Yıllık ücretli izin hakkı
4857 sayılı İş Kanunu md. 53 uyarınca, işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de dâhil olmak üzere en az bir yıl çalışan işçiye yıllık ücretli izin verilir. Yıllık izin hakkından vazgeçilemez; işçi izin yerine ücret almayı kabul etse bile bu, iş ilişkisi devam ederken geçerli değildir.
Kaç gün izin hakkınız var?
İzin süresi, her hizmet yılı tamamlandığında o yılın kıdemine göre belirlenir:
| Hizmet süresi | Asgari izin |
|---|---|
| Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) | 14 gün |
| Beş yıldan fazla, on beş yıldan az | 20 gün |
| On beş yıl (dâhil) ve daha fazla | 26 gün |
On sekiz ve daha küçük yaştaki işçiler ile elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık izin süresi 20 günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri ise her kademede dört gün artırılarak uygulanır. Bu süreler asgari olup iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleriyle artırılabilir.
İzin süresi nasıl sayılır?
Yıllık izin süresine izin dönemine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri dâhil edilmez (İş Kanunu md. 56). Bu nedenle 14 günlük izin, uygulamada takvim üzerinde daha uzun bir döneme yayılır. İşveren, işçinin isteği üzerine izni bölümler hâlinde kullandırabilir; ancak bir bölüm on günden az olamaz.
Kullanılmayan izin ücreti
İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir (İş Kanunu md. 59). Bu hak istifada ve haklı nedenle işten çıkarılmada da korunur.
İzin ücretinin hesabında fazla çalışma ücretleri ve arızi ödemeler dikkate alınmaz. Ödeme, normal ücret gibi sigorta primine, gelir vergisine ve damga vergisine tabidir.
Örnek hesaplama
10.05.2019 tarihinde işe başlayan ve 30.09.2026 tarihinde işten ayrılan bir işçi, toplam 60 gün izin kullanmıştır. Son brüt ücreti 36.000 TL'dir.
İşçi yedi hizmet yılını tamamlamıştır. İlk beş yıl için 5 × 14 = 70 gün, altıncı ve yedinci yıllar için 2 × 20 = 40 gün olmak üzere toplam 110 gün izne hak kazanmıştır. Kullanılmayan izin 110 − 60 = 50 gündür.
Brüt izin ücreti 36.000 ÷ 30 × 50 = 60.000 TL'dir. Kümülatif vergi matrahı 250.000 TL kabul edildiğinde sigorta primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra işçinin eline geçecek tutar 40.344,60 TL olur.
Zamanaşımı
Yıllık izin ücreti alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel olur ve bu tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. İş ilişkisi devam ederken zamanaşımı işlemez. Dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulması gerekir.