Türkiye'de Çalışma İzni Nasıl Alınır? Şartlar, Başvuru, Ret ve İdari Para Cezaları (6735 s. K.)
Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 30 Ekim 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 14 dakika
Kısa cevap: Yabancı uyruklu bir kişi, istisnalar dışında Türkiye'de çalışmaya başlamadan önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından çalışma izni almak zorundadır; izin olmadan hem çalışmak hem de çalıştırmak 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 6/2 uyarınca yasaktır. İlk çalışma izni en çok bir yıl için verilir, uzatmalarda süre iki ve üç yıla kadar çıkar. İzinsiz çalıştırmanın 2026 yılı idari para cezası, işveren için her bir yabancı başına 102.503 TL, izinsiz çalışan yabancı için ise bir işverene bağlı çalışıyorsa 40.977 TL'dir. Ayrıca yabancı hakkında sınır dışı süreci başlatılabilir. Bu yazıda izin türleri, başvuru adımları, ret ve iptal halleri ile itiraz yolları, mevzuat ve yargı kararlarıyla birlikte anlatılmaktadır. Oturum (ikamet) izni için ikamet izni rehberimize bakabilirsiniz.
Kısa cevaplar
- Çalışma izni zorunlu mu? Evet; istisnalar dışında yabancı, çalışmadan önce izin almalıdır (m. 6/2).
- İzni kim verir? Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (m. 6/1).
- İlk izin ne kadar sürer? En çok bir yıl; aynı işverende ilk uzatma en çok iki yıl, sonrakiler en çok üç yıl (m. 10).
- Uzatma ne zaman istenir? İzin süresinin dolmasına altmış gün kala başlayarak, süre dolmadan (m. 7/3).
- İzinsiz çalıştırmanın cezası nedir? 2026'da işveren için yabancı başına 102.503 TL; tekrarında bir kat artar (m. 23).
- Ret kararına karşı ne yapılır? Tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz; itiraz reddedilirse idari yargı (m. 21/2).
- İdari para cezasına itiraz nereye? Uyuşmazlık Mahkemesine göre adli yargıya; Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca kararın tebliğinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine.
Yabancı, çalışma izni olmadan Türkiye'de çalışabilir mi?
Hayır; kural olarak çalışamaz. Kanun, izinsiz çalışmayı yabancı bakımından da, yabancıyı çalıştıran işveren bakımından da açıkça yasaklamaktadır. İzin, uluslararası işgücü politikası esas alınarak Bakanlıkça verilir; yani izin başvurusu bir hak değil, Bakanlığın değerlendirmesine bağlı bir idari işlemdir. Kanun metni şöyledir:
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 6 — Çalışma izninde yetki ve yükümlülük
(1) Çalışma izni, 4 üncü maddeye göre belirlenen uluslararası işgücü politikası esas alınarak Bakanlıkça verilir.
(2) Bu Kanun kapsamında yer alan yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır.
(3) Diğer kanunlarda ya da Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalar veya uluslararası sözleşmelerde çalışma izni almadan çalışabileceği belirtilen yabancılar, bu Kanuna göre çalışma izni almadan çalışabilir veya çalıştırılabilirler.
(4) 29/5/2009 tarihli ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesi kapsamında olanların çalışma hakkı saklıdır.
Anayasa Mahkemesi de bir bireysel başvuru kararında, istisnai haller dışında yabancıların Türkiye'de çalışabilmesi için 6735 sayılı Kanun m. 6 gereği izin almalarının zorunlu olduğunu belirtmiştir:
“İstisnai hâller dışında yabancıların Türkiye'de çalışabilmesi için 6735 sayılı Kanun'un 6. maddesi gereğince izin almaları zorunludur.”Anayasa Mahkemesi, Birinci Bölüm, B. No: 2020/14880, 25/3/2025 (Bireysel Başvuru)
Çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçer (m. 12/1). Buna karşılık mülteci ya da ikincil koruma statüsü dışında, yabancının başka bir nedenle ikamet izni bulunması tek başına çalışma hakkı vermez. Yani turistik, öğrenci veya kısa dönem ikamet izni olan bir yabancının, ayrıca çalışma izni almadan çalışması mümkün değildir.
Çalışma izni almadan çalışabilen yabancılar var mı?
Evet, ancak bu istisnaların her biri farklı bir hukuki sonuç doğurur. Muafiyet kapsamındaki yabancı çalışma izni almaz ama muafiyet belgesi alır; istisnai izin kapsamındaki yabancı ise yine çalışma izni alır, yalnızca bazı değerlendirme kurallarından muaf tutulur. Üçüncü grup ise başka kanunlarda veya uluslararası sözleşmelerde izinsiz çalışabileceği belirtilen kişilerdir.
| Grup | Dayanak | Ne anlama gelir? | Örnek |
|---|---|---|---|
| Çalışma izni muafiyeti | 6735 s. K. m. 13 | Çalışma izni alınmaz; ancak muafiyet belgesi alınması gerekir. Muafiyetle geçirilen süreler kanuni çalışma izni veya ikamet izni sürelerinin hesabında dikkate alınmaz. | Türkiye'de ikamet etmeyen anonim şirket yönetim kurulu üyesi; faaliyeti 180 gün içinde 90 günü geçmeyen sınırötesi hizmet sunucusu |
| Başka kanun veya anlaşmaya dayanan serbestlik | 6735 s. K. m. 6/3 | Diğer kanunlarda veya Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmalarda izinsiz çalışabileceği belirtilen yabancılar izin almadan çalışabilir. | İlgili anlaşmada açıkça düzenlenen haller |
| İstisnai çalışma izni | 6735 s. K. m. 16 | İzin yine alınır; ancak 7., 9. ve 10. maddelerin uygulanmasına ilişkin istisnalar tanınabilir. | Türk vatandaşı ile evli olup eşiyle Türkiye'de evlilik birliği içinde yaşayanlar, Türk soylu olduğu bildirilenler, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları, Avrupa Birliği üyesi ülke vatandaşları |
Uygulama Yönetmeliği ayrıca, Türk vatandaşının anne, babası veya çocuğu olan yabancılar gibi bazı grupların başvurularının değerlendirme kriterlerine tabi tutulmayabileceğini düzenlemektedir (Yönetmelik m. 22/4). Bir Türk vatandaşı ile en az üç yıl süreyle Türkiye'de evlilik birliği içinde yaşayan yabancıya iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak üzere üç yıla kadar çalışma izni düzenlenebilir (Yönetmelik m. 36). Yabancıların evlilik ve boşanma süreçleri için ilgili makalemize göz atabilirsiniz.
Çalışma izni türleri ve süreleri nelerdir?
Kanun, izin süresini kademeli kurmuştur: ilk başvuruda kısa, uzatmalarda daha uzun süre verilir; belirli şartları taşıyanlar süresiz izne başvurabilir. Aşağıdaki tablo, Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin özetidir.
| İzin türü | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İlk başvuru (belirli işyeri ve iş) | En çok 1 yıl; iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşamaz | m. 10/1 |
| Aynı işverende ilk uzatma | En çok 2 yıl | m. 10/2; Yönetmelik m. 27/2 |
| Aynı işverende sonraki uzatmalar | En çok 3 yıl | m. 10/2; Yönetmelik m. 27/2 |
| Farklı işveren yanında çalışma | İlk başvuru gibi değerlendirilir | m. 10/2; Yönetmelik m. 27/3 |
| Bağımsız çalışma izni | Süreli; yukarıdaki süre sınırlarına tabi değil | m. 10/6-8 |
| Süresiz çalışma izni | Uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olanlar başvurabilir; başvuru şartlarını taşımak mutlak hak sağlamaz | m. 10/3 |
| Turkuaz Kart | İlk üç yıl geçiş süresi; sonra süresiz karta geçiş başvurusu | m. 11 |

Kanunun izin türlerini düzenleyen hükmü şöyledir:
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 10 — Çalışma izni türleri (fıkra 1-4)
(1) Başvurunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunların aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl geçerli çalışma izni verilir.
(2) Bu Kanunun 7 nci maddesine göre yapılacak uzatma başvurusunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok üç yıla kadar çalışma izni verilir. Ancak, farklı bir işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvurular bu maddenin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilir.
(3) Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Ancak, yabancının başvuru şartlarını taşıması yabancıya mutlak hak sağlamaz.
(4) Süresiz çalışma izni olan yabancı, uzun dönem ikamet izninin sağladığı tüm haklardan yararlanır. Süresiz çalışma izni olan yabancı, özel kanunlardaki düzenlemeler hariç, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak ve bu hakların kullanımında ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmak şartıyla, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Süresiz çalışma izni olan yabancının seçme, seçilme ve kamu görevlerine girme hakkı ile askerlik hizmeti yapma yükümlülüğü yoktur.
Süresiz çalışma iznine sahip yabancı, uzun dönem ikamet izninin sağladığı tüm haklardan yararlanır; ancak seçme, seçilme ve kamu görevlerine girme hakkı ile askerlik yükümlülüğü yoktur. Turkuaz Kart ise eğitim düzeyi, mesleki deneyim, bilim ve teknolojiye katkı ve yatırımın ekonomiye etkisi gibi ölçütlerle nitelikli yabancılara verilir; kart sahibinin eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocukları için ikamet izni yerine geçen belge düzenlenir (m. 11).
Çalışma izni başvurusu nasıl yapılır?
Başvuru, yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında ise yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine yapılır; başvuru Bakanlıkça yetkilendirilen aracı kurum eliyle de yapılabilir (m. 7/1-2). Sistem üzerinden onaylanarak tamamlanan başvuru için ayrıca kâğıt belge gönderilmez (Yönetmelik m. 15/2). Adımlar kısaca şöyledir:
- Başvuru türünü belirleyin. Muafiyet, istisnai izin ya da olağan çalışma izni; hangi grupta olduğunuz hem süreyi hem değerlendirme ölçütlerini değiştirir.
- Yurt içi mi yurt dışı mı olacağına karar verin. Yurt içinden yapılacak başvurularda, Genel Müdürlükçe belirlenen yabancılar hariç, yabancıya ait en az altı ay süreli geçerli bir ikamet izni bulunmalıdır (Yönetmelik m. 15/4).
- Bilgi ve belgeleri sisteme girin. Hangi bilgilerin girileceği ve hangi belgelerin yükleneceği Genel Müdürlükçe belirlenip resmî internet sayfasında yayımlanır (Yönetmelik m. 15/8).
- Eksikleri zamanında tamamlayın. Eksik bilgi veya belge varsa değerlendirme ertelenir; erteleme süresi, resmî makamca belgelenen mücbir sebep dışında otuz günü aşamaz ve eksiklikler giderilmezse başvuru reddedilir (m. 7/7).
- Değerlendirme süresini izleyin. Usulüne uygun yapılan başvurunun değerlendirilmesi, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde tamamlanır (m. 7/8).
- Ön izin gerekip gerekmediğine bakın. Mesleki yeterlilik gerektiren sağlık ve eğitim hizmetlerinde çalışacak yabancılar için ön izin zorunludur; sağlıkta Sağlık Bakanlığı, eğitimde Millî Eğitim Bakanlığı yetkilidir (m. 8).
- Yurt dışından başvurduysanız süreye dikkat edin. İzin verilen yabancı, geçerliliğin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye'ye gelmezse izin iptal edilir (m. 12/2).
- Çalışmaya başladığınızı ve sigortanızı kontrol edin. İşe başlama Bakanlığa on beş gün içinde bildirilir; sosyal güvenlik yükümlülükleri 5510 sayılı Kanuna göre yerine getirilir (m. 22).

Başvuru hangi ölçütlere göre değerlendirilir, hangi hallerde reddedilir?
Bakanlık, başvuruyu uluslararası işgücü politikasına göre değerlendirir ve gerekli gördüğünde ilgili kamu kurumlarının ve meslek kuruluşlarının görüşünü alır (m. 7/4-5). Genel Müdürlük ölçütleri belirlerken yabancının eğitimini, mesleki tecrübesini, ücretini, bildiği dilleri, işyerinin sermayesini, satış ve ihracat büyüklüğünü, toplam istihdamı ile Türk ve yabancı çalışan oranını, ayrıca Türkiye İş Kurumu kayıtlarında aynı niteliğe sahip bir kişinin bulunup bulunmadığını dikkate alır (Yönetmelik m. 22/1).
| Ret nedeni | Pratikte ne anlama gelir? |
|---|---|
| Uluslararası işgücü politikasına uygun olmama | Başvuru, Bakanlığın belirlediği politika ve ölçütlerle bağdaşmıyor. |
| Sahte veya yanıltıcı bilgi ve belge | Ret sebebidir; Yönetmelik uyarınca durum adli mercilere de bildirilir (m. 15/2). |
| Yabancı istihdamı gerekçesinin yetersizliği | İşverenin neden yabancı çalıştırmak istediği ikna edici biçimde açıklanamıyor. |
| Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler | Başka kanunların yalnız Türk vatandaşlarına bıraktığı alanlar için başvuru yapılıyor. |
| Gerekli nitelik ve uzmanlığın bulunmaması | Yabancının nitelikleri istenen işle uyumlu görülmüyor. |
| Değerlendirme kriterlerinin karşılanmaması | Bakanlığın belirlediği puanlama ve kriterler sağlanamıyor. |
| 6458 sayılı Kanun m. 7, 15 ve 54 kapsamında olma | İçişleri Bakanlığınca bu kapsamda olduğu bildirilen yabancılar (örneğin giriş yasağı veya sınır dışı kapsamındakiler). |
| Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı sakıncası | Yabancının Türkiye'de çalışmasında sakınca görülüyor. |
| Türkiye'nin tanımadığı veya diplomatik ilişkisinin bulunmadığı ülke vatandaşlığı | Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü bulunmadıkça başvuru reddedilir. |
| Süresinde yapılmayan veya eksiklikleri tamamlanmayan başvuru | Usul eksikliği nedeniyle ret. |
Çalışma izni nasıl uzatılır ve uzatma beklenirken çalışmaya devam edilebilir mi?
Uzatma başvurusu, izin süresinin dolmasına altmış gün kaldığı andan itibaren ve her halükarda süre dolmadan yapılır; süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir (m. 7/3). Bu nedenle uzatma takvimini işveren ve yabancı birlikte takip etmelidir.
Uygulama Yönetmeliğine göre uzatma başvurusunu yapan yabancı, izin süresinin bittiği tarihten itibaren başvurunun değerlendirilmesi süresince ve her halükarda doksan günü geçmemek, yapılan iş ile çalışılan işyerinin değişmemesi kaydıyla çalışmaya devam edebilir (Yönetmelik m. 27/5). Başvuruyu tamamlayanlar isterlerse, harca veya ücrete tabi olmayan bir süre uzatma müracaat belgesi alabilir (Yönetmelik m. 27/6). Olumlu karar halinde yeni süre, önceki sürenin bittiği günü izleyen günden başlar (Yönetmelik m. 27/7). Farklı bir işverende çalışmak üzere yapılan uzatma başvurusu ise ilk başvuru usulüne tabidir.
Geçici koruma ve uluslararası koruma kapsamındaki yabancılar çalışabilir mi?
Çalışabilirler, ancak ayrı ve daha sınırlı bir rejime tabidirler. Uluslararası koruma başvurusu sahibi veya şartlı mülteci olanlar başvuru tarihinden, geçici koruma sağlanan yabancılar ise geçici koruma kimlik belgesinin düzenlendiği tarihten altı ay sonra çalışma izni veya muafiyeti için başvurabilir. Bu başvurularda İçişleri Bakanlığının olumlu görüşü aranır, geçerli bir çalışma izni de yabancıya Türkiye'de mutlak kalış hakkı sağlamaz (m. 17/1-3). Hakkın il, süre, sektör, işkolu, iş ve meslek bakımından sınırlandırılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak belirlenir (m. 17/6). Turkuaz Kart hükümleri geçici koruma sağlanan yabancılara uygulanmaz (m. 11/6).
Çalışma izni hangi hallerde iptal edilir?
Yabancının veya işverenin talebi dışında, Bakanlık izni iptal edebilir; Kanun iptal sebeplerini sınırlı sayıda ve açıkça saymıştır (m. 15/2). Başlıca haller şunlardır:
- Yabancının izin geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye'ye gelmemesi;
- Pasaportun veya pasaport yerine geçen belgenin geçerlilik süresinin uzatılmaması (İçişleri veya Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü hariç);
- Kanunda belirtilen hükümlere aykırı çalışıldığının tespiti;
- Çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi;
- Başvurunun sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapıldığının sonradan anlaşılması;
- 6458 sayılı Kanun m. 7, 15 ve 54 kapsamında olunduğunun İçişleri Bakanlığınca bildirilmesi;
- Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından sakınca bulunduğunun ilgili kurumlarca bildirilmesi;
- Sağlık sebepleri veya zorunlu kamu hizmeti gibi mücbir sebepler dışında, süreli izinlerde aralıksız altı aydan, bağımsız ve süresiz izinlerde aralıksız bir yıldan uzun süre Türkiye dışında kalınması.
İptal kararı da ret kararı gibi tebliğ edilir ve aynı itiraz yollarına tabidir. Çalışmanın sona ermesi iptal sebebi olduğundan, işten ayrılan yabancının yeni bir işverene geçişi planlı yürütmesi önemlidir.
Yabancı çalıştıran işverenin yükümlülükleri nelerdir?
İşverenin üç temel yükümlülüğü vardır: bildirim, sosyal güvenlik ve izinsiz çalıştırma halinde masrafları karşılama. Yabancı çalıştıran işverenler ile süresiz veya bağımsız izni olan yabancılar, çalışmanın başlamasını, sona ermesini ve iznin iptalini gerektirecek halleri on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır. Sosyal güvenlik yükümlülükleri ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre kanuni süresi içinde yerine getirilir (m. 22). Bildirim yükümlülüğünün ihlali de ayrı bir idari para cezasına bağlanmıştır.
İzinsiz yabancı çalıştıran işveren ayrıca, yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamakla yükümlüdür. Bu giderler Göç İdaresi bütçesinden karşılanırsa, 6183 sayılı Kanun uyarınca işverenden tahsil edilir (m. 23/9; Yönetmelik m. 65/2).
Çalışma izni olmadan çalışmanın yaptırımı nedir? 2026 idari para cezaları
İzinsiz çalışan yabancıya da, izinsiz çalıştıran işverene de idari para cezası verilir; üstelik yabancı hakkında sınır dışı süreci başlatılabilir. Cezalar denetim tutanaklarına dayanılarak Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünce uygulanır ve tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m. 23/3-4). Kanundaki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığından, güncel rakamlar Bakanlığın yayımladığı tablodan okunmalıdır. Bakanlık sayfasında 2026 yılı yeniden değerleme oranı yüzde 25,49 olarak belirtilmiş ve tutarlar aşağıdaki gibi yayımlanmıştır.
| İhlal | Kanundaki ilk tutar (m. 23/5) | 2024 | 2025 | 2026 |
|---|---|---|---|---|
| Çalışma izni olmayan yabancıyı çalıştıran işveren veya işveren vekili (her bir yabancı için) | 6.000 TL | 56.752 TL | 81.683 TL | 102.503 TL |
| Çalışma izni olmaksızın bir işverene bağlı çalışan yabancı | 2.400 TL | 22.688 TL | 32.654 TL | 40.977 TL |
| Çalışma izni olmaksızın bağımsız çalışan yabancı | 4.800 TL | 45.406 TL | 65.352 TL | 82.010 TL |
| Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen bağımsız veya süresiz izinli yabancı ile yabancı çalıştıran işveren (her bir yabancı için) | 400 TL | 3.768 TL | 5.423 TL | 6.805 TL |
Aynı fiilin tekrarı halinde idari para cezaları bir kat artırılır. Kanunun ilgili hükümleri şöyledir:
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 23 — Denetleme yetkisi (fıkra 3-6 ve 8-9)
(3) Birinci fıkraya göre yapılan denetimler ve ikinci fıkraya göre yapılan bildirimler üzerine, gönderilen tutanaklara ve denetim raporlarına göre, bu Kanunda yer alan idari yaptırımlar Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce uygulanır.
(4) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(5) Bu Kanuna göre;
a) Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeksizin,
1) Bağımsız veya süresiz çalışma izni ile çalışan yabancıya dört yüz Türk lirası,
2) Yabancı çalıştıran işverene her bir yabancı için dört yüz Türk lirası,
b) Çalışma izni olmaksızın,
1) Bir işverene bağlı olarak çalışan yabancıya iki bin dört yüz Türk lirası,
2) Bağımsız çalışan yabancıya dört bin sekiz yüz Türk lirası,
3) Yabancı çalıştıran işverene veya işveren vekiline her bir yabancı için altı bin Türk lirası,
tutarında idari para cezası verilir.
(6) Beşinci fıkrada sayılan fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır.
(...)
(8) Çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir.
(9) İşveren veya işveren vekili, çalışma izni bulunmayan yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır. Bu gider, masraf ve harcamaların Göç İdaresi Genel Müdürlüğü bütçesinden karşılanması hâlinde, bu madde gereğince ödenen tutarlar, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca işveren veya işveren vekilinden tahsil edilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı ve Bakanlıkça müştereken belirlenir.
Çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancı, sınır dışı edilmek üzere bildirilir; Uygulama Yönetmeliğine göre bildirimi Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğü, il göç idaresi müdürlüğüne yapar (Yönetmelik m. 65/1). Yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınırsa, karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir:
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 53 — Sınır dışı etme kararı (fıkra 3)
(3) (Değişik:21/11/2024-7533/36 md.) Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. (...) Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.
Anayasa Mahkemesi önüne gelen bir bireysel başvuruda da, izinsiz çalıştığı gerekçesiyle sınır dışı edilen başvurucunun hukuki durumu bu çerçevede incelenmiş; tartışmanın çalışma izninin bulunmamasından çok, başvurucunun söz konusu işyerinde fiilen çalışıp çalışmadığı noktasında toplandığı belirtilmiştir. Bu nedenle denetim tutanağındaki tespitin somut delillere dayanıp dayanmadığı, itiraz aşamasında mutlaka incelenmesi gereken bir noktadır.
Ret, iptal veya idari para cezasına karşı hangi yola başvurulur?
Üç ayrı işlem için üç ayrı yol vardır ve süreler birbirinden farklıdır. Çalışma izninin reddi veya iptali halinde önce Bakanlığa, sonra idari yargıya gidilir; idari para cezasında ise sulh ceza mahkemesine başvurulur; sınır dışı kararında idare mahkemesine yedi gün içinde başvurulur. Süreler tebliğ tarihinden işlediği için tebligatın hangi gün yapıldığını belgelemek hayati önem taşır.
| İşlem | Başvuru merci | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Çalışma izni veya muafiyeti başvurusunun reddi, belgelerin iptali | Önce Bakanlığa itiraz (sistem üzerinden); itirazın reddi halinde idari yargı | İtiraz için tebliğden itibaren 30 gün; idari yargıda özel süre gösterilmediği için genel dava açma süresi (idare mahkemesinde 60 gün) uygulanır | 6735 s. K. m. 21/2; Yönetmelik m. 66; 2577 s. K. m. 7 |
| İdari para cezası | Sulh ceza mahkemesi (Uyuşmazlık Mahkemesi: adli yargı) | Kararın tebliğinden itibaren en geç 15 gün | 5326 s. K. m. 27/1; Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2023/193, K. 2023/321 |
| Sınır dışı etme kararı | İdare mahkemesi | Tebliğden itibaren 7 gün; mahkeme kararı kesindir | 6458 s. K. m. 53/3 |

Çalışma izni ret ve iptal kararlarına ilişkin itiraz hükmü şöyledir:
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 21 — İdari itiraz ve yargı yolu
(1) Çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti başvurusunun reddi ve düzenlenen belgelerin iptali kararları, yabancı çalıştıran işverene veya bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni ya da Turkuaz Kart sahibi yabancıya 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.
(2) Bakanlığın bu Kanun kapsamında verdiği kararlara karşı ilgililer tarafından tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtirazın reddedilmesi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir.
İdari para cezasına karşı hangi yargı yerine gidileceği uzun süre tartışmalı olmuştur. 6735 sayılı Kanunda idari para cezalarına karşı ayrı bir kanun yolu öngörülmediği için Kabahatler Kanununun genel hükmü devreye girmektedir:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27 — Başvuru yolu (fıkra 1-2)
(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir.
(2) Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak, mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 6735 sayılı Kanun m. 23/5-(b) uyarınca verilen bir idari para cezasının iptali istemiyle açılan davada, görevin adli yargıya ait olduğuna karar vermiştir. Karardan ilgili bölüm şöyledir:
“Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.”
(...)
“Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,”Uyuşmazlık Mahkemesi, Hukuk Bölümü, E. 2023/193, K. 2023/321, T. 17/04/2023
Kabahatler Kanunu m. 27/8, aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülebileceğini düzenlemektedir. Bu nedenle somut dosyada hangi işlemlerin birlikte verildiği, başvuru yolunu etkileyebilir; süreler çok kısa olduğundan yanlış mercie başvuru telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
Çalışma izni sürecinde sık yapılan hatalar nelerdir?
- İzin onaylanmadan işe başlatmak: Başvuru yapılmış olması çalışma hakkı doğurmaz; izin alınmadan çalıştırma, cezanın konusudur.
- Uzatma süresini kaçırmak: Süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvurusu reddedilir.
- İşyeri veya görev değişikliğini gözden kaçırmak: İzin belirli bir işyerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla verildiğinden (m. 10/1), değişiklik halinde Uygulama Yönetmeliğinin şube veya görev değişikliğine ilişkin hükmüne (m. 26) bakılmalıdır.
- İkamet izniyle çalışabileceğini sanmak: Mülteci veya ikincil koruma statüsü dışında, ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez.
- Ret veya ceza tebliğini önemsememek: Otuz gün, on beş gün ve yedi günlük süreler tebliğden işler.
- Sosyal güvenlik bildirimini ihmal etmek: Sigortasız çalışma ayrı yaptırımlara yol açabilir.
Çalışma izni sorununda ilk adımlar: kontrol listesi
- Yabancının statüsünü belirleyin: muafiyet, istisnai izin, olağan izin, uluslararası veya geçici koruma.
- Geçerli ikamet iznini ve pasaport süresini kontrol edin.
- Çalışma izni süresinin bitiş tarihini takvime işleyin; altmış gün kala uzatma hazırlığına başlayın.
- Başvuruda sisteme girilen bilgilerin pasaport, sözleşme ve sigorta kayıtlarıyla uyumlu olduğundan emin olun.
- Ret, iptal veya idari para cezası tebliğ edildiyse tebliğ tarihini ve tebligat zarfını saklayın.
- Hangi işlem için hangi sürenin işlediğini belirleyin: otuz gün, on beş gün veya yedi gün.
- Denetim tutanağı varsa, tutanakta anlatılan tespitin işyeri, tarih ve kişi bakımından doğru olup olmadığını inceleyin.
- Bir avukattan destek alarak itiraz veya dava dilekçesini süre dolmadan hazırlatın.
LimanLegal Hukuk Bürosu: Yabancılar hukuku ve çalışma izni dosyalarında hukuki destek
LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal'daki bürosundan yabancılar hukuku alanında idari başvuru ve dava süreçlerinde hukuki danışmanlık ve vekillik hizmeti vermektedir. Aşağıdaki bilgiler, büroyla ilgili olgusal bilgilendirmedir.
- Büro: LimanLegal Hukuk Bürosu — sorumlu avukat: Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu, Sicil No: 71680
- Adres: Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal / İstanbul
- Telefon: +90 540 097 1035 · İletişim: https://www.limanlegal.com/iletisim
- Hizmet bölgesi: İstanbul geneli; yakın ilçeler Kartal, Kadıköy, Ataşehir, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Tuzla
- Bu konudaki hizmetler: çalışma izni ve ikamet izni başvurularında hukuki danışmanlık, ret ve iptal kararlarına itiraz, idari yargıda iptal davaları, izinsiz çalıştırma nedeniyle verilen idari para cezalarına itiraz, sınır dışı etme kararlarına karşı başvurular
- İlgili yazılarımız: Yabancıların Türkiye'de Oturum İzni Alması · Yabancıların Türkiye'de Evlenmesi ve Boşanması · Yabancılar Hukuku makaleleri
Yazar Hakkında
Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosuna kayıtlı bir avukattır ve LimanLegal Hukuk Bürosunda çalışmaktadır. Yabancılar hukuku alanında ikamet ve çalışma izni başvuruları ile bu işlemlere karşı açılan idari başvuru ve davalarda görev almakta, alandaki mevzuat değişikliklerini ve yargı kararlarını limanlegal.com üzerinde paylaşmaktadır.
Çalışma izni başvurunuz reddedildi veya idari para cezası aldınız mı?
İtiraz ve dava süreleri çok kısadır ve tebliğ tarihinden işler. Tebligatınızı ve belgelerinizi hazırlayın; dosyanızı süre dolmadan inceleyelim.
Hemen İletişime GeçinSıkça Sorulan Sorular (SSS)
Türkiye'de çalışma izni nedir?
Çalışma izni, yabancıya belirli bir süre Türkiye'de çalışma hakkı veren ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenen resmî belgedir. 6735 sayılı Kanuna göre çalışma izni aynı zamanda geçerlilik süresi boyunca yabancıya Türkiye'de ikamet hakkı da verir ve 6458 sayılı Kanun kapsamında ikamet izni yerine geçer.
Yabancı, çalışma izni olmadan Türkiye'de çalışabilir mi?
Kural olarak çalışamaz. 6735 sayılı Kanun m. 6/2, çalışma izni olmaksızın yabancıların çalışmasını da çalıştırılmasını da yasaklar. Muafiyet kapsamındakiler muafiyet belgesi alarak, diğer kanun veya uluslararası anlaşmalarda izinsiz çalışabileceği belirtilenler ise izin almadan çalışabilir. Bunun dışında izinsiz çalışma idari para cezası ve sınır dışı sürecine yol açabilir.
Çalışma izni başvurusu nereye yapılır?
Başvuru yurt içinde doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapılır. Yurt dışından başvuruda ise yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği ya da başkonsolosluğu aracılık eder. Başvuru, Bakanlıkça yetkilendirilen aracı kurum tarafından da yapılabilir. Sistem üzerinden onaylanan başvuru için ayrıca kâğıt belge gönderilmez.
Yurt içinden çalışma izni başvurusu için ikamet izni gerekir mi?
Uygulama Yönetmeliğine göre, Genel Müdürlükçe belirlenen yabancılar hariç, yurt içinden yapılacak başvurularda yabancıya ait en az altı ay süreli geçerli bir ikamet izni bulunmalıdır. Hangi yabancıların ikamet izni olmadan başvurabileceği Genel Müdürlükçe belirlenir ve altı aylık dönemler halinde güncellenerek resmî internet sayfasında yayımlanır.
Çalışma izni başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Kanun, usulüne uygun yapılan başvuruların, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde değerlendirilmesini öngörür. Eksik bilgi veya belge varsa değerlendirme ertelenir; erteleme süresi, resmî makamca belgelenen mücbir sebep dışında otuz günü aşamaz ve eksiklik giderilmezse başvuru reddedilir.
İlk çalışma izni kaç yıl için verilir?
İlk başvuruda çalışma izni en çok bir yıl için verilir ve iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşamaz. Aynı işverene bağlı ilk uzatmada en çok iki yıl, sonraki uzatmalarda en çok üç yıla kadar izin verilebilir. Farklı bir işveren yanında çalışmak için yapılan başvuru ise ilk başvuru gibi değerlendirilir.
Çalışma izni ne zaman ve nasıl uzatılır?
Uzatma başvurusu, çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her halükarda süre dolmadan sistem üzerinden yapılır. Süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvurusu reddedilir. Bu nedenle bitiş tarihinin takvime işlenmesi, belgelerin önceden hazırlanması ve işyeri bilgilerinin güncel tutulması gerekir.
Uzatma başvurusunun sonucunu beklerken çalışmaya devam edilebilir mi?
Uygulama Yönetmeliğine göre uzatma başvurusu yapılan yabancı, izin süresinin bittiği tarihten itibaren başvurunun değerlendirilmesi süresince ve en fazla doksan gün çalışmaya devam edebilir. Bunun için yapılan işin ve çalışılan işyerinin değişmemesi gerekir. İsteyen yabancıya, harca tabi olmayan bir uzatma müracaat belgesi de verilebilir.
İkamet izni olan yabancı çalışabilir mi?
Tek başına hayır. Mülteci veya ikincil koruma statüsü dışında, yabancının herhangi bir nedenle ikamet izni bulunması ona çalışma hakkı vermez. Öğrenci, turistik veya kısa dönem ikamet izni sahibi bir yabancı da çalışabilmek için ayrıca çalışma izni almalı ya da muafiyet kapsamında olmalıdır.
Süresiz çalışma izni için hangi şartlar aranır?
Türkiye'de uzun dönem ikamet izni olan veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni bulunan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Ancak başvuru şartlarını taşımak mutlak hak sağlamaz; Bakanlık başvuruyu ayrıca değerlendirir. Süresiz izin sahibi, uzun dönem ikamet izninin sağladığı tüm haklardan yararlanır.
Turkuaz Kart nedir?
Turkuaz Kart, eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı ve yatırımının ekonomiye etkisi gibi ölçütlerle nitelikli görülen yabancılara verilen belgedir. İlk üç yılı geçiş süresidir; bu süre içinde iptal edilmeyen kart, başvuru halinde süresiz karta dönüşür. Kart sahibinin eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ikamet izni yerine geçen belge verilir.
Türk vatandaşıyla evli yabancı çalışma izni alabilir mi?
Alabilir. Türk vatandaşı ile evli olup eşiyle Türkiye'de evlilik birliği içinde yaşayan yabancılara, değerlendirme ve süre kurallarında istisna tanınabilir. Uygulama Yönetmeliğine göre en az üç yıl süreyle Türkiye'de evlilik birliği içinde yaşayan yabancı adına yapılan başvuruda, iş veya hizmet sözleşmesini aşmamak üzere üç yıla kadar izin düzenlenebilir.
Çalışma izni başvurusu hangi hallerde reddedilir?
Başvuru; uluslararası işgücü politikasına uymuyorsa, sahte veya yanıltıcı belgeyle yapılmışsa, yabancı istihdamı gerekçesi yetersizse, Türk vatandaşlarına hasredilen bir meslek için yapılmışsa, nitelik veya değerlendirme kriterleri karşılanmıyorsa, kamu düzeni ve güvenliği bakımından sakınca varsa ya da süresinde yapılmamış veya eksiği tamamlanmamışsa reddedilir.
Çalışma izni ret kararına karşı ne yapılır?
Ret veya iptal kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtiraz sistem üzerinden yapılır ve ilgili bilgi ve belgeler başvuruya eklenir. İtirazın reddedilmesi halinde idari yargı yoluna başvurulabilir. Dava açma süresi bakımından özel bir süre öngörülmediğinden, idari yargılama usulündeki genel süre dikkate alınır.
İzinsiz yabancı çalıştıran işverene 2026'da ne kadar ceza kesilir?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı tabloya göre 2026 yılında çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştıran işverene her bir yabancı için 102.503 TL idari para cezası verilir. Fiilin tekrarı halinde ceza bir kat artırılır. İşveren ayrıca yabancının konaklama ve dönüş masraflarını karşılamakla yükümlüdür.
İzinsiz çalışan yabancıya ne yaptırım uygulanır?
2026 yılında çalışma izni olmaksızın bir işverene bağlı çalışan yabancıya 40.977 TL, bağımsız çalışan yabancıya 82.010 TL idari para cezası verilir. Ayrıca çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancı, sınır dışı edilmek üzere bildirilir. Sınır dışı kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir.
İzinsiz çalıştırma cezasına nereye itiraz edilir?
Uyuşmazlık Mahkemesi, 6735 sayılı Kanun m. 23/5 uyarınca verilen idari para cezasının iptali davasında adli yargının görevli olduğuna karar vermiştir. Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca kararın tebliğinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Aynı işlemde idari yargının görev alanına giren kararlar da varsa başvuru yolu etkilenebilir.
Çalışma izni hangi hallerde iptal edilir?
Yabancının izin geçerliliğinden itibaren altı ay içinde Türkiye'ye gelmemesi, çalışmanın sona ermesi, Kanuna aykırı çalışılması, başvurunun sahte belgeyle yapıldığının anlaşılması, kamu düzeni veya güvenliği bakımından sakınca bildirilmesi ve süreli izinde aralıksız altı aydan, bağımsız ve süresiz izinde bir yıldan uzun süre yurt dışında kalınması iptal sebepleri arasındadır.
Geçici koruma sağlanan yabancılar çalışma izni alabilir mi?
Geçici koruma sağlanan yabancılar, geçici koruma kimlik belgesinin düzenlendiği tarihten altı ay sonra çalışma izni veya muafiyeti için başvurabilir. Başvuruda İçişleri Bakanlığının olumlu görüşü aranır. Çalışma izni bulunması Türkiye'de mutlak kalış hakkı sağlamaz; hakkın il, sektör ve meslek gibi bakımlardan sınırlandırılması da mümkündür.
Önemli: Bu yazı 30 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat ve erişilebilen kaynaklar esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İdari para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, güncel tutarlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı tablo esas alınmalıdır. Çalışma izni uygulaması, Bakanlığın yayımladığı politika belgeleri ve duyurular doğrultusunda değişebilir.
Kaynaklar ve dayanaklar
— 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (mevzuat.gov.tr)
— Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (RG 02.02.2022, mevzuat.gov.tr)
— 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (mevzuat.gov.tr)
— 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (mevzuat.gov.tr)
— 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (mevzuat.gov.tr)
— Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü — İdari Para Cezaları (2026 tablosu)
— Anayasa Mahkemesi, Birinci Bölüm, B. No: 2020/14880, 25/3/2025
— Uyuşmazlık Mahkemesi, Hukuk Bölümü, E. 2023/193, K. 2023/321, T. 17/04/2023
Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity






