Gayrimenkul Yoluyla Türk Vatandaşlığı: Şartlar ve Süreç

Makaleler/Yabancılar Hukuku/Gayrimenkul Yoluyla Türk Vatandaşlığı: Şartlar ve Süreç
Yayın tarihi: Bu yazıyı hazırlayan: ,

Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle

Gayrimenkul Yoluyla Türk Vatandaşlığı: 400.000 Dolar Şartı, Başvuru Süreci, Ret ve Geri Alma (5901 s. K. m. 12)

Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 30 Ekim 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 13 dakika

Kısa cevap: Gayrimenkul yoluyla Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 12/1-(b) kapsamında Cumhurbaşkanı kararıyla kazanılan istisnai bir yoldur. Yönetmelik m. 20/2-(b) uyarınca yabancının, en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş veya üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı, tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi konulmak şartıyla satın alması gerekir. Taşınmazın satın alınması vatandaşlığı kendiliğinden vermez: Cumhurbaşkanı kararı gerekir ve millî güvenlik veya kamu düzeni bakımından engel bulunan kişilerin talepleri reddedilir (m. 12/2). Karar sonradan “hukuki şartlar oluşmadan” verilmiş sayılırsa m. 40 uyarınca geri alınabilir. Bu yazıda şartlar, tutar ve kur kuralları, döviz bozdurma, değerleme raporu, adım adım süreç, aile fertleri, ret ve geri alma halleri ile dava yolları mevzuat ve Danıştay kararlarıyla anlatılmaktadır. İkamet izni yönünden ikamet izni rehberimize da bakabilirsiniz.

Kısa cevaplar

  • Asgari tutar nedir? En az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz (Yönetmelik m. 20/2-b).
  • Hangi taşınmazlar sayılır? Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmaz.
  • Satış yasağı var mı? Evet; tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi konulur.
  • Kur nasıl belirlenir? Tespit tarihindeki TCMB efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru esas alınır (m. 20/6).
  • Dövizin bankaya satılması gerekir mi? Evet; döviz tutarı işlem öncesinde Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankaya, bu bankaca da Merkez Bankasına satılır (m. 20/10).
  • Kararı kim verir? Cumhurbaşkanı; başvuru Nüfus ve Vatandaşlık makamlarınca işlem görür.
  • Aile fertleri yararlanır mı? Yabancı eş ile yatırımcının ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu (m. 12/1-b).
  • Verilen vatandaşlık geri alınabilir mi? Evet; hukuki şartlar oluşmadan verildiği sonradan anlaşılırsa (m. 40), ancak sebep somut ve yeterli bilgiyle ortaya konulmalıdır.

Gayrimenkul yoluyla Türk vatandaşlığı nedir ve hukuki dayanağı nedir?

Türk vatandaşlığı normal olarak 5901 sayılı Kanunda genel yoldan vatandaşlık (m. 11) için aranan şartların sağlanmasıyla kazanılır. Kanunun 12. maddesi ise belirli yabancı gruplarına, Cumhurbaşkanı kararıyla istisnai olarak vatandaşlık kazanma imkânı tanır. Gayrimenkul yatırımı bu istisnai yolun içinde yer alır: m. 12/1-(b) bendi, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (6458 s. K.) m. 31/1-(j) uyarınca ikamet izni alanları ve Turkuaz Kart sahibi yabancıları, bunların yabancı eşini ve ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuklarını sayar. Yatırımın kapsam ve tutarı ise Kanunda değil, Yönetmelik m. 20/2'de ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla yapılan değişikliklerde belirlenmiştir.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 12 — Türk vatandaşlığının kazanılmasında istisnai haller

(1) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilirler.

a) Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler.

b) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu.

c) Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.

d) Göçmen olarak kabul edilen kişiler.

(2) (Ek: 19/10/2017-7039/29 md.) Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir.

Maddenin iki yönü hemen öne çıkar. Birincisi, vatandaşlığı kazandıran işlem Cumhurbaşkanı kararıdır; taşınmaz alımı ve belgeler bu kararın ön koşullarını oluşturur. İkincisi, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil eden hali bulunanların talepleri m. 12/2 uyarınca reddedilir. Yani 400.000 dolarlık yatırımın yapılmış olması, başvurunun olumlu sonuçlanacağı anlamına gelmez.

Gayrimenkul yatırımıyla vatandaşlık şartları nelerdir?

Şartlar Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20/2-(b) bendinde yer alır. Hükmün güncel hali 6/1/2022 tarihli 5072 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değiştirilmiş; tutar 13/5/2022 tarihli 5554 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 250.000 dolardan 400.000 dolara çıkarılmış; taşınmazın niteliği ise 12/12/2023 tarihli 7938 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla “kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmaz” şeklinde daraltılmıştır. Hüküm iki ayrı alım biçimini düzenler: tapuda satın alma ve noterde düzenlenen satış vaadi sözleşmesi.

Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20 — İstisnai kazanım (fıkra 1, 2/b, 6, 8 ve 10)

(1) Kanunun 12 nci maddesinde sayılan hallerde yabancı, istisnai olarak Türk vatandaşlığını kazanabilir.

(2) (Ek: 12/12/2016-2016/9601 K.) Aşağıdaki şartlardan herhangi birini sağlayan yabancı, Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir:

b) (Değişik:RG-6/1/2022-31711-C.K-5072/1 md.) En az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarındaki kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi koyulmak şartıyla satın aldığı veya kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş, en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarı peşin olarak yatırılan ve tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkini yapılmayacağı taahhüdü şerh edilmek şartıyla noterde düzenlenmiş sözleşme ile taşınmazın satışının vaat edildiği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilen.

(6) (Ek: 12/12/2016-2016/9601 K.) İkinci fıkrada belirtilen parasal değerlerin belirlenmesinde, tespit tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru esas alınır.

(8) (Ek: R.G.19/9/2018-30540-CK-106/2 md.) İkinci fıkra kapsamında yapılacak yatırım türleri arasında belirtilen süreyi tamamlamak amacıyla geçişkenlik mümkündür.

(10) (Ek:RG-6/1/2022-31711-C.K-5072/1 md.) (Değişik:RG-13/5/2022-31834-C.K-5554/2 md.) İkinci fıkranın (b), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen döviz tutarları işlem öncesinde Türkiye’de faaliyet gösteren bir bankaya ve bu bankaca da Merkez Bankasına satılır.

Gayrimenkul yatırımı yoluyla vatandaşlıkta temel şartlar
ŞartNe anlama gelir?Dayanak
Asgari değerEn az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarıYön. m. 20/2-b
Taşınmazın niteliğiKat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazYön. m. 20/2-b (7938 s. CK ile değişik)
Üç yıl satış yasağıTapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi konulurYön. m. 20/2-b
Satış vaadi yoluKat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş taşınmaz için en az 400.000 dolar peşin yatırılır; devir ve terkin yapılmayacağı taahhüdü üç yıl süreyle tapu siciline şerh edilmek şartıyla noterde sözleşme düzenlenirYön. m. 20/2-b
Tespit makamıŞartın sağlandığı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tespit edilirYön. m. 20/2-b
KurTespit tarihindeki TCMB efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuruYön. m. 20/6
Döviz bozdurmaDöviz, işlem öncesinde bankaya, banka tarafından Merkez Bankasına satılırYön. m. 20/10

Diğer yatırım yollarıyla farkı nedir?

Yönetmelik m. 20/2, gayrimenkulün yanında başka yatırım türlerini de sayar. Gayrimenkul bendinde eşik 400.000 dolar iken, diğer yatırım türlerinin çoğunda 500.000 dolar aranır. Yönetmelik m. 20/8 uyarınca, belirtilen süreyi tamamlamak amacıyla yatırım türleri arasında geçişkenlik mümkündür.

Yönetmelik m. 20/2 kapsamındaki yatırım türleri (30 Ekim 2026 itibarıyla mevzuat metni)
BentYatırım türüEşikTespit eden kurum
aSabit sermaye yatırımıEn az 500.000 dolarSanayi ve Teknoloji Bakanlığı
bTaşınmaz (gayrimenkul) alımıEn az 400.000 dolar; üç yıl şerhÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
cİstihdamEn az 50 kişiÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
çBankalarda mevduatEn az 500.000 dolar; üç yıl tutmaBDDK
dDevlet borçlanma araçlarıEn az 500.000 dolar; üç yıl tutmaHazine ve Maliye Bakanlığı
eGYF veya GSYF katılma payıEn az 500.000 dolar; en az üç yıl elde tutmaSermaye Piyasası Kurulu
fBireysel emeklilik sistemiEn az 500.000 dolar katkı payı; üç yıl sistemde kalmaSEDDK
Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı: yatırım türleri, asgari tutarlar ve tespit eden kurumlar tablosu
Tablo: Yatırım yoluyla vatandaşlık türleri ve eşikleri (Kaynak: Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20/2)

Tutar ve kur nasıl hesaplanır, döviz neden bankaya satılır?

Yönetmelik m. 20/6'ya göre parasal değerler belirlenirken tespit tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru esas alınır. Bu nedenle 400.000 dolar eşiği, alımın yapıldığı gün değil, tespitin yapıldığı tarihteki kurla değerlendirilir. Tapuda satış bedeli ile aşağıda anlatılan değerleme raporundaki değerin farklı olması durumunda hangisinin esas alınacağı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü uygulamalarında ayrıca düzenlenir; somut işlemde güncel genelge metninin kontrol edilmesi gerekir.

Yönetmelik m. 20/10, gayrimenkul bendini de kapsayan bir yükümlülük getirir: döviz tutarı işlem öncesinde Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankaya ve bu bankaca Merkez Bankasına satılır. Uygulamada bu işlem bankadan alınan belgeyle ispatlanır. Ödemenin banka kanalıyla yapılması ve belgelenmesi, ileride yatırımın gerçekliğinin tartışılması ihtimaline karşı da önemlidir.

Değerleme raporu ve uygunluk belgesi süreci nasıl işler?

Taşınmazın değerinin tespiti, Yönetmelik m. 20/9 gereği tespiti yapan kurumca belirlenen usul ve esaslara göre yürür. Gayrimenkul bakımından bu kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüdür (TKGM). Danıştay 10. Dairesinin 15/12/2025 tarihli kararına konu olayda da vatandaşlık başvurusu, “Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce düzenlenen” uygunluk belgesine dayanmıştır.

TKGM'nin 2024/2 sayılı genelgesi (4/3/2024'te yürürlüğe girmiştir) yabancıların taşınmaz edinimlerinde kullanılacak değerleme raporlarının usul ve esaslarını düzenlemiş ve basına yansıdığı üzere vatandaşlığa konu işlemlerde değerleme raporlarını GEDAŞ Gayrimenkul Değerleme A.Ş.'ye bırakmıştır. Eylül 2026'da bu düzenlemelerde değişiklik yapıldığı, vatandaşlığa konu işlemlerde GEDAŞ'ın yanında Sermaye Piyasası Kurulu lisanslı değerleme kuruluşlarının da rapor düzenleyebildiği ve rapor geçerlilik süresinin uzatıldığı meslek yayınlarında ve basında bildirilmiştir. Genelge metinleri sık güncellendiği için, rapor alacak kuruluşun kim olduğu ve raporun geçerlilik süresi başvuru günü TKGM ve Web Tapu üzerinden mutlaka teyit edilmelidir.

Önemli: Değerleme kuruluşu, rapor geçerlilik süresi ve belge adları TKGM genelgeleriyle değişebilmektedir. Bu yazıda yalnızca Yönetmelik ve Kanun metinleri ile kesinleşmiş yargı kararları kesin bilgi olarak verilmiş, genelge ve uygulama bilgileri “bildirildiği” biçiminde aktarılmıştır. İşlem yapmadan önce güncel metni TKGM'den kontrol edin.

Gayrimenkul yoluyla vatandaşlık başvurusu adım adım nasıl yürür?

Süreç, farklı kurumların devreye girdiği birkaç aşamadan oluşur. Aşağıdaki sıra, Kanun ve Yönetmelik metninden çıkan çerçeveyi ve uygulamadan bildirilen aşamaları birlikte gösterir; kurum içi ayrıntılar ve belge adları değişebilir.

  1. Taşınmazı ve satıcıyı belirleyin. Taşınmaz, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı olmalıdır (Yön. m. 20/2-b).
  2. Dövizi bankada bozdurun. Döviz tutarı, işlem öncesinde Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankaya, bu bankaca da Merkez Bankasına satılır (Yön. m. 20/10).
  3. Değerleme sürecini başlatın. Değerleme raporu ve uygunluk belgesi TKGM usullerine göre alınır; kuruluş ve süre bilgisi güncel genelgeden teyit edilmelidir.
  4. Tapu işlemini yapın. Satın alma hâlinde tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi, satış vaadi hâlinde ise üç yıl süreyle devir ve terkin yapılmayacağı taahhüdü şerhi konulur.
  5. Kısa dönem ikamet izni durumunu netleştirin. Kanun m. 12/1-(b), 6458 s. K. m. 31/1-(j) uyarınca ikamet izni alanları saydığından, uygulamada yatırımcılar bu ikamet izni aşamasını da yürütür. Bu izin en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilir (m. 31/5).
  6. Vatandaşlık başvurusunu yapın. Başvuru, Bakanlığın yazılı talimatı üzerine müracaat makamlarınca düzenlenen dosya ile alınır; dosya karar alınmak üzere Bakanlığa gönderilir (Yön. m. 20/3-4).
  7. Güvenlik soruşturmasını bekleyin. Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel hali aranır; engel bulunanların talebi reddedilir (Kanun m. 12/2).
  8. Cumhurbaşkanı kararı ve nüfus kaydı. Karar, tarihinden itibaren hüküm ifade eder (Kanun m. 20/1); kayıt işlemleri bunun ardından yapılır.

Kanun ve Yönetmelik, başvurunun sonuçlanması için sabit bir süre öngörmemektedir. Süreç, güvenlik araştırması ve Cumhurbaşkanlığı onayı gibi aşamalar nedeniyle uygulamada aylar alabilir; bu nedenle “şu kadar günde vatandaş olunur” biçimindeki vaatlere temkinli yaklaşmak gerekir.

Gayrimenkul yoluyla Türk vatandaşlığı başvuru adımları: taşınmaz, döviz, değerleme, tapu şerhi, ikamet izni, başvuru, güvenlik soruşturması ve Cumhurbaşkanı kararı
Tablo: Gayrimenkul yoluyla vatandaşlık başvuru adımları (Kaynak: 5901 s. K. m. 12, 20; Yönetmelik m. 20; 6458 s. K. m. 31)

Başvuruda hangi belgeler istenir?

Yönetmelik m. 20/3, Bakanlığın yazılı talimatı üzerine müracaat makamlarınca düzenlenecek dosyada bulunacak belgeleri sayar. Bunlar; isteği belirten form dilekçe, pasaport veya benzeri belge, medenî hâl belgesi ile evlenme, boşanma veya ölüm belgesi, doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği ve eş ile çocukların aile bağını kanıtlayan belge, Türk vatandaşı birinci veya ikinci derece yakınlara ait nüfus kayıt örnekleri, gerekiyorsa doğum tarihinin tamamlanmasına ilişkin belge veya beyan ve hizmet bedelinin Maliye veznesine yatırıldığını gösteren makbuzdur. Yatırımın gerçekleştiğine ilişkin tapu, uygunluk ve banka belgeleri ise ilgili kurum süreçleri kapsamında dosyaya girer.

Eş ve çocuklar vatandaşlıktan yararlanır mı?

Kanun m. 12/1-(b), yatırımcının yabancı eşini ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğunu kapsama alır. Anne, baba ve kardeşler bu hüküm kapsamında sayılmamıştır. Kanun m. 20/2 ise kararın etkisini şöyle düzenler: vatandaşlığın kazanılması eşin vatandaşlığına tesir etmez; ana veya babanın velayeti kendisinde bulunan çocukları, diğer eşin muvafakati hâlinde vatandaşlığı kazanır; muvafakat verilmemesi hâlinde ana veya babanın mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hâkim kararına göre işlem yapılır; vatandaşlığı birlikte kazanan ana ve babanın çocukları da vatandaş olur.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 20 — Yetkili makam kararının sonuçları (fıkra 2)

(2) Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığının kazanılması eşin vatandaşlığına tesir etmez. Ana veya babanın velayeti kendisinde bulunan çocukları, diğer eşin muvafakat etmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanır. Muvafakat verilmemesi halinde ana veya babanın mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hakim kararına göre işlem yapılır. Türk vatandaşlığını birlikte kazanan ana ve babanın çocukları da Türk vatandaşlığını kazanır.

Kanun m. 20/3 ise ana veya babanın vatandaşlığı kazandığı tarihte kendileriyle birlikte işlem görmeyen çocukların, ergin olduktan sonra başvurması hâlinde m. 11 hükümlerine tabi olduğunu belirtir. Bu nedenle çocuğun dosyaya dâhil edilmesi, başvuru tarihinde yaşın ve velayet durumunun doğru belgelenmesini gerektirir.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 31 — Kısa dönem ikamet izni (fıkra 1/j ve 5)

j) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu

(5) (Ek: 28/7/2016-6735/27 md.) Birinci fıkranın (j) ve (k) bentleri kapsamında verilen ikamet izinleri en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilir.

Başvuru nasıl reddedilir veya vatandaşlık nasıl geri alınır?

Gayrimenkul yoluyla vatandaşlıkta iki ayrı risk alanı vardır: başvurunun reddi ve verilmiş kararın geri alınması.

Başvurunun reddi

Kanun m. 12/2 uyarınca millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir. Bunun yanında yatırım şartlarının sağlanmaması (eşik altı tutar, şerhin konulmaması, döviz işleminin belgelenememesi gibi) başvurunun sonuçsuz kalmasına yol açar. Ret işlemine karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. İdari yargıda dava açma süresi genel kural olarak 2577 sayılı Kanun m. 7 uyarınca tebliğden itibaren altmış gündür.

Ret davalarında kanun yolu bakımından önemli bir noktayı Danıştay 10. Dairesi, E. 2022/5541, K. 2022/4231 sayılı kararında göstermiştir. Kosova uyruklu davacının istisnai vatandaşlık talebinin reddine ilişkin davada, bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu kabul ederek davayı reddetmiş, Daire bu karara karşı yapılan temyizi şu gerekçeyle incelememiştir:

“5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca istisnai olarak Türk vatandaşlığına alınma talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı İçişleri Bakanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan dava, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde sayılan davalar arasında yer almadığından ... Bölge İdare Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddi yolunda verilen karar kesin olup, temyizen incelenmesine hukuki olanak bulunmamaktadır.”Danıştay 10. Daire, E. 2022/5541, K. 2022/4231, T. 29.09.2022

Bu karar, ret davasında istinaf aşamasının fiilen son söz olabileceğini gösterir. Dolayısıyla ret işleminin gerekçesi ve dosya içeriği, ilk derece aşamasında eksiksiz ortaya konulmalıdır.

Verilmiş vatandaşlığın geri alınması

Kanun m. 40 uyarınca vatandaşlığın kazanılmasına ilişkin kararlar, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiği sonradan anlaşılırsa geri alınır. Yönetmelik m. 66 da geri alınan kararın ilk karar tarihinden itibaren hükümsüz hâle geldiğini belirtir. Pratikte geri alma, genellikle yatırımın değeri, yatırımın gerçekliği veya kişi hakkındaki güvenlik bilgileri tartışmasından doğar.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 40 — Vatandaşlık kararlarının geri alınması

(1) Türk vatandaşlığının kazanılması veya kaybına ilişkin kararlar, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiği sonradan anlaşıldığı takdirde geri alınır.

Danıştay 10. Dairesi, 5901 sayılı Kanun m. 12/1-(b) uyarınca taşınmaza ilişkin uygunluk belgesiyle istisnai vatandaşlık kazanan bir ailenin vatandaşlığının geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararını incelediği E. 2023/5553, K. 2025/6175 sayılı kararında, kararın dayanağı olan kırmızı bültenin vatandaşlığın kazanılmasından sonraki bir tarihe ait olduğunu saptamış ve geri alma kararını iptal etmiştir. Karardan şu cümle, geri almanın ispat yükü bakımından önemlidir:

“Ancak, kararın geri alınmasını gerektirecek sebeplerin varlığının somut, yeterli ve ciddi bilgiler ile ortaya konulması gerektiği kuşkusuzdur.”Danıştay 10. Daire, E. 2023/5553, K. 2025/6175, T. 15.12.2025

Aynı kararda, “hukuki şartların oluşmadığı”ndan söz edilebilmesi için engel hâlin vatandaşlığa alınma işleminin tesis edildiği tarihte veya öncesinde mevcut bir olguya dayanması gerektiği, vatandaşlığın kazanılmasından sonra ortaya çıkan yeni olguların geçmiş dönemle bağlantılı olmadığı sürece geri alma sebebi sayılamayacağı belirtilmiştir. Karar, iptal sonucuna ulaşmıştır ve tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olarak verilmiştir. Kararın somut olay olduğu, her geri alma dosyasının kendi olgularına göre değerlendirileceği unutulmamalıdır.

Ret ve geri alma işlemlerinde başvuru yolları
İşlemBaşvuru yoluDikkat edilecek nokta
Vatandaşlık talebinin reddi (İçişleri Bakanlığı işlemi)İdari yargıda iptal davası; dava süresi genel kural olarak tebliğden itibaren 60 gün (2577 s. K. m. 7)İstinaf sonrası karar kesin olabilir (Danıştay 10. D., E. 2022/5541, K. 2022/4231)
Vatandaşlığın geri alınması (Cumhurbaşkanı kararı)İptal davası; Danıştay 10. Dairesince karara bağlanan örnekte temyiz yolu İdari Dava Daireleri Kuruluna açıktırSebebin somut ve yeterli bilgiyle gösterilmesi gerekir (E. 2023/5553, K. 2025/6175)
Çocukların nüfus kaydının silinmesiEbeveyn kararına bağlı işlem olarak ayrıca dava konusu yapılabilirEbeveyn kararı iptal edilirse bağlı işlem de sebep unsuru yönünden hukuka aykırı bulunabilir
Gayrimenkul yoluyla vatandaşlıkta ret, geri alma ve dava yolları tablosu
Tablo: Ret ve geri alma işlemlerine karşı başvuru yolları (Kaynak: 5901 s. K. m. 12, 40; 2577 s. K. m. 7; Danıştay 10. Daire kararları)

Gayrimenkul yoluyla vatandaşlıkta sık yapılan hatalar nelerdir?

  • Eşik tutarı yanlış hesaplamak: Tutar, tespit tarihindeki TCMB efektif satış kuruna göre değerlendirilir (Yön. m. 20/6).
  • Dövizi bankaya sattırmadan işlem yapmak: Yön. m. 20/10 döviz tutarının işlem öncesinde bankaya satılmasını ister.
  • Taşınmazın niteliğini kontrol etmemek: Yönetmelikteki nitelik tanımına (kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmaz) uymayan taşınmazlar kapsama girmez.
  • Şerhi unutmak: Üç yıl satılmaması şerhi veya devir ve terkin yapılmayacağı taahhüdü tapu siciline işlenmelidir.
  • Genelge güncellemelerini izlememek: Değerleme kuruluşu ve rapor süresi TKGM genelgeleriyle değişebilir.
  • Vatandaşlığı “satın alma” sanmak: Karar Cumhurbaşkanına aittir ve güvenlik engeli bulunanların talebi reddedilir (m. 12/2).
  • Ödemeyi banka dışında veya belgesiz yapmak: İleride yatırımın gerçekliği tartışılırsa ispat güçleşir.

Başvurudan önce kontrol listesi

  1. Taşınmaz kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı mı?
  2. Değer, tespit tarihindeki TCMB efektif satış kuruyla en az 400.000 dolara ulaşıyor mu?
  3. Döviz işlem öncesinde bankada bozduruldu mu ve belge alındı mı?
  4. Değerleme kuruluşu ve rapor süresi, TKGM'nin güncel genelgesine göre doğrulandı mı?
  5. Tapuya üç yıl satılmaması şerhi (veya satış vaadinde taahhüt şerhi) işlenecek mi?
  6. Eş ve çocukların kimlik, aile bağı ve velayet belgeleri hazır mı?
  7. Kısa dönem ikamet izni süreci planlandı mı?
  8. Başvuru sonrası tebligatlar ve karar tarihleri takvime işlendi mi?

LimanLegal Hukuk Bürosu: Yabancılar hukuku ve vatandaşlık dosyalarında hukuki destek

LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal'daki bürosundan yabancılar hukuku alanında idari başvuru ve dava süreçlerinde hukuki danışmanlık ve vekillik hizmeti vermektedir. Aşağıdaki bilgiler, büroyla ilgili olgusal bilgilendirmedir.

Yazar Hakkında

Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosuna kayıtlı bir avukattır ve LimanLegal Hukuk Bürosunda çalışmaktadır. Yabancılar hukuku alanında ikamet izni ve vatandaşlık başvuruları ile bu işlemlere karşı açılan idari başvuru ve davalarda görev almakta, alandaki mevzuat değişikliklerini ve yargı kararlarını limanlegal.com üzerinde paylaşmaktadır.

Vatandaşlık başvurunuz reddedildi veya vatandaşlığınız geri alındı mı?

Dava süreleri tebliğ tarihinden işler ve kısadır. Tebligatınızı, tapu ve banka belgelerinizi hazırlayın; dosyanızı süre dolmadan inceleyelim.

Hemen İletişime Geçin

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Gayrimenkul yoluyla Türk vatandaşlığı nedir?

Gayrimenkul yoluyla vatandaşlık, 5901 sayılı Kanun m. 12/1-(b) kapsamında Cumhurbaşkanı kararıyla kazanılan istisnai bir yoldur. Yönetmelik m. 20/2-(b) uyarınca yabancının en az 400.000 Amerikan Doları değerinde taşınmazı, tapuya üç yıl satılmaması şerhi konulmak şartıyla satın alması aranır. Taşınmaz alımı tek başına vatandaşlık vermez; karar Cumhurbaşkanına aittir.

Gayrimenkul yoluyla vatandaşlık için asgari tutar nedir?

Yönetmelik m. 20/2-(b) uyarınca asgari tutar 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarıdır. Tutar, 13/5/2022 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla 250.000 dolardan 400.000 dolara yükseltilmiştir. Parasal değerlerin belirlenmesinde tespit tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru esas alınır.

Hangi taşınmazlar vatandaşlık için sayılır?

Yönetmelik, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazı sayar. Bu nitelik tanımı 12/12/2023 tarihli Cumhurbaşkanı Kararıyla getirilmiştir. Taşınmazın bu tanıma uyup uymadığı, tapu kaydı üzerinden kontrol edilmeli ve işlem öncesinde ilgili tapu müdürlüğünden ya da avukatınızdan teyit edilmelidir.

Taşınmazı vatandaşlıktan sonra hemen satabilir miyim?

Hayır. Yönetmelik m. 20/2-(b), tapu kayıtlarına üç yıl satılmaması şerhi konulmasını şart koşar. Satış vaadi yoluyla yapılan alımda ise tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkin yapılmayacağı taahhüdü şerh edilir. Şerh süresi dolmadan satış yapılması, vatandaşlığın dayanağı olan yatırım şartını tartışmalı hâle getirebilir.

Satış vaadi sözleşmesi ile de vatandaşlık başvurusu yapılabilir mi?

Yönetmelik m. 20/2-(b) buna imkân tanır. Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş taşınmaz için en az 400.000 dolar tutar peşin olarak yatırılmalı ve tapu siciline üç yıl süreyle devir ve terkin yapılmayacağı taahhüdü şerh edilmek şartıyla noterde satış vaadi sözleşmesi düzenlenmelidir. Şartı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tespit eder.

Dövizi bankaya satmak zorunlu mu?

Evet. Yönetmelik m. 20/10 uyarınca gayrimenkul bendini de kapsayan döviz tutarları, işlem öncesinde Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankaya ve bu bankaca Merkez Bankasına satılır. Bu işlemin banka kanalıyla yapılması ve belgelenmesi, yatırımın gerçekliğinin ileride ispatı bakımından da önemlidir.

Değerleme raporunu kim hazırlar?

Değerleme usulü, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü genelgeleriyle belirlenir ve değişmiştir. 2024/2 sayılı genelge vatandaşlık işlemlerinde GEDAŞ Gayrimenkul Değerleme A.Ş.'yi öngörmüş, Eylül 2026'da yapılan değişiklikle SPK lisanslı kuruluşların da rapor düzenleyebildiği bildirilmiştir. Güncel usulü başvuru günü TKGM ve Web Tapu üzerinden teyit edin.

Vatandaşlık başvurusu nereye yapılır ve kim karar verir?

Başvuru dosyası Yönetmelik m. 20/3 uyarınca Bakanlığın yazılı talimatı üzerine müracaat makamlarınca düzenlenir ve karar alınmak üzere Bakanlığa gönderilir. Vatandaşlığı kazandıran işlem ise Kanun m. 12/1 uyarınca Cumhurbaşkanı kararıdır. Karar, m. 20/1 gereği karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder.

Başvuru için hangi belgeler gerekir?

Yönetmelik m. 20/3 uyarınca form dilekçe, pasaport veya benzeri belge, medenî hâl belgesi, doğum belgesi veya nüfus kayıt örneği, aile bağını gösteren belgeler, Türk vatandaşı yakınlara ait nüfus kayıt örnekleri ve hizmet bedeli makbuzu istenir. Yatırıma ilişkin tapu, değerleme ve banka belgeleri ilgili kurum süreçleri kapsamında dosyaya girer.

Eş ve çocuklar vatandaşlık kazanır mı?

Kanun m. 12/1-(b), yabancı eşi ve kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğunu kapsar. Anne, baba ve kardeşler sayılmamıştır. Kanun m. 20/2 uyarınca eşin vatandaşlığı kendiliğinden etkilenmez; velayet altındaki çocuklar diğer eşin muvafakatiyle, vatandaşlığı birlikte kazanan ana babanın çocukları da vatandaş olur.

Başvuru süreci ne kadar sürer?

Kanun ve Yönetmelik sabit bir süre öngörmez. Süreç; yatırımın tespiti, güvenlik araştırması ve Cumhurbaşkanı kararı aşamalarından oluştuğu için uygulamada aylar alabilir. Süre vaat eden ifadelere temkinli yaklaşılmalı; dosyanın hangi aşamada olduğu müracaat makamından ve tebligatlardan takip edilmelidir.

Taşınmaz alımı vatandaşlığı garanti eder mi?

Hayır. Kanun m. 12/2 uyarınca millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir. Vatandaşlık Cumhurbaşkanı kararıyla kazanıldığından, yatırım şartının sağlanması başvurunun olumlu sonuçlanacağı anlamına gelmez. Bu nedenle sonuç alınmadan, vatandaşlığın kazanılacağı varsayımıyla geri dönüşü zor işlemler yapılmamalıdır.

Vatandaşlık başvurusu reddedilirse ne yapılır?

Ret işlemine karşı idari yargıda iptal davası açılabilir; genel kural olarak dava süresi, 2577 sayılı Kanun m. 7 uyarınca tebliğden itibaren altmış gündür. Danıştay 10. Dairesi E. 2022/5541, K. 2022/4231 kararında, istisnai vatandaşlık talebinin reddine ilişkin davada istinaf sonrası kararın kesin olabileceğini belirtmiştir.

Verilen vatandaşlık geri alınabilir mi?

Kanun m. 40 uyarınca vatandaşlık kararları, hukuki şartlar oluşmadan veya mükerrer olarak verildiği sonradan anlaşılırsa geri alınır. Yönetmelik m. 66'ya göre geri alınan karar ilk karar tarihinden itibaren hükümsüz hâle gelir. Ancak Danıştay 10. Dairesi, geri alma sebeplerinin somut, yeterli ve ciddi bilgilerle ortaya konulması gerektiğini vurgulamıştır.

Vatandaşlık sonrası ortaya çıkan olay geri alma sebebi olur mu?

Danıştay 10. Dairesi E. 2023/5553, K. 2025/6175 kararında, hukuki şartların oluşup oluşmadığının kural olarak kişinin vatandaşlığa alındığı tarih itibarıyla belirlenmesi gerektiğini, vatandaşlıktan sonra gerçekleşen yeni olguların geçmişle bağlantılı olmadığı sürece geri alma sebebi sayılamayacağını belirtmiştir. Karar somut olaya ilişkindir ve her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir.

Kısa dönem ikamet izni gerekli mi?

Kanun m. 12/1-(b), 6458 sayılı Kanun m. 31/1-(j) uyarınca ikamet izni alan yatırımcıları ve ailelerini sayar. Bu ikamet izni en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilir (m. 31/5). Uygulamada yatırımcılar bu ikamet izni sürecini de yürüttüğünden, ikamet izni ve vatandaşlık başvurularının birlikte planlanması yararlı olur.

Diğer yatırım yolları nelerdir?

Yönetmelik m. 20/2, gayrimenkulün yanında en az 500.000 dolarlık sabit sermaye yatırımını, en az 50 kişilik istihdamı, 500.000 dolarlık banka mevduatını, devlet borçlanma araçlarını, GYF veya GSYF katılma paylarını ve bireysel emeklilik sistemine yapılan katkıyı sayar. Yatırım türleri arasında süreyi tamamlamak amacıyla geçişkenlik mümkündür (m. 20/8).

Hangi hâllerde hukuki destek almak gerekir?

Taşınmaz alımından önce nitelik, tutar, kur ve şerh konularının kontrolü, ret kararlarına karşı dava açılması ve vatandaşlığın geri alınması işlemlerinde hukuki destek yararlıdır. İdari yargıda süreler tebliğ tarihinden işlediği için kararlar ve tebligatlar saklanmalı, süre dolmadan başvurulmalıdır.

Önemli: Bu yazı 30 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat ve erişilebilen kaynaklar esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Yatırım tutarları, taşınmaz nitelikleri ve değerleme usulleri Cumhurbaşkanı kararları ve TKGM genelgeleriyle değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metin kontrol edilmelidir.


Kaynaklar ve dayanaklar
— 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (mevzuat.gov.tr)
— Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
— 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
— 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (mevzuat.gov.tr)
— Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, 01/03/2024 tarihli ve 2024/2 sayılı Genelge (yabancıların taşınmaz edinimlerinde kullanılacak değerleme raporları) ve sonraki değişiklikler
— Danıştay 10. Daire, E. 2022/5541, K. 2022/4231, T. 29/09/2022
— Danıştay 10. Daire, E. 2023/5553, K. 2025/6175, T. 15/12/2025

Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazıyı hazırlayan

Avukat, LimanLegal kurucu ortağı

İstanbul Barosu

Eğitim: MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi; MEF Üniversitesi Kamu Hukuku Yüksek Lisansı

Devamını oku

Avukat, LimanLegal kurucu ortağı

İstanbul Barosu

Eğitim: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi; Boğaziçi Üniversitesi İşletme Yüksek Lisansı (MA)

Devamını oku

İlgili Makaleler

Tüm Yabancılar Hukuku makaleleri →