Sınır Dışı (Deport) Kararı ve İdari Gözetim: Hangi Hâllerde Verilir, 7 Günlük Dava Süresi ve Sulh Ceza Hâkimine İtiraz
Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 17 Kasım 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 22 dakika
Kısa cevap: Sınır dışı etme (halk arasında deport) kararı, Türkiye'de kalma hakkı bulunmadığı değerlendirilen yabancı hakkında valilik tarafından alınır ve gerekçesiyle birlikte yabancıya ya da avukatına tebliğ edilir. Bu karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; dava açma süresi içinde ve dava sürdüğü müddetçe, yabancının rızası olmadıkça sınır dışı işlemi uygulanamaz (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 53/3). İdari gözetim ise ayrı bir karardır: Yabancı, sınır dışı edilinceye kadar geri gönderme merkezinde tutulur, süre kural olarak altı ayı geçemez ve bu karara karşı idare mahkemesine değil sulh ceza hâkimine başvurulur (m. 57). Bu yazıyı, İstanbul'da yabancılar hukuku dosyaları yürüten LimanLegal Hukuk Bürosu olarak kanun ve yönetmelik metinleri ile Anayasa Mahkemesi kararları üzerinden hazırladık.
Kısa cevaplar
- Deport kararını kim verir? Valilik; Göç İdaresi Başkanlığının talimatıyla veya resen. Yakalanan yabancı hakkında değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez.
- Hangi hâllerde verilir? Kanunun 54. maddesindeki on iki hâlde; en sık görülenler vize veya ikamet süresini on günden fazla aşmak, izinsiz çalışmak ve kamu düzeni gerekçesidir.
- Kime deport kararı verilemez? Ülkesinde ölüm cezası, işkence veya kötü muamele riski taşıyanlar, seyahati riskli hastalar ve hamileler ile tedavisi süren şiddet mağdurları gibi kişilere (m. 55).
- Dava süresi kaç gün? Tebliğden itibaren yedi gün; mahkeme on beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir.
- Dava açınca sınır dışı edilir miyim? Hayır; rızanız olmadıkça dava süresince ve yargılama bitene kadar sınır dışı edilmezsiniz.
- İdari gözetim ne kadar sürer? Geri gönderme merkezinde en fazla altı ay; iş birliği yapılmaması hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir.
- İdari gözetime nereye itiraz edilir? Sulh ceza hâkimine; hâkim beş gün içinde karar verir, karar kesindir ama şartlar değişince yeniden başvurulabilir.
- Gözetim yerine başka tedbir var mı? Evet; belirli adreste ikamet, imza (bildirim), teminat, elektronik izleme gibi alternatif yükümlülükler en fazla yirmi dört ay uygulanabilir (m. 57/A).
Sınır dışı etme (deport) kararı nedir, kim verir?
Sınır dışı etme, Türkiye'de kalma hakkı bulunmayan bir yabancının menşe ülkesine, transit gideceği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye gönderilmesi amacıyla alınan idari karardır (6458 sayılı Kanun m. 52). Günlük dilde "deport" olarak bilinen bu işlem bir ceza mahkûmiyeti değildir; idarenin yabancının ülkede kalışını sona erdiren kararıdır. Bu nedenle denetimi ceza mahkemelerinde değil, idare mahkemelerinde yapılır.
Kararı, Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine veya kendiliğinden valilik verir. Uygulama Yönetmeliğine göre yetkili valilik, yabancının yakalandığı, işlem gördüğü veya tespit edildiği ilin valiliğidir. Kolluk tarafından yakalanan yabancı derhâl valiliğe bildirilir ve değerlendirme ile karar süresi kırk sekiz saati geçemez (m. 57/1). Kararda yabancının doğrudan sınır dışı edileceği, Türkiye'yi terke davet edildiği ya da idari gözetim altına alındığı da belirtilir.
Sınır dışı etme kararı – 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 53/1-2
(1) Sınır dışı etme kararı, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır.
(2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı, bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.
Hangi hâllerde sınır dışı etme kararı alınır?
Kanun, sınır dışı etme kararı alınacak yabancıları tek tek saymıştır. Liste geniştir; ceza mahkûmiyetinden vize ihlaline, izinsiz çalışmadan sahte belge kullanımına kadar farklı durumları kapsar. Aşağıda maddenin birinci fıkrası olduğu gibi yer almaktadır:
Sınır dışı etme kararı alınacaklar – 6458 sayılı Kanun m. 54/1
(1) Aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır:
a) 5237 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi kapsamında sınır dışı edilmesi gerektiği değerlendirilenler
b) Terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar
c) Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar
ç) Türkiye’de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar
d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar
e) Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler
f) İkamet izinleri iptal edilenler
g) İkamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler
ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler
h) Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler ya da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenler
ı) Hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenler
i) Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan, başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmiş sayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de kalma hakkı bulunmayanlar
j) İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar
k) Uluslararası kurum ve kuruluşlar tarafından tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olduğu değerlendirilenler.
Uygulamada en sık karşılaşılan gerekçeler; vize veya ikamet süresinin on günden fazla aşılması, ikamet izninin iptal edilmesi, izinsiz çalışma ve kamu düzeni ya da kamu güvenliği açısından tehdit değerlendirmesidir. Özellikle son gerekçede idarenin elindeki bilginin somut olup olmadığı, davada belirleyici olur. Kamu düzeni gerekçesiyle konan kodlar ve giriş yasakları için ayrıca giriş yasağı ve tahdit kodları yazımıza bakabilirsiniz.
Uzatma reddinde on gün uyarısı: İkamet izni uzatma başvurusu reddedilen yabancı, on gün içinde Türkiye'den çıkmazsa sınır dışı etme kararı alınacaklar arasına girer (m. 54/1-j). Ret kararına karşı dava açmayı düşünüyorsanız bu süreyi kaçırmadan bir avukatla durumunuzu değerlendirin; ret kararına itiraz yolları için ikamet izni reddine itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Kimler hakkında sınır dışı etme kararı alınamaz?
Yabancı 54. maddedeki hâllerden birine girse bile bazı durumlarda sınır dışı etme kararı alınamaz. Bu sınır, Kanunun 4. maddesindeki geri gönderme yasağının somut bir yansımasıdır: Hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı muameleye maruz kalacağı veya hayatının ya da hürriyetinin tehdit altında bulunacağı bir yere gönderilemez.
Sınır dışı etme kararı alınmayacaklar – 6458 sayılı Kanun m. 55
(1) 54 üncü madde kapsamında olsalar dahi, aşağıdaki yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz:
a) Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar
b) Ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler
c) Hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar
ç) Mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları
d) Tedavileri tamamlanıncaya kadar, psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları
(2) Birinci fıkra kapsamındaki değerlendirmeler, herkes için ayrı yapılır. Bu kişilerden, belli bir adreste ikamet etmeleri, istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunmaları istenebilir.
Uygulama Yönetmeliği bu listeye bazı pratik durumlar ekler. Örneğin vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşan ya da vizesi veya ikamet izni iptal edilen yabancılardan, Yönetmelikte öngörülen süre içinde çıkış yapmak üzere kendiliğinden sınır kapısına gelenler hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz (Uygulama Yönetmeliği m. 52). Hakkında 55. madde nedeniyle sınır dışı kararı alınamayan yabancıya ise insani ikamet izni verilebilir (Kanun m. 46/1-c).
Türkiye'yi terke davet nedir, kaç gün süre verilir?
Her sınır dışı etme kararı yabancının hemen gözetim altına alınması anlamına gelmez. İdare, kararda belirterek yabancıya ülkeyi kendi imkânlarıyla terk etmesi için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanır. Bu kişiye harca tabi olmayan bir Çıkış İzin Belgesi verilir (m. 56). Süre içinde ülkeyi terk eden yabancı hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir (m. 9/5); bu nedenle terke davet, sonuçları bakımından genellikle en hafif yoldur.
Ancak kaçma ve kaybolma riski bulunan, yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte belge kullanan, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışan veya kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturan yabancılara bu süre tanınmaz. Bu kişiler hakkında çoğu zaman idari gözetim kararı da alınır.
Sınır dışı etme kararına karşı nasıl ve kaç günde dava açılır?
Sınır dışı etme kararına karşı tek yargı yolu, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine dava açmaktır. Bu süre genel idari dava süresi olan altmış günden çok daha kısadır ve kaçırılması hâlinde karar kesinleşir. 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen fıkra şöyledir:
Sınır dışı etme kararına karşı yargı yolu – 6458 sayılı Kanun m. 53/3
(3) Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, 2577 sayılı Kanunun 26 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen süre iki ay olarak uygulanır. Duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır. Başvurular dosyanın tekemmülünden veya ara karar ya da duruşma yapılması gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.
Bu hükümden çıkan pratik sonuçlar şunlardır: Dava dilekçesi yetkili idare mahkemesine verilir ve davanın açıldığı, kararı veren valiliğe (İl Göç İdaresi Müdürlüğüne) ayrıca bildirilir. Yönetmeliğe göre idare, yargı yoluna gidildiğini öğrendiği andan itibaren sınır dışı işlemini durdurur. İkinci yazılı aşama yoktur; savunma verildiğinde dosya tamamlanmış sayılır. Bu nedenle bütün itirazlar, deliller ve geri gönderme riskine ilişkin belgeler ilk dilekçeyle sunulmalıdır. Mahkemenin kararı kesin olduğundan istinaf veya temyiz yolu yoktur; koşulları varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gündeme gelir.
Davada nelere dikkat edilir?
- Sebep unsuru: Kararın dayandığı 54. madde bendi somut olarak gösterilmiş mi? "Kamu düzeni" gibi genel ifadelerle yetinilmiş mi?
- 55. madde engelleri: Menşe ülkedeki risk, sağlık durumu, hamilelik veya tedavi süreci araştırılmış mı? Bu iddialar belgeyle desteklenmeli ve dilekçede açıkça ileri sürülmelidir.
- Aile ve özel hayat: Türk vatandaşı eş veya çocuk, uzun süreli yasal ikamet, Türkiye'deki eğitim ve iş bağı ölçülülük değerlendirmesinde önem taşır.
- Tebligat: Kararın gerekçesiyle ve anlaşılır biçimde tebliğ edilip edilmediği, itiraz yollarının bildirilip bildirilmediği kontrol edilmelidir (m. 53/2).
Gönüllü geri dönüş formu imzalamak davayı ne yapar?
Kanun, yabancının rızasıyla dava sonucunun beklenmeden sınır dışı edilmesine imkân tanır. Bu nedenle geri gönderme merkezinde imzalatılan "gönüllü geri dönüş" belgeleri büyük önem taşır. Anayasa Mahkemesi, avukatı aracılığıyla sınır dışı kararına karşı dava açmış bir yabancının bir gün sonra, avukatı veya Birleşmiş Milletler ya da sivil toplum temsilcisi bulunmadan imzaladığı formla ülkesine gönderildiği olayda yaşam hakkı, kötü muamele yasağı ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir:
“Başvurucunun gönüllü geri dönüş istek formunu imzaladığı aynı gün ülkeden çıkışının sağlanması nedeniyle 6458 sayılı Kanun'da sınır dışı işlemine karşı öngörülen -ve dava açma süresinde dahi koruma sağlayan- iptal davasının etkinliğine halel getirilmiştir.”— Anayasa Mahkemesi, Abdulkerim Hammud, B. No: 2019/24388, 2/5/2023, § 73
Bu nedenle, gerçekten ülkesine dönmek istemeyen bir yabancının avukatına danışmadan ve içeriğini anlamadığı bir belgeyi imzalamaması gerekir. İmza, kanundaki dava güvencesini fiilen ortadan kaldırabilir.
İdari gözetim nedir, kimler gözetim altına alınır?
İdari gözetim, hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancının, sınır dışı işlemi tamamlanıncaya kadar geri gönderme merkezinde tutulmasıdır. Bir ceza veya tutuklama değildir; ancak kişi özgürlüğünü doğrudan kısıtladığı için Anayasa'nın kişi özgürlüğü ve güvenliği güvencesi kapsamındadır. Her sınır dışı kararı idari gözetimi gerektirmez; Kanun gözetim için ayrıca belirli şartlar arar:
Sınır dışı etmek üzere idari gözetim ve süresi – 6458 sayılı Kanun m. 57/2-3
(2) Hakkında sınır dışı etme kararı alınanlardan; kaçma ve kaybolma riski bulunan, Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye’den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında valilik tarafından idari gözetim kararı alınır ya da 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir. Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar, yakalamayı yapan kolluk birimince geri gönderme merkezlerine kırk sekiz saat içinde götürülür.
(3) Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Ancak bu süre, sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamaması hâlinde, en fazla altı ay daha uzatılabilir.
Valilik, gözetimin devamında zaruret olup olmadığını her ay düzenli olarak değerlendirmek zorundadır; zaruret kalmayan yabancının gözetimi derhâl sonlandırılır ve bu kişiye alternatif yükümlülükler getirilir (m. 57/4). Yönetmeliğe göre, örneğin sınır dışı kararının altı ay içinde yerine getirilemeyeceğinin öngörülmesi gözetimin sonlandırılmasını gerektirebilecek hâllerdendir. İdari gözetim kararı, uzatma kararı ve aylık değerlendirmelerin sonuçları da gerekçesiyle tebliğ edilir (m. 57/5).

İdari gözetime nasıl itiraz edilir?
İdari gözetime karşı başvuru mercii idare mahkemesi değil, sulh ceza hâkimliğidir. Sınır dışı kararına karşı idare mahkemesinde dava açmak gözetimi kendiliğinden sona erdirmez; iki ayrı başvuru yapılması gerekir. Kanunda bu başvuru için ayrı bir süre öngörülmemiştir; gözetim devam ettiği sürece başvurulabilir.
İdari gözetime karşı başvuru – 6458 sayılı Kanun m. 57/6-7
(6) İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir.
(7) İdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan, avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır.
Sulh ceza hâkimine yapılan başvuruda genellikle şu noktalar tartışılır: Kaçma ve kaybolma riskinin somut olarak gösterilip gösterilmediği; yabancının bilinen bir adresi, ailesi, işi veya pasaportu olup olmadığı; alternatif yükümlülüklerin neden yeterli görülmediği; aylık değerlendirmelerin yapılıp yapılmadığı ve sınır dışı işleminin makul sürede gerçekleştirilme ihtimali. Hâkimin kararı kesin olsa da şartlar değiştiğinde yeni başvuru yapılabilir.
İdari gözetim yerine hangi alternatif yükümlülükler uygulanabilir?
2019 yılında 7196 sayılı Kanunla eklenen 57/A maddesi, gözetimi son çare hâline getiren bir sistem kurmuştur. 57. maddenin ikinci fıkrasındaki şartları taşıyan ancak gözetim altına alınmayan yabancıya bu yükümlülüklerden en az birinin getirilmesi zorunludur. Yükümlülüğe uymayan yabancı idari gözetim altına alınabilir.
| Yükümlülük | Uygulamadaki anlamı |
|---|---|
| Belirli adreste ikamet etme | Yabancının idarece bilinen bir adreste kalması ve adresi değiştirmemesi. |
| Bildirimde bulunma | Belirlenen gün ve aralıklarla İl Göç İdaresine veya kolluğa giderek imza vermesi. |
| Aile temelli geri dönüş | Ailesiyle birlikte ülkesine dönüş sürecinin planlanması. |
| Geri dönüş danışmanlığı | Gönüllü dönüş seçenekleri hakkında bilgilendirme. |
| Kamu yararına hizmetlerde gönüllü görev | Gönüllülük esasıyla kamu yararına işlerde görev alma. |
| Teminat | Belirlenen tutarın yatırılması; mücbir sebep ve süren dava hâlleri dışında süresinde çıkılmazsa Hazineye irat kaydedilir. |
| Elektronik izleme | Elektronik cihazla takip; bu karara karşı da sulh ceza hâkimine başvurulabilir. |
Bu yükümlülüklerin toplam süresi yirmi dört ayı geçemez ve karar gerekçesiyle tebliğ edilir (m. 57/A-2, 57/A-4). Pratikte, Türkiye'de bilinen adresi, ailesi ve geçerli pasaportu olan yabancılar için bildirim yükümlülüğü ve adreste ikamet, gözetime göre çok daha ölçülü bir tedbirdir; sulh ceza hâkimine yapılan başvuruda bu seçeneklerin neden yeterli olmadığı mutlaka sorgulanmalıdır.
Geri gönderme merkezinde hangi haklar vardır?
Geri gönderme merkezinde tutulan yabancıya; bedelini karşılayamadığı acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz verilir, yakınlarına, notere, yasal temsilcisine ve avukata erişim ile telefon imkânı sağlanır, ziyaretçileri, konsolosluk yetkilisi ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlisiyle görüşebilmesine izin verilir. Çocukların yüksek yararı gözetilir ve eğitimlerine ilişkin tedbirler alınır (m. 59). Gözetimdeki kişinin dava ve itiraz dilekçeleri idareye verilirse idare bunları yetkili mahkemeye derhâl ulaştırmakla yükümlüdür.
Merkezde geçirilen süre ikamet izni ihlali sayılmaz (m. 26/1). Buna karşılık mevcut ikamet izni iptal edilebilir. İdari gözetim altındaki yabancıların uyruğunun tespiti amacıyla elektronik ve iletişim cihazları incelenebilir; elde edilen veriler başka amaçla kullanılamaz (m. 57/8).
Sınır dışı edilen yabancıyı sonrasında ne bekler?
Türkiye'den sınır dışı edilen yabancının ülkeye girişi Göç İdaresi Başkanlığı veya valilik tarafından yasaklanır. Giriş yasağının süresi kural olarak en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit varsa en fazla on yıl daha uzatılabilir (m. 9/2-3). Sınır dışı edilen yabancının seyahat masrafları kendisince karşılanır; idarece karşılanan masraf geri ödenmedikçe yabancının Türkiye'ye girişine izin verilmeyebilir (m. 60/3). Ayrıca Uygulama Yönetmeliğine göre sınır dışı edilen yabancının önceki ikamet izni süreleri, uzun dönem ikamet izni için gereken sekiz yıllık sürenin hesabında dikkate alınmaz.
Bu sonuçlar sistemde bir tahdit kodu olarak kayda geçer ve yabancının yeniden vize ya da ikamet başvurusunu doğrudan etkiler. Kodların anlamı, süreleri ve kaldırılma yolları için giriş yasağı kodları yazımıza; uzun süredir Türkiye'de yaşayanların süresiz izin hakları için uzun dönem ikamet izni yazımıza bakabilirsiniz.

Deport kararı tebliğ edildiğinde ne yapmalısınız?
- Tebliğ belgesinin ve kararın birer örneğini isteyin; tebliğ tarihini not edin. Yedi günlük süre tebliğden itibaren işler.
- Kararın hangi bende dayandığını ve terke davet süresi verilip verilmediğini kontrol edin.
- Gönüllü geri dönüş formu veya içeriğini anlamadığınız bir belgeyi avukatınıza danışmadan imzalamayın.
- Yedi gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açın; bütün delilleri ve 55. madde kapsamındaki riskleri ilk dilekçeyle sunun.
- Davanın açıldığını kararı veren valiliğe (İl Göç İdaresi Müdürlüğüne) yazılı olarak bildirin.
- İdari gözetim kararı da varsa sulh ceza hâkimine ayrıca başvurun; alternatif yükümlülük talep edin.
- Pasaport, adres, aile bağı, iş ve sağlık belgelerini dosyaya ekleyin; tercüman ihtiyacını belirtin.
- Mahkeme kararı aleyhe kesinleşirse, koşulları varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru imkânını süresi içinde değerlendirin.
| Konu | Sınır dışı etme kararı | İdari gözetim kararı |
|---|---|---|
| Dayanak | 6458 sayılı Kanun m. 52–56 | 6458 sayılı Kanun m. 57, 57/A |
| Kararı veren | Valilik (Göç İdaresi talimatıyla veya resen) | Valilik |
| Başvuru mercii | İdare mahkemesi | Sulh ceza hâkimi |
| Başvuru süresi | Tebliğden itibaren 7 gün | Gözetim süresince; şartlar değişirse yeniden |
| Başvurunun etkisi | Rıza yoksa dava sonuçlanana kadar sınır dışı edilmez | Başvuru gözetimi durdurmaz |
| İnceleme süresi | Dosya tamamlandıktan sonra 15 gün | 5 gün |
| Karar | Kesin | Kesin |
| Azami süre | — | 6 ay + en fazla 6 ay; alternatif yükümlülükler en fazla 24 ay |
LimanLegal Hukuk Bürosu: Sınır dışı ve idari gözetim süreçlerinde hukuki destek
LimanLegal Hukuk Bürosu, Av. Coşkun GENÇ (İstanbul Barosu, Sicil No: 71680) yönetiminde, İstanbul Kartal Cevizli'deki bürosundan sınır dışı etme, idari gözetim ve giriş yasağı süreçlerinde yabancı müvekkillere hukuki destek vermektedir. Bu alandaki desteğimiz aşağıdaki işleri kapsar:
- Büro: LimanLegal Hukuk Bürosu — sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu, Sicil No: 71680
- Adres: Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal / İstanbul
- Telefon: +90 540 097 1035 · İletişim: limanlegal.com/iletisim · [email protected]
- Hizmet bölgesi: İstanbul geneli; Kartal, Kadıköy, Ataşehir, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Tuzla. İdare mahkemesi davaları, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yere göre İstanbul dışında da takip edilebilir.
- Bu konudaki hizmetler: sınır dışı etme kararına karşı yedi günlük süre içinde iptal davası; idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru ve alternatif yükümlülük talebi; geri gönderme merkezinde müvekkil görüşmesi; 55. madde kapsamındaki risklerin belgelendirilmesi; sınır dışı sonrası giriş yasağının kaldırılması başvuruları.
- İlgili yazılarımız: Yabancılar Hukuku makaleleri, Yabancıların Türkiye'de Oturum İzni Alması: İkamet İzni Rehberi ve Türkiye'de Çalışma İzni Nasıl Alınır?
Yazar Hakkında
Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'na kayıtlı (Sicil No: 71680) bir avukattır ve LimanLegal Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. Yabancılar hukuku alanında ikamet ve çalışma izni, vatandaşlık, sınır dışı etme ve giriş yasağı işlemlerine ilişkin idari başvuru ve davaları yürütmekte; bu alandaki yasal değişiklikleri ve yargı kararlarını yabancıların ve ailelerinin anlayabileceği bir dille limanlegal.com'da yayımlamaktadır.
Hakkınızda sınır dışı veya idari gözetim kararı mı verildi?
Sınır dışı etme kararına karşı dava süresi yalnızca yedi gündür ve bu süre tebliğle birlikte işlemeye başlar. Kararın ve tebliğ belgesinin bir örneğini, pasaport ve ikamet bilgilerinizi bize iletin; dosyanızı hemen değerlendirelim.
Geri gönderme merkezinde bulunan yakınınız için de bizimle iletişime geçebilirsiniz. LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal'daki bürosundan bu süreçte sizinle birlikte hareket eder.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Deport ile sınır dışı etme aynı şey mi?
Evet. Günlük dilde deport denilen işlem, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'ndaki sınır dışı etme kararıdır. Karar, Türkiye'de kalma hakkı bulunmayan yabancının menşe ülkesine, transit ülkeye veya üçüncü bir ülkeye gönderilmesi için valilik tarafından alınan idari bir karardır; ceza mahkûmiyeti değildir.
Sınır dışı etme kararını kim verir?
Kararı, Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine veya kendiliğinden valilik verir (6458 sayılı Kanun m. 53/1). Uygulamada yabancının yakalandığı, işlem gördüğü veya tespit edildiği ildeki valilik, yani İl Göç İdaresi Müdürlüğü kararı düzenler. Yakalanan yabancı hakkında değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez.
Hangi durumlarda sınır dışı kararı verilir?
Kanunun 54. maddesi on iki hâl sayar. Bunlar arasında vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşmak, ikamet izninin iptal edilmesi, izinsiz çalışmak, sahte belge kullanmak, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmak, giriş yasağına rağmen Türkiye'ye gelmek ve ikamet izni uzatma başvurusu reddedildikten sonra on gün içinde çıkış yapmamak yer alır.
Kimler sınır dışı edilemez?
Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muamele riski konusunda ciddi emare bulunanlar; ciddi sağlık sorunu, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahati riskli olanlar; hayati hastalığının tedavisi sürerken gideceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar; mağdur destek sürecindeki insan ticareti mağdurları ve tedavileri tamamlanıncaya kadar şiddet mağdurları hakkında sınır dışı kararı alınmaz (m. 55).
Sınır dışı kararına itiraz süresi kaç gündür?
Kararın tebliğinden itibaren yedi gündür. Dava idare mahkemesinde açılır ve davanın açıldığı kararı veren makama da bildirilir. Mahkeme, dosya tamamlandıktan sonra on beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir (6458 sayılı Kanun m. 53/3).
Dava açarsam dava sürerken sınır dışı edilebilir miyim?
Hayır. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Bu nedenle rıza anlamına gelebilecek gönüllü geri dönüş formlarını avukatınıza danışmadan imzalamamanız gerekir.
Gönüllü geri dönüş formu imzalarsam ne olur?
Form, kanundaki rıza istisnasına dayanılarak dava sonucu beklenmeden ülkeden çıkarılmanıza yol açabilir. Anayasa Mahkemesi Abdulkerim Hammud kararında, avukatı ve bağımsız bir temsilci bulunmadan imzalatılan formla aynı gün yapılan geri göndermenin, iptal davasının etkinliğine halel getirdiğini belirterek ihlal kararı vermiştir.
Türkiye'yi terke davet nedir?
Sınır dışı kararı alınan yabancıya, kararda belirtilerek ülkeyi kendisinin terk etmesi için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre verilmesidir; kişiye Çıkış İzin Belgesi verilir (m. 56). Kaçma riski bulunan, sahte belge kullanan veya kamu düzeni açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz. Süresinde çıkan yabancı hakkında giriş yasağı alınmayabilir.
İdari gözetim nedir?
Hakkında sınır dışı kararı alınan ve kaçma riski, sahte belge kullanımı, kamu düzeni tehdidi gibi kanundaki şartları taşıyan yabancının, sınır dışı işlemi tamamlanıncaya kadar geri gönderme merkezinde tutulmasıdır (m. 57/2). Ceza veya tutuklama değildir ama kişi özgürlüğünü kısıtlayan bir tedbirdir.
İdari gözetim en fazla ne kadar sürer?
Geri gönderme merkezindeki idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Sınır dışı işlemi yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belge vermemesi nedeniyle tamamlanamazsa en fazla altı ay daha uzatılabilir (m. 57/3). Valilik gözetimin devam zaruretini her ay değerlendirmek zorundadır.
İdari gözetime nereye ve nasıl itiraz edilir?
İdari gözetime karşı sulh ceza hâkimine başvurulur; idare mahkemesi bu konuda yetkili değildir. Başvuru gözetimi durdurmaz, hâkim beş gün içinde karar verir ve karar kesindir. Gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden başvuru yapılabilir (m. 57/6).
Sınır dışı kararına dava açmak idari gözetimi sona erdirir mi?
Hayır. İdare mahkemesinde sınır dışı kararına dava açmak, sınır dışı işlemini durdurur ama idari gözetimi kendiliğinden sona erdirmez. Gözetimin kaldırılması için sulh ceza hâkimine ayrıca başvurmak gerekir.
İdari gözetim yerine hangi tedbirler uygulanabilir?
Belirli adreste ikamet, bildirimde bulunma (imza), aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı, kamu yararına gönüllü hizmet, teminat ve elektronik izleme uygulanabilir. Bu yükümlülüklerin süresi yirmi dört ayı geçemez; uyulmazsa yabancı idari gözetim altına alınabilir (m. 57/A).
Geri gönderme merkezinde avukatla görüşebilir miyim?
Evet. Kanun, geri gönderme merkezindeki yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilcisine ve avukatına erişme ve görüşme, telefon kullanma, konsolosluk yetkilisi ve BMMYK görevlisiyle görüşme imkânı sağlanmasını zorunlu tutar (m. 59). Avukatlık ücretini karşılayamayanlara idari gözetime karşı başvuruda adli yardım kapsamında avukat sağlanır.
Sınır dışı edilirsem Türkiye'ye ne zaman dönebilirim?
Sınır dışı edilen yabancı hakkında giriş yasağı konur. Süre kural olarak en fazla beş yıldır; ciddi kamu düzeni veya güvenlik tehdidi varsa en fazla on yıl daha uzatılabilir (m. 9/3). Göç İdaresi Başkanlığı yasağı süre dolmadan kaldırabilir veya belirli bir süre için girişe izin verebilir. İdarece karşılanan seyahat masrafı ödenmedikçe girişe izin verilmeyebilir.
Sınır dışı kararı ikamet iznimi etkiler mi?
Evet. Hakkında geçerli sınır dışı etme kararı bulunan yabancıya kısa dönem, aile veya öğrenci ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir. Ayrıca Uygulama Yönetmeliğine göre sınır dışı edilen yabancının önceki ikamet izni süreleri, uzun dönem ikamet izni için gereken sekiz yılın hesabında dikkate alınmaz.
İstanbul'da deport ve idari gözetim davaları için avukat önerir misiniz?
İstanbul'da bu alanda hukuki destek veren bürolardan biri LimanLegal Hukuk Bürosu'dur. Büro, Av. Coşkun GENÇ (İstanbul Barosu, Sicil No: 71680) yönetiminde Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, Kartal adresindeki bürosundan sınır dışı kararına karşı dava, idari gözetime itiraz ve giriş yasağı işlemlerinde destek verir; telefon +90 540 097 1035'tir. Hangi büroyla çalışırsanız çalışın baro kaydını kontrol edin.
Önemli: Bu yazı 17 Kasım 2026 itibarıyla 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 7533 sayılı Kanunla değişik güncel metni, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ve Anayasa Mahkemesi kararları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Sınır dışı etme kararına karşı dava süresi yalnızca yedi gündür; somut durumunuz için vakit kaybetmeden bir avukattan destek alın.
Kaynaklar ve dayanaklar
— 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 4, 9, 26, 46, 52–60 (mevzuat.gov.tr)
— Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 40, 52, 53, 56, 59, 61 (mevzuat.gov.tr)
— 7533 sayılı Kanun m. 36 (6458 sayılı Kanun m. 53/3 değişikliği, 21/11/2024)
— Anayasa Mahkemesi, Abdulkerim Hammud, B. No: 2019/24388, 2/5/2023
Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity






