+90 540 097 1035Kıdem tazminatı nedir?
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerden biriyle sona eren işçiye, aynı işverene bağlı olarak geçirdiği çalışma süresi karşılığında ödenen toplu bir tazminattır. Dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun geçici 6. maddesi uyarınca hâlâ yürürlükte olan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesidir.
Tazminatın amacı, işçinin yıllar içinde işyerine kattığı emeği ve işini kaybetmesinin doğurduğu güçlüğü karşılamaktır. Bu nedenle tutar, çalışma süresi uzadıkça artar.
Kimler kıdem tazminatı alabilir?
Kıdem tazminatına hak kazanmak için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- İşçinin aynı işverenin bir veya farklı işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olması,
- İş sözleşmesinin kanunda sayılan bir nedenle sona ermesi.
Kanunda sayılan sona erme nedenleri şunlardır:
- İşverenin, 4857 sayılı İş Kanunu md. 25/II'de düzenlenen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller dışında bir nedenle iş sözleşmesini feshetmesi,
- İşçinin İş Kanunu md. 24'te sayılan haklı nedenlerden biriyle iş sözleşmesini feshetmesi (ör. ücretin ödenmemesi, fazla çalışma ücretlerinin karşılanmaması, mobbing),
- Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma,
- Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma,
- Emeklilik için gereken sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurarak, yaş şartını beklemeden ayrılma,
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
- İşçinin ölümü (bu durumda tazminat yasal mirasçılarına ödenir).
Haklı bir neden olmaksızın istifa eden veya İş Kanunu md. 25/II kapsamında haklı nedenle işten çıkarılan işçi kıdem tazminatı alamaz.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
İşçiye her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında tazminat ödenir. Bir yıldan artan süreler de aynı oran üzerinden hesaba katılır. Uygulamada artan aylar için aylık ücretin 1/12'si, artan günler için 1/365'i esas alınır.
Formüldeki esas ücret, giydirilmiş brüt ücret ile çıkış tarihindeki kıdem tazminatı tavanından düşük olanıdır.
Giydirilmiş brüt ücret
Hesaba yalnızca çıplak brüt ücret değil, işçiye süreklilik arz edecek şekilde sağlanan para ve parayla ölçülebilen menfaatler de dâhil edilir. Düzenli olarak ödenen yol ve yemek yardımı, sürekli prim, yakacak yardımı ve yıllık ikramiyenin aylık payı bu kapsamdadır. Buna karşılık fazla çalışma ücreti ve bir defaya mahsus yapılan ödemeler gibi süreklilik göstermeyen ödemeler giydirilmiş ücrete eklenmez. Bayram ikramiyesi gibi yılda belirli zamanlarda düzenli olarak ödenen tutarlar ise yıllık toplamının on ikide biri oranında hesaba katılır.
Kıdem tazminatı tavanı
Bir yıllık çalışma için ödenecek kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenen emeklilik ikramiyesini geçemez. Tavan her yıl ocak ve temmuz aylarında memur maaş katsayılarına bağlı olarak güncellenir ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki tavan uygulanır.
| Dönem | Tavan |
|---|---|
| 01.07.2026 – 31.12.2026 | 73.729,87 TL |
| 01.01.2026 – 30.06.2026 | 64.948,77 TL |
| 01.07.2025 – 31.12.2025 | 53.919,68 TL |
| 01.01.2025 – 30.06.2025 | 46.655,43 TL |
| 01.07.2024 – 31.12.2024 | 41.828,42 TL |
| 01.01.2024 – 30.06.2024 | 35.058,58 TL |
Örnek hesaplama
01.03.2018 tarihinde işe başlayan bir işçinin iş sözleşmesi, 15.09.2026 tarihinde işveren tarafından geçerli bir neden gösterilmeden feshediliyor. İşçinin son brüt ücreti 50.000 TL, düzenli yemek ve yol yardımı ise aylık 5.000 TL'dir.
Çalışma süresi 8 yıl 6 ay 15 gündür. Giydirilmiş ücret 55.000 TL'dir ve 73.729,87 TL tutarındaki tavanın altında kaldığı için hesap bu ücret üzerinden yapılır.
- 8 yıl için: 55.000 × 8 = 440.000,00 TL
- 6 ay için: 55.000 ÷ 12 × 6 = 27.500,00 TL
- 15 gün için: 55.000 ÷ 365 × 15 = 2.260,27 TL
Brüt kıdem tazminatı 469.760,27 TL'dir. Bu tutardan 3.565,48 TL damga vergisi düşüldüğünde işçiye ödenecek net tutar 466.194,79 TL olur.
Kıdem tazminatından hangi kesintiler yapılır?
Kıdem tazminatı, Gelir Vergisi Kanunu md. 25/7 uyarınca kanunda belirtilen sınırlar içinde gelir vergisinden istisnadır ve sigorta primine tabi değildir. Ödemeden yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir. Asgari ücrete uygulanan damga vergisi istisnası kıdem tazminatına uygulanmaz.
Ödeme zamanı, faiz ve zamanaşımı
Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel olur. İşveren ödemeyi geciktirirse, gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faizi ödemek zorundadır.
Kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıldır. Dava açmadan önce 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3 uyarınca arabulucuya başvurulması zorunludur; arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir.