ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılara, velilerinin veya yasal temsilcilerinin muvafakatiyle öğrenimleri süresince birer yıllık sürelerle öğrenci ikamet izni verilebilir ve uzatılabilir.
(3) Öğrenci ikamet izni, öğrencinin anne ve babası ile diğer yakınlarına, ikamet izni alma konusunda hiçbir hak sağlamaz.
Mezun olan öğrenci, mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde başvurmak şartıyla bir defaya mahsus en fazla bir yıllık kısa dönem ikamet izni alabilir (m. 31/1-i ve m. 31/4). Bu süre, iş aramak veya çalışma izni sürecini başlatmak için kullanılabilir. Uzun dönem izin için gereken sekiz yılın hesabında öğrenci izinlerinin yalnız yarısı sayılır (m. 28/2).
Uzun dönem (süresiz) ikamet izni için kaç yıl gerekir?
Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancı, Bakanlığın onayıyla valilik tarafından verilen süresiz ikamet iznine geçebilir. Bunun için son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak, kendisinin ve ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelire, geçerli sağlık sigortasına sahip olmak ve kamu düzeni ile kamu güvenliği bakımından tehdit oluşturmamak gerekir. Mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahipleri, insani ikamet izni sahipleri ve geçici koruma sağlananlar uzun dönem izne geçemez.
Uzun dönem ikamet izni ve şartları – 6458 sayılı Kanun m. 42/1 ve m. 43
m. 42/1 – Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olan ya da Bakanlığın belirlediği şartlara uyan yabancılara, Bakanlığın onayıyla valilikler tarafından süresiz ikamet izni verilir.
m. 43 – (1) Uzun dönem ikamet iznine geçişte aşağıdaki şartlar aranır:
a) Kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olmak
b) Son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak
c) Kendisi veya varsa ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelir kaynağına sahip olmak
ç) Geçerli sağlık sigortasına sahip olmak
d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak
(2) Bakanlığın belirlediği şartlara sahip olması nedeniyle uzun dönem ikamet izni verilmesi uygun görülen yabancılar için birinci fıkranın (d) bendi dışındaki şartlar aranmaz.
"Kesintisiz" ifadesi önemlidir. Zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri dışında, bir yılda toplam altı ayı veya son beş yılda toplam bir yılı aşan yurt dışı kalışlar ikamette kesinti sayılır ve kesintiden önceki izin süreleri hesaba katılmaz.
İkamette kesinti – 6458 sayılı Kanun m. 28
(1) Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasında; zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri hariç, bir yılda toplam altı ayı geçen veya son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan Türkiye dışında kalışlar ikamette kesinti sayılır. İkamet süresinde kesintisi olanların ikamet izni başvurularında veya başka bir ikamet iznine geçişlerinde, önceki izin süreleri hesaba katılmaz.
(2) Kesintisiz ikamet izin sürelerinin hesaplanmasında, öğrenci ikamet izinlerinin yarısı, diğer ikamet izinlerinin ise tamamı sayılır.
Uzun dönem ikamet izni sahibi; askerlik, seçme ve seçilme, kamu görevine girme ve muaf araç ithali dışında, özel kanunlardaki düzenlemeler saklı kalmak üzere Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır (m. 44/1). Cumhurbaşkanı bu haklara kısıtlama getirebilir.
İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni
İnsani ikamet izni, diğer izinlerin şartlarını taşımayan ama Türkiye'de kalması gereken yabancılar için öngörülmüş istisnai bir yoldur. Kanun bunu; çocuğun yüksek yararı söz konusu olduğunda, hakkında sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunduğu hâlde çıkışı yaptırılamayan ya da ayrılması makul görülmeyen yabancılar ve olağanüstü durumlar gibi sınırlı hâllerle bağlar. İzin, Göç İdaresi'nin onayıyla valilikçe verilir ve Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlıdır.
İnsani ikamet izni – 6458 sayılı Kanun m. 46 (ilgili bentler)
(1) Aşağıda belirtilen hâllerde, diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan, Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olmak kaydıyla ve Genel Müdürlüğün onayı alınarak valiliklerce insani ikamet izni verilebilir ve bu izinler uzatılabilir:
a) Çocuğun yüksek yararı söz konusu olduğunda
b) Haklarında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı alındığı hâlde, yabancıların Türkiye’den çıkışları yaptırılamadığında ya da Türkiye’den ayrılmaları makul veya mümkün görülmediğinde
(...)
f) Olağanüstü durumlarda
(2) İnsani ikamet izni alan yabancılar, iznin veriliş tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır.
Yargı kararları, özellikle çocuğun yüksek yararının ağır bastığı dosyalarda insani ikamet talebinin reddini hukuka aykırı bulmaktadır. Türkiye'de doğan küçük bir çocuğu ve bakıma muhtaç eşi bulunan bir annenin talebine ilişkin dosyada bölge idare mahkemesi şu sonuca varmıştır:
“Bu duruma göre, davacının 29/12/2017 tarihinde doğan küçük çocuğunun yüksek yararı söz konusu olduğundan, hakkında sınır dışı etme kararı alındığı halde Türkiye'den çıkışı yaptırılamadığından, eşi adına tesis edilen insani ikamet izni talebinin reddine dair işlem kesinleşen yargı kararıyla iptal edildiğinden ve eş bakıma muhtaç ve yürüyemeyecek bir durumda olup Türkiye'den ayrılması mümkün olmadığından; davacının insani ikamet izin talebinin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.”— İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi, 08.01.2020, E. 2019/1380, K. 2020/38
İnsan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe bulunan yabancıya ise, yaşadıklarının etkisinden kurtulabilmesi ve yetkililerle iş birliği yapıp yapmayacağına karar verebilmesi için otuz gün süreli ikamet izni verilir; bu izinde diğer izinlerin şartları aranmaz (m. 48).
Oturum izni başvurusu nasıl yapılır? e-İkamet, randevu ve belgeler

Kanunda başvuru kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna yapılır; Türkiye içinden başvuru ise kanunda sayılan istisnai hâllerde mümkündür (m. 21 ve m. 22). Bu istisnalar uzun dönem, öğrenci, insani ve insan ticareti mağduru izinlerini, aile izninden kısa dönem izne geçişleri ve kalış amacı değişen yabancının yeni amaca uygun izne geçişini kapsar. Türkiye içinden başvurular Göç İdaresi'nin e-İkamet sistemi üzerinden yapılır: Önce çevrim içi başvuru formu doldurulur, sonra verilen randevu gününde belgelerle İl Göç İdaresi Müdürlüğüne gidilir.
- Doğru izin türünü seçin. Kalış amacınızı (turizm, taşınmaz, aile, öğrenim, mezuniyet sonrası, tedavi vb.) belirleyin; amaçla uyuşmayan tür ret veya iptal sebebidir.
- Zamanlamaya dikkat edin. İlk başvuruyu vize veya vize muafiyeti süresi dolmadan, uzatma ve geçiş başvurularını mevcut izin süresi dolmadan yapın.
- Pasaportunuzu kontrol edin. Pasaportun, talep edilen ikamet süresinden en az altmış gün daha uzun geçerli olması gerekir (m. 21/2).
- e-İkamet formunu doldurun. Kimlik, adres ve kalış amacı bilgilerini pasaportunuzla birebir uyumlu girin; sistemin verdiği başvuru belgesini ve randevu bilgisini saklayın.
- Harç ve kart bedelini ödeyin. Ödeme makbuzları başvuru dosyasına eklenir; tutarlar her yıl güncellenir.
- Sağlık sigortası yaptırın. Sigortanın süresi, istediğiniz ikamet süresini kapsamalıdır.
- Belgeleri eksiksiz hazırlayın. Başvuru formu, pasaportun kimlik ve giriş sayfalarının fotokopisi, son altı ayda çekilmiş dört biyometrik fotoğraf, maddi imkân beyanı, adres belgesi ve kalış amacına özgü belgeler (tapu, kira sözleşmesi, evlilik belgesi, öğrenci belgesi vb.).
- Randevuya asıl belgelerle gidin. Eksik belge varsa başvurunun değerlendirilmesi eksiklik tamamlanana kadar ertelenebilir ve eksiklik size bildirilir (m. 21/3).
- Sonucu takip edin. Başvurunun durumunu e-İkamet sisteminden izleyin; ret kararının tebliğ tarihini not edin, dava süresi bu tarihten işler.
- Adres kaydınızı güncel tutun. Konsolosluktan izinle gelenler giriş tarihinden itibaren yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak zorundadır (m. 26/2); adres değişiklikleri de bildirilmelidir.
| Başvuru | Ne zaman yapılır? | Nereye? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İlk başvuru (yurt dışından) | Türkiye'ye gelmeden önce | Bulunulan ülkedeki Türk konsolosluğu; en geç 90 günde sonuçlanır | m. 21 |
| İlk başvuru (Türkiye içinden) | Vize veya vize muafiyeti süresi dolmadan | e-İkamet + İl Göç İdaresi (istisnai hâllerde) | m. 22 |
| Uzatma | Bitime 60 gün kala başlar, süre dolmadan yapılır | e-İkamet + İl Göç İdaresi | m. 24 |
| Tür değişikliği (geçiş) | Kalış amacı değiştiğinde, mevcut izin süresi içinde | e-İkamet + İl Göç İdaresi | m. 22/1-ğ |
İkamet izni nasıl uzatılır, süre geçerse ne olur?
Uzatma başvurusu, iznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde izin süresi dolmadan yapılmalıdır. Süresinde başvuran yabancıya harca tabi olmayan bir belge verilir ve bu kişi, izninin süresi dolsa bile hakkında karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye'de kalabilir. Uzatılan izin, önceki iznin bitiş tarihinden itibaren başlar; yani erken başvurmak süre kaybettirmez.
İkamet izinlerinin uzatılması – 6458 sayılı Kanun m. 24
(1) İkamet izinleri valiliklerce uzatılabilir.
(2) Uzatma başvuruları, ikamet izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda ikamet izni süresi dolmadan önce valiliklere yapılır. İkamet iznini uzatma başvurusunda bulunanlara, harca tabi olmayan bir belge verilir. Bu yabancılar, ikamet izni süreleri sona ermiş olsa dahi haklarında karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye’de ikamet edebilir.
(3) Uzatılan ikamet izinleri, yasal izin sürelerinin bitim tarihinden itibaren başlatılır.
(4) Uzatma başvuruları, valiliklerce sonuçlandırılır.
Süreyi kaçırmak ciddi sonuçlar doğurur. Vize veya ikamet izni süresini ihlal eden yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir ve Türkiye'ye giriş yasağı konulabilir. Giriş yasağının süresi kural olarak en fazla beş yıldır. Kanun, ihlal yetkili makamlarca tespit edilmeden önce ülkeden çıkmak için valiliğe kendiliğinden başvuran, idari para cezasını ödeyen ve Bakanlıkça belirlenen ihlal süresini aşmayan yabancılar için giriş yasağı konulmamasına imkân tanır.
Türkiye'ye giriş yasağı – 6458 sayılı Kanun m. 9 (ilgili fıkralar)
(2) Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların Türkiye’ye girişi, Genel Müdürlük veya valilikler tarafından yasaklanır.
(3) Türkiye’ye giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Ancak, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre Genel Müdürlükçe en fazla on yıl daha artırılabilir.
(4) (Değişik:6/12/2019-7196/71 md.) Vize veya ikamet izni süresi sona eren ve bu durumları yetkili makamlarca tespit edilmeden önce Türkiye dışına çıkmak için valiliklere başvuruda bulunup hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancılara, idari para cezalarını ödemiş olmaları ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmamaları kaydıyla, Türkiye’ye giriş yasağı kararı alınmayabilir.
Oturum izni ile Türkiye'de çalışılabilir mi?
Hayır; kısa dönem, aile veya öğrenci ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Türkiye'de çalışmak için ayrıca çalışma izni alınması gerekir. Buna karşılık geçerli bir çalışma izni de, Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi de tek başına ikamet izni yerine geçer; çalışma izni olan yabancının ayrıca ikamet izni alması gerekmez (m. 27/1). Çalışma izni verilirken ve uzatılırken de yabancının Türkiye'ye girişi yasak kişiler arasında bulunmaması şartı aranır.
Çalışma izninin ikamet izni sayılması – 6458 sayılı Kanun m. 27/1
(1) Geçerli çalışma izni ile 27/2/2003 tarihli ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun 10 uncu maddesine istinaden verilen Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi, ikamet izni sayılır. (Mülga ikinci cümle: 28/7/2016-6735/27 md.)
Başvurum reddedildi veya iznim iptal edildi: Ne yapmalıyım?
Türkiye içinden yapılan başvurunun reddi, iznin uzatılmaması veya iptali bir idari işlemdir ve tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılarak denetlenebilir. Kanun, idarenin bu kararları verirken yabancının Türkiye'deki aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumunu ve çocuğun yüksek yararını göz önünde bulundurmasını ve tebligatta itiraz yollarının açıklanmasını zorunlu tutar. Bu unsurların gözetilmediği, gerekçesiz veya belgeye dayanmayan kararlar mahkemede iptal edilebilmektedir.
Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, iptali veya uzatılmaması – 6458 sayılı Kanun m. 25
(1) Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır. Bu işlemler sırasında, yabancının Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur ve ikamet iznine ilişkin karar ertelenebilir.
(2) İkamet izni talebinin reddi, iznin uzatılmaması veya iptali, yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta, yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır.
Dava açma süresi, özel bir süre öngörülmediği için İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki genel süredir ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Dava açma süresi – 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 (ilgili kısım)
1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2. Bu süreler;
a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
(...)
Tarihi izleyen günden başlar.
Davanın hangi mahkemede açılacağı da önemlidir. Danıştay, ikamet izninin iptaline ilişkin bir yetki uyuşmazlığında, bu işlemleri tesis etme yetkisinin valiliklere ait olduğunu ve davanın işlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görüleceğini belirtmiştir:
“Anılan mevzuat hükmü uyarınca, ikamet iznin talebinin reddi, iptali ve uzatılmamasına yönelik işlemlerin ilgili Valilikler tarafından tesis edilebileceği anlaşılmaktadır.”
“Uyuşmazlıkta; İran uyruklu olan davacıya … Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nce 08/08/2019-31/12/2019 tarihleri arasında geçerli kısa dönem ikamet izni verildiği, daha sonra Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı uyarınca … Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nün 23/10/2019 tarihli işlemiyle davacının ikamet izninin iptal edildiği dikkate alındığında; işbu davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanun’un 32/1. maddesi uyarınca, İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.”— Danıştay 10. Daire, 16.11.2021, E. 2021/6544, K. 2021/5567
Kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi veya kısa dönem iznin iptaline karşı açılan davalarda 7533 sayılı Kanun'la 2024'te hızlandırılmış bir yargılama usulü getirilmiştir: Dosya, idarenin savunmasının verilmesiyle veya savunma süresinin geçmesiyle tamamlanmış sayılır, duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir. Davacının bildirdiği adrese tebligat yapılamazsa dosya işlemden kaldırılır; genel kuralda bir yıl olan ve yeni adres bildirilerek dosyanın yeniden işleme konulmasını isteme süresi bu davalarda iki ay olarak uygulanır, bu süre geçerse dava açılmamış sayılır (m. 31/7; 2577 sayılı Kanun m. 26/3). Bu nedenle dava dilekçesinde bütün delillerin ilk anda sunulması ve tebligat adresinin güncel tutulması özellikle önemlidir.
Kısa dönem ikamet izni davalarında usul – 6458 sayılı Kanun m. 31/7
(7) (Ek:21/11/2024-7533/35 md.) Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı tarafından, kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi ya da kısa dönem ikamet izninin iptali kararlarına karşı, mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 26 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen süre iki ay olarak uygulanır. Duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır.
Sınır dışı etme kararına karşı yedi günlük süre
İzin reddiyle birlikte veya ayrıca sınır dışı etme kararı tebliğ edilmişse, süre çok daha kısadır: Karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulmalı ve başvuru kararı veren makama da bildirilmelidir. Mahkeme, dosyanın tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Yabancının rızası dışında, dava süresi içinde ve yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı etme işlemi uygulanamaz.
Sınır dışı etme kararı – 6458 sayılı Kanun m. 53/3
(3) (Değişik:21/11/2024-7533/36 md.) Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, 2577 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen süre iki ay olarak uygulanır. Duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır. Başvurular dosyanın tekemmülünden veya ara karar ya da duruşma yapılması gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.

| Karar | Başvuru yolu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İkamet izni başvurusunun reddi | İşlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası | Tebliği izleyen günden itibaren 60 gün | 6458 s.K. m. 25; 2577 s.K. m. 7 |
| İkamet izninin iptali veya uzatılmaması | Aynı şekilde iptal davası; kısa dönem iznin iptalinde hızlandırılmış usul | 60 gün | 6458 s.K. m. 25, m. 31/7 |
| Sınır dışı etme kararı | İdare mahkemesi; karar veren makama da bildirim | Tebliğden itibaren 7 gün; mahkeme kararı kesin | 6458 s.K. m. 53/3 |
| Türkiye'ye giriş yasağı | İdari yargı yolu; ayrıca Genel Müdürlükten kaldırma veya geçici giriş izni talebi | Özel süre yok; genel süre 60 gün | 6458 s.K. m. 9/6; 2577 s.K. m. 7 |
Süre uyarısı: Ret kararını aldıktan sonra yeni bir ikamet başvurusu yapmak, dava açma süresini durdurmaz. Önceki kararın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız, yeni başvuru planı yaparken altmış günlük (sınır dışı kararında yedi günlük) dava süresini kaçırmayın.
Yabancılar hukuku dosyasında avukat nasıl seçilir?
İkamet izni süreçleri belge ağırlıklı göründüğü için çoğu kişi işi aracılara bırakır; oysa ret, iptal ve sınır dışı aşamasında süreler günlerle ölçülür ve yapılan bir hata telafi edilemeyebilir. Avukat seçerken avukatın baroya kayıtlı olduğunu baro veya Türkiye Barolar Birliği kayıtlarından kontrol edin, idari yargıda ve yabancılar hukukunda dosya yürütüp yürütmediğini sorun, vekâletnamenin noterde düzenlenmesini ve ücretin yazılı bir avukatlık sözleşmesine bağlanmasını isteyin. Yabancı dilde iletişim ihtiyacınız varsa bunu baştan belirtin. Hiçbir avukat ikamet izninin verileceğini garanti edemez; izin, kanuni şartların ve idarenin değerlendirmesinin sonucudur.
LimanLegal Hukuk Bürosu: Yabancılar ve ikamet izni süreçlerinde hukuki destek
LimanLegal Hukuk Bürosu, Av. Coşkun GENÇ (İstanbul Barosu, Sicil No: 71680) yönetiminde, İstanbul Kartal Cevizli'deki bürosundan yabancılar hukuku alanında ikamet ve çalışma izni, vatandaşlık, sınır dışı etme ve giriş yasağı süreçlerinde yabancı müvekkillere hukuki destek vermektedir. İkamet izni başvurusu, reddi, iptali ve uzatılmaması konularında verdiğimiz destek aşağıdaki işleri kapsar:
- Büro: LimanLegal Hukuk Bürosu — sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu, Sicil No: 71680
- Adres: Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal/İstanbul
- Telefon: +90 540 097 1035 · İletişim: limanlegal.com/iletisim · [email protected]
- Hizmet bölgesi: İstanbul geneli; Kartal, Kadıköy, Ataşehir, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Tuzla. İdare mahkemesi davaları, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yere göre İstanbul dışında da takip edilebilir.
- Bu konudaki hizmetler: ikamet izni türünün belirlenmesi ve başvuru dosyasının hazırlanması; kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izni başvuruları ile geçiş ve uzatma işlemleri; taşınmaz yoluyla ikamet izni öncesi tapu ve değer kontrolü; ret, iptal ve uzatmama kararlarına karşı iptal ve yürütmeyi durdurma talepli davalar; sınır dışı etme ve idari gözetim kararlarına karşı yedi günlük süre içinde başvuru; giriş yasağının kaldırılması talepleri.
- İlgili sayfalarımız: Yabancılar Hukuku makaleleri , Yabancıların Türkiye’de Evlenmesi ve Boşanması ve İdare Hukuku makaleleri.
Yazar Hakkında
Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'na kayıtlı (Sicil No: 71680) bir avukattır ve LimanLegal Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. Yabancılar hukuku alanında ikamet ve çalışma izni, vatandaşlık, sınır dışı etme ve giriş yasağı işlemlerine ilişkin idari başvuru ve davaları yürütmekte; bu alandaki yasal değişiklikleri ve yargı kararlarını yabancıların ve ailelerinin anlayabileceği bir dille limanlegal.com'da yayımlamaktadır.
Oturum izni başvurusu mu yapacaksınız, ret kararı mı aldınız?
Hangi ikamet izni türüne başvurmanız gerektiğinden emin değilseniz, pasaportunuzu, vize veya mevcut izin bilgilerinizi ve kalış amacınızı gösteren belgeleri bize iletin; dosyanızı başvurudan önce birlikte değerlendirelim.
Ret, iptal veya sınır dışı etme kararı tebliğ edildiyse vakit kaybetmeyin: Dava süresi altmış gün, sınır dışı kararında ise yalnız yedi gündür. LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal'daki bürosundan bu süreçte sizinle birlikte hareket eder.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Oturum izni ile ikamet izni aynı şey mi?
Evet. Günlük dilde oturum izni, oturma izni veya ikamet tezkeresi denilen belge, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'ndaki ikamet izninin kendisidir. Kanunda kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru olmak üzere altı ikamet izni türü vardır. Her izin kalış amacına bağlı olarak ve her yabancı için ayrı düzenlenir.
Yabancılar Türkiye'de ne zaman ikamet izni almak zorundadır?
Vizesinin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla Türkiye'de kalacak her yabancı ikamet izni almak zorundadır (6458 sayılı Kanun m. 19). Vize veya muafiyet süresi içinde kalanlar ile diplomatlar, Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri ve mavi kart sahipleri gibi kanunda sayılan kişiler bu yükümlülükten muaftır. İzin verildikten sonra altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini kaybeder.
Oturum izni başvurusu nereden ve nasıl yapılır?
Kural olarak başvuru, yabancının bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna yapılır. Kanunda sayılan hâllerde Türkiye içinden de başvurulabilir; bu durumda Göç İdaresi'nin e-İkamet sisteminde çevrim içi form doldurulur, randevu alınır ve randevu gününde belgelerle İl Göç İdaresi Müdürlüğüne gidilir. İlk başvuru vize veya vize muafiyeti süresi dolmadan, uzatma ve geçiş başvuruları ise mevcut izin bitmeden yapılmalıdır.
İkamet izni başvurusu için hangi belgeler gerekir?
Göç İdaresi'nin e-İkamet listesine göre temel belgeler; imzalı başvuru formu, pasaportun kimlik ve giriş sayfalarının fotokopisi, son altı ayda çekilmiş dört biyometrik fotoğraf, maddi imkân beyanı, harç ve kart bedeli makbuzları ile istenen süreyi kapsayan geçerli sağlık sigortasıdır. Bunlara kalış amacına göre tapu, kira sözleşmesi, evlilik belgesi veya öğrenci belgesi gibi ek belgeler eklenir. Pasaportun talep edilen süreden en az altmış gün uzun geçerli olması gerekir.
Kısa dönem ikamet izni kaç yıllık verilir?
Kısa dönem ikamet izni her defasında en fazla iki yıllık süreyle verilebilir ve şartlar devam ettikçe uzatılabilir. Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılar ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşlarına beşer yıla kadar izin verilebilir. Türkçe kursu amaçlı izin en fazla iki defa, Türkiye'de mezun olanlara verilen izin ise bir defaya mahsus en fazla bir yıl verilir (6458 sayılı Kanun m. 31).
Ev alarak oturum izni alınabilir mi, evin değeri en az ne kadar olmalı?
Evet, Türkiye'de taşınmaz sahibi olmak kısa dönem ikamet izni gerekçesidir ve taşınmazın niteliği ile değerini İçişleri Bakanlığı belirler. Göç İdaresi uygulamasında 16 Ekim 2023 ve sonrasında edinilen konutlarda, tapudaki satış bedelinin devir günündeki Merkez Bankası döviz satış kuruna göre en az 200.000 ABD doları karşılığı olması aranır. Taşınmaz konut olmalı, konut olarak kullanılmalı ve yeni yabancı kaydına açık bir mahallede bulunmalıdır.
Türkiye'de ev almak Türk vatandaşlığı sağlar mı?
200.000 ABD doları değerindeki konut yalnız kısa dönem ikamet izni başvurusu hakkı sağlar, vatandaşlık kazandırmaz. Taşınmaz yoluyla istisnai Türk vatandaşlığı için Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20 uyarınca en az 400.000 ABD doları değerinde taşınmaz edinilmesi ve tapu kaydına üç yıl satılmaması şerhi konulması gerekir. İki süreç farklı kurumlarca ve farklı şartlarla yürütülür.
Türk vatandaşıyla evli yabancı hangi ikamet iznini alır?
Türk vatandaşıyla evli yabancı aile ikamet izni alır. İzin her defasında en fazla üç yıllık verilir. Destekleyici eşin yeterli geliri, uygun konutu ve aileyi kapsayan sağlık sigortası bulunmalı; eşlerin birlikte yaşadığı veya yaşama niyetinde olduğu ortaya konmalı ve evlilik sırf izin almak için yapılmamış olmalıdır. Valilik makul şüphe varsa anlaşmalı evlilik araştırması yapabilir; Danıştay bu tespitin somut bilgi ve belgelere dayanmasını aramaktadır.
Boşanırsam veya eşim vefat ederse ikamet iznim ne olur?
Türk vatandaşıyla evli yabancı, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmışsa boşanmadan sonra kısa dönem ikamet izni alabilir. Aile içi şiddet mağduru olduğu mahkeme kararıyla sabitse üç yıl şartı aranmaz. Destekleyicinin ölümü hâlinde ise ona bağlı aile izniyle kalanlara süre şartı aranmadan kısa dönem izin verilebilir (6458 sayılı Kanun m. 34/6 ve m. 34/7). Geçiş başvurusu mevcut izin süresi içinde yapılmalıdır.
Öğrenci ikamet izni olan kişi mezun olunca ne yapmalı?
Türkiye'de yükseköğrenimini tamamlayan yabancı, mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde başvurmak şartıyla bir defaya mahsus en fazla bir yıllık kısa dönem ikamet izni alabilir (6458 sayılı Kanun m. 31/1-i ve m. 31/4). Bu süre iş aramak veya çalışma izni sürecini başlatmak için kullanılabilir. Uzun dönem izin için gereken sekiz yılın hesabında öğrenci izinlerinin yalnız yarısı sayılır.
Süresiz (uzun dönem) ikamet izni için kaç yıl gerekir?
Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancı uzun dönem ikamet iznine başvurabilir. Ayrıca son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli ve düzenli gelire ve geçerli sağlık sigortasına sahip olmak ve kamu düzeni bakımından tehdit oluşturmamak gerekir (6458 sayılı Kanun m. 42 ve m. 43). İnsani ikamet izni sahipleri, uluslararası koruma statüsü sahipleri ve geçici koruma sağlananlar bu izne geçemez.
Yurt dışında uzun süre kalırsam ikamet sürem kesilir mi?
Evet. Zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri hariç, bir yılda toplam altı ayı veya son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan yurt dışı kalışlar ikamette kesinti sayılır ve kesintiden önceki izin süreleri yeni başvurularda hesaba katılmaz (6458 sayılı Kanun m. 28). Yurt dışında kalış nedeniyle iznin iptaline ilişkin usul ve esaslar ayrıca yönetmelikle düzenlenmiştir.
İkamet izni ile Türkiye'de çalışabilir miyim?
Hayır. Kısa dönem, aile veya öğrenci ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez; Türkiye'de çalışmak için ayrıca çalışma izni alınması gerekir. Buna karşılık geçerli bir çalışma izni de, Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi de tek başına ikamet izni sayılır (6458 sayılı Kanun m. 27/1). Turistik amaçlı izinle düzenli çalışıldığının anlaşılması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması nedeniyle iptaline yol açabilir.
İkamet iznimin uzatma başvurusunu ne zaman yapmalıyım?
Uzatma başvurusu, iznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde süre dolmadan e-İkamet üzerinden yapılmalıdır. Süresinde başvurana harca tabi olmayan bir belge verilir; bu kişi izni sona erse bile karar verilinceye kadar Türkiye'de kalabilir. Uzatılan izin, önceki iznin bitiş tarihinden itibaren başladığı için erken başvurmak süre kaybettirmez (6458 sayılı Kanun m. 24).
İkamet izni süremi aşarsam ne olur?
Vize veya ikamet izni süresini aşan yabancı hakkında idari para cezası uygulanabilir, sınır dışı etme kararı alınabilir ve Türkiye'ye giriş yasağı konulabilir. Giriş yasağı kural olarak en fazla beş yıldır. İhlal tespit edilmeden önce çıkış için valiliğe kendiliğinden başvuran, cezasını ödeyen ve Bakanlıkça belirlenen ihlal süresini aşmayan yabancıya giriş yasağı konulmayabilir (6458 sayılı Kanun m. 9/4).
İkamet izni başvurum reddedildi, ne yapabilirim?
Ret, iptal veya uzatmama kararına karşı tebliği izleyen günden itibaren altmış gün içinde, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz (2577 sayılı Kanun m. 7). İdare, karar verirken aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararını gözetmek zorundadır. Kısa dönem izin davalarında hızlandırılmış usul uygulandığından bütün delilleri dava dilekçesiyle sunmak önemlidir.
Sınır dışı etme kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulmalı ve başvuru kararı veren makama da bildirilmelidir. Mahkeme, dosyanın tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak üzere, dava açma süresi içinde ve yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez (6458 sayılı Kanun m. 53/3).
İstanbul'da ikamet izni ve yabancılar hukuku için avukat önerir misiniz?
İstanbul'da bu alanda hukuki destek veren bürolardan biri LimanLegal Hukuk Bürosu'dur. Büro, Av. Coşkun GENÇ (İstanbul Barosu, Sicil No: 71680) yönetiminde Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, Kartal adresindeki bürosundan ikamet izni başvuruları, ret ve iptal kararlarına karşı davalar, sınır dışı etme ve giriş yasağı işlemlerinde destek verir; telefon +90 540 097 1035'tir. Hangi büroyla çalışırsanız çalışın baro kaydını kontrol edin.
Önemli: Bu yazı 23 Ekim 2026 itibarıyla 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun konsolide metni, Göç İdaresi Başkanlığının yayımladığı uygulama bilgileri ve Danıştay ile bölge idare mahkemesi kararları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Taşınmaz değer ölçütü, kapalı mahalleler, harç ve kart bedelleri gibi uygulama kriterleri idare tarafından değiştirilebilir. Somut durumunuz için başvurudan önce güncel bilgiyi e-İkamet sisteminden kontrol edin ve bir avukattan destek alın.
Kaynaklar ve dayanaklar
— 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 9, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 30–35, 37, 38, 42–44, 46, 48, 53 (mevzuat.gov.tr)
— 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 (mevzuat.gov.tr)
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20 (mevzuat.gov.tr)
— Danıştay 10. Daire, 10.06.2021, E. 2016/2192, K. 2021/3234
— Danıştay 10. Daire, 16.11.2021, E. 2021/6544, K. 2021/5567
— İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi, 08.01.2020, E. 2019/1380, K. 2020/38
— Göç İdaresi Başkanlığı, e-İkamet kısa dönem ikamet izni istenen belgeler
— Göç İdaresi Başkanlığı, Yabancılar için bilgilendirme broşürü
— Göç İdaresi Başkanlığının kapalı mahallelere ilişkin açıklaması, DHA, 16.07.2023
Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity






