Velayetin Değiştirilmesi Davası
Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 12 Ekim 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 15 dakika
Velayetin değiştirilmesi davası, boşanma ya da ayrılık kararıyla anne veya babadan birine bırakılan velayetin, sonradan ortaya çıkan yeni olgular nedeniyle diğer ebeveyne verilmesini sağlayan davadır. Dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 183, 324/3, 349 ve 351. maddeleridir; ölçüt ise ebeveynin isteği değil, çocuğun üstün yararıdır. Velayet kararı bir kez verilmekle donmaz: koşullar değiştikçe mahkemeden yeniden düzenleme istenebilir. İstanbul Kartal'da aile hukuku alanında çalışan LimanLegal Hukuk Bürosu tarafından hazırlanan bu yazıda değişiklik sebepleri, çocuğun görüşü, ispat, geçici önlemler, nafaka, görevli ve yetkili mahkeme ile kanun yolları Yargıtay kararlarıyla açıklanmaktadır.
Kısa cevaplar
- Dayanak: Türk Medeni Kanunu m. 183 (yeni olgular), m. 324/3 (kişisel ilişkinin gereklerine uyulmaması), m. 349 (yeniden evlenme) ve m. 351/1 (durumun değişmesi).
- Ölçüt: Çocuğun üstün yararı; ebeveynin maddi durumunun iyi olması tek başına velayeti değiştirmez.
- Yeniden evlenme: Tek başına değişiklik sebebi değildir; çocuğun menfaati gerektiriyorsa velayet sahibi değiştirilebilir.
- Kişisel ilişkinin engellenmesi: 2021'den beri kanunda açıkça değişiklik sebebidir; mahkemeler bunu kararda taraflara ihtar eder.
- Çocuğun görüşü: İdrak çağındaki çocuk dinlenir ve görüşüne önem verilir; üstün yararı gerektiriyorsa aksine karar verilebilir.
- Kesin hüküm: Velayete ilişkin karar maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değişince yeniden istemde bulunulabilir.
- Mahkeme: Aile mahkemesi; talepte bulunanın ya da ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.
- Usul: Basit yargılama ve re'sen araştırma; istinaf süresi iki hafta, bölge adliye mahkemesi kararı temyiz edilemez.
- Nafaka: Velayet el değiştirince, velayeti kendisinden alınan ebeveyn çocuğun giderlerine gücü oranında katılır.
Velayetin değiştirilmesi davası nedir?
Velayetin değiştirilmesi davası, velayeti kullanan ebeveynin değiştirilmesini, yani velayetin anneden alınıp babaya ya da babadan alınıp anneye verilmesini konu alan davadır. Evlilik sürerken velayet anne ve baba tarafından birlikte kullanılır; boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa ait olur (TMK m. 336). Kanun, sonradan değişen koşullar karşısında hâkime bu düzenlemeyi yeniden ele alma yetkisi verir.
Velayetin içeriği, çocuğun bakımı ve eğitimi konusunda onun menfaatini gözeterek karar almak ve bu kararları uygulamaktır (TMK m. 339). Kanun, yasal bir sebep bulunmadıkça velayetin anne ve babadan alınamayacağını da açıkça belirtir (TMK m. 335). Bu nedenle değişiklik davası eski kararın yeniden tartışılması değildir; karardan sonra ortaya çıkan ve çocuğun yararını etkileyen yeni olgulara dayanır. Velayetin ilk kez belirlenmesinde mahkemelerin kullandığı ölçütler için velayet davasında çocuğun üstün yararı ve mahkemenin değerlendirdiği ölçütler yazısına, konunun bütünü için velayet ve çocukla kişisel ilişki rehberine bakılabilir.
Velayetin değiştirilmesinin kanuni dayanağı nedir?
Velayetin değiştirilmesinin dayanağı tek bir madde değil, Türk Medeni Kanunu'nun birbirini tamamlayan dört hükmüdür. İlki boşanmanın sonuçları arasında yer alan 183. maddedir: anne ya da babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olgular zorunlu kıldığında hâkim, kendiliğinden ya da anne veya babadan birinin istemiyle gerekli önlemleri alır. Madde sebepleri sınırlı saymaz; “gibi” sözcüğü, benzer ağırlıktaki başka olguların da değerlendirilebileceğini gösterir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 183 — Durumun değişmesi
Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.
İkinci dayanak, velayet bölümündeki 349. maddedir. Bu hüküm yeniden evlenmenin velayetin kaldırılmasını gerektirmediğini, ancak çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibinin değiştirilebileceğini, durum ve koşullara göre velayetin kaldırılıp çocuğa vasi atanabileceğini düzenler. Üçüncü dayanak 351. maddenin birinci fıkrasıdır: durum değiştiğinde çocuğun korunmasına ilişkin önlemler yeni koşullara uydurulur. Dördüncü dayanak ise 2021 yılında kanuna eklenen 324. maddenin üçüncü fıkrasıdır; velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 349 — Ana veya babanın yeniden evlenmesi hâlinde
Velâyete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi, velâyetin kaldırılmasını gerektirmez. Ancak, çocuğun menfaati gerektirdiğinde velâyet sahibi değiştirilebileceği gibi, durum ve koşullara göre velâyet kaldırılarak çocuğa vasi de atanabilir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 351 — Durumun değişmesi
Durumun değişmesi hâlinde, çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerekir.
Velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim, re'sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velâyeti geri verir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanmadan dört gün sonra açılan bir velayetin değiştirilmesi davasında temel düşünceyi şöyle ortaya koymuştur:
"Velayet, kamu düzenine ilişkin olup, bu hususta ana ile babanın istek ve beyanlarından ziyade çocuğun menfaatlerinin dikkate alınması zorunludur. (…) Belirtilmelidir ki, velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi şartları gerçekleşmedikçe, ana ve babanın velayet görevlerine müdahale olunamaz."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.03.2021 tarihli, E. 2017/2410, K. 2021/346 sayılı karar
Hangi durumlar velayetin değiştirilmesi sebebi sayılır?

Velayetin değiştirilmesi sebebi, boşanma kararından sonra ortaya çıkan ve velayetin mevcut ebeveynde kalmasını çocuğun bedensel, zihinsel ya da ahlaki gelişimi bakımından sakıncalı kılan her olgudur. Kanun sınırlı bir liste vermez. Hukuk Genel Kurulu'nun anılan kararında ebeveynden kaynaklanan şu hususların dikkate alınacağı sayılmıştır: çocuğu başkasına bırakma, ihmal etme, kaçırma, iradi olarak terk etme, yönlendirme, şiddet uygulama, alkol bağımlılığı, dengesiz davranışlar, ebeveynin sağlığı, mesleği ve yaşadığı ortam.
Velayet görevinin ihmali ve çocuğun başkasına bırakılması
Velayet bizzat kullanılması gereken bir görevdir. Yargıtay, velayeti kendisinde olan annenin yeniden evlenip çocuğu anneannesinin yanında bırakarak eşiyle yurt dışına yerleştiği olayda davanın reddini bozmuştur:
"Davalı, çocuğunu Türkiye'de bırakıp, kocasıyla birlikte yurtdışına gittiğine ve orada yaşadığına göre, velayet görevini yerine getirmemektedir. Yurtdışında iken telefon ve sair yollarla çocuğuyla iletişimini kesmemiş olması, velayete ilişkin sorumluluğunu yerine getirmediği gerçeğini değiştirmez. Velayet hakkına sahip olan, bu sorumluluğunu başkasına devredemez. Bizzat yerine getirmek zorundadır."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 26.03.2012 tarihli, E. 2011/13680, K. 2012/7137 sayılı karar
Hukuk Genel Kurulu'nun 2021 tarihli kararında da velayet anlaşmalı boşanmayla babaya bırakılmış, baba birkaç aylık bebeği başka şehirdeki annesinin yanına göndermişti. Kurul, babanın velayet görevinin yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmediğini belirterek velayetin anneye verilmesi yönündeki direnme kararını yerinde görmüştür.
Başka bir yere gitme
TMK m. 183, ebeveynin başka bir yere gitmesini yeni olgu örneği olarak anar; ancak madde, yeni olgunun önlem almayı zorunlu kılmasını arar. Her taşınma velayeti değiştirmez; hâkim, çocuğun yararına uygun önlemi belirler.
Velayet sahibinin ölümü
Velayet sahibinin ölümü, 183. maddede açıkça sayılan yeni olgulardandır; hâkim bu durumda re'sen ya da anne veya babadan birinin istemiyle gerekli önlemleri alır. Ayrıca TMK m. 336/3'e göre velayet, anne ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana aittir.
Şiddet, istismar ve kötü muamele
Çocuğa yönelen şiddet, istismar veya ağır ihmal, velayetin değiştirilmesi bakımından ağır olgulardır. Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü, anne ve baba duruma çare bulamadığı ya da buna güçleri yetmediği takdirde hâkim uygun koruma önlemlerini alır (TMK m. 346); gerekirse çocuğu bir aile yanına ya da kuruma yerleştirebilir (TMK m. 347).
Dikkat: Değişiklik sebebi, boşanma davasında tartışılıp sonuca bağlanmış eski olaylar olamaz. Davanın gücü, karardan sonra ne değiştiğinin ve bu değişikliğin çocuğu nasıl etkilediğinin somut delillerle gösterilmesine bağlıdır.
Yeniden evlenme velayetin değiştirilmesi için yeterli midir?
Hayır; velayet sahibi anne ya da babanın yeniden evlenmesi tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmez. TMK m. 349 bu konuda iki cümleden oluşur: ilk cümle yeniden evlenmenin velayetin kaldırılmasına yol açmayacağını söyler, ikinci cümle çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibinin değiştirilebileceğini kabul eder. Belirleyici olan evliliğin kendisi değil, evliliğin çocuğun hayatında yarattığı sonuçtur.
"Velayet sahibi babanın yeniden evlenmesi, tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmez. Gerek davalı babanın gerekse eşinin çocuğa kötü muamelede bulunduğuna dair bir iddia da mevcut değildir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 20.10.2015 tarihli, E. 2015/17872, K. 2015/18864 sayılı karar
Bu kararda Yargıtay, velayet sahibinin görevini savsakladığına ya da kişisel ilişkiyi engellediğine dair yeterli delil bulunmadığını saptayarak davayı kabul eden kararı bozmuştur.
Kişisel ilişkinin engellenmesi velayeti değiştirir mi?
Evet; velayet kendisine bırakılan ebeveyn, çocuğun diğer ebeveynle görüşmesine ilişkin mahkeme düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Bu sonuç 24.11.2021 tarihli 7343 sayılı Kanun'la TMK m. 324'e eklenen üçüncü fıkrada açıkça yazılıdır. Aynı kanunla TMK m. 182'ye eklenen fıkra uyarınca boşanma mahkemesi, kişisel ilişki düzenlemesinin gerekleri yerine getirilmediğinde velayetin değiştirilebileceğini kararında taraflara ihtar eder.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 324 — Sınırları
Ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür.
Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girer veya ana ve baba bu haklarını birinci fıkrada öngörülen yükümlülüklerine aykırı olarak kullanırlar veya çocuk ile ciddî olarak ilgilenmezler ya da diğer önemli sebepler varsa, kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya kendilerinden alınabilir.
(Ek üçüncü fıkra:24/11/2021-7343/38 md.) Velayet kendisine bırakılan ana veya baba, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Bu husus kişisel ilişki kurulmasına dair kararda taraflara ihtar edilir.
Maddenin birinci fıkrası, kişisel ilişkiyi zedelememe yükümlülüğünü her iki ebeveyne yükler. Yargıtay bunun velayet sahibi bakımından anlamını şöyle açıklamıştır:
"Çocukla kişisel ilişki kurma halinde yükümlülük altına giren velayet hakkı sahibi taraf, çocukla kişisel ilişki kurma hakkına sahip kişiler arasında kurulacak kişisel ilişkiye engel olacak davranışlardan kaçınmalıdır. Aksi halde 4721 sayılı Kanun'un 324 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereği velayet hakkı kendisinde olan taraf velayetin değiştirilmesi davası ile karşı karşıya kalabilir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 20.11.2025 tarihli, E. 2025/5404, K. 2025/9980 sayılı karar
Aynı kararda Yargıtay, kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesine muhalefet için Çocuk Koruma Kanunu m. 41/F'de şikâyete bağlı disiplin hapsi yaptırımı bulunduğunu da hatırlatmıştır. Çocuğunu göremeyen ebeveynin önünde bu nedenle iki yol vardır: kararın yerine getirilmesine yönelik başvurular ve velayetin değiştirilmesi istemi. Ayrıntılar çocukla kişisel ilişki kurulması ve kararın yerine getirilmemesi yazısındadır.
Kanundaki kayıt önemlidir: değişiklik, çocuğun menfaatine aykırı olmamak şartına bağlıdır. Engelleme ispatlansa bile hâkim, değişikliğin çocuğun yararına uygun olup olmadığını ayrıca değerlendirir. Engellemenin ispatında teslim tutanakları, yazışmalar ve tanık anlatımları önem taşır.
Çocuğun görüşü velayetin değiştirilmesinde ne kadar etkilidir?
İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır ve bu görüşe önem verilir; ancak çocuğun beyanı tek başına sonucu belirlemez, üstün yararı gerektiriyorsa mahkeme çocuğun isteğinin aksine karar verebilir. Türk Medeni Kanunu, anne ve babanın olgunluğu ölçüsünde çocuğa hayatını düzenleme olanağı tanımasını ve önemli konularda olabildiğince düşüncesini göz önünde tutmasını ister (TMK m. 339/3). Hukuk Genel Kurulu da çocuğun görüşüne değer verilmesini, Türkiye'nin taraf olduğu Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin dört temel ilkesinden biri olarak anmıştır.
"Velayet düzenlemesi kamu düzenine ilişkin olup yargılama aşamasında meydana gelen olayların dahi göz önünde bulundurulması gerekir. Aslolan idrak çağında olan çocuğun görüşünü almak ve görüşüne gereken önemi vermektir. Ancak çocuğun üstün yararı gerektirdiği takdirde görüşünün aksine karar verilmesi de mümkündür."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 21.04.2025 tarihli, E. 2024/5917, K. 2025/4008 sayılı karar
Bu karar bir boşanma davasındaki velayet düzenlemesine ilişkindir; ilke ise velayetin sonradan değiştirilmesinde de yol göstericidir. Olayda çocuk, annesinin yanındaki disiplinden uzaklaşmak için babasıyla yaşamak istediğini söylemiş, ilk derece mahkemesi velayeti annede bırakmıştı. Yargıtay, dosyaya yansıyan yeni gelişmeler karşısında uzmanlardan yeniden rapor alınmasını ve çocuğun beyanının tüm delillerle birlikte değerlendirilmesini istemiştir.
Velayet kararı kesin hüküm oluşturur mu?
Hayır; velayete ilişkin kararlar maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz, koşullar değiştiğinde yeniden düzenleme istenebilir. Velayetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi, aile hukukundaki çekişmesiz yargı işleri arasında sayılmıştır (HMK m. 382/2-b-13); kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde çekişmesiz yargı kararları maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez (HMK m. 388). TMK m. 183 ve 351/1 de yeni olgular karşısında önlemlerin yeni koşullara uydurulmasını öngörür. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.12.2024 tarihli, E. 2024/3911, K. 2024/9841 sayılı kararında bir boşanma davasının velayet yönünü onarken "velayete ilişkin kararların taraflar arasında kesin hüküm oluşturmayıp, değişen şartlara göre her zaman yeniden düzenlenebileceğinin" anlaşıldığını belirtmiştir.
Bu nedenle boşanma kararında ya da anlaşmalı boşanma protokolünde velayetin bir tarafa bırakılmış olması, diğer tarafın ileride dava açmasını engellemez; Hukuk Genel Kurulu'nun 2021 tarihli kararında, anlaşmalı boşanma kararının kesinleşmesinden dört gün sonra açılan dava esastan incelenmiştir.. Daha önce reddedilmiş bir değişiklik davası da yeni olgulara dayanan bir istemin önünü kapatmaz. Protokol için anlaşmalı boşanma davası yazısına bakılabilir.
Velayetin değiştirilmesi davasında ispat ve uzman raporu
Velayetin değiştirilmesi davasında değişikliği gerektiren olguları ileri süren taraf delillerini sunar; ancak hâkim bu delillerle yetinmek zorunda değildir, çünkü çekişmesiz yargı işlerinde aksine hüküm bulunmadıkça re'sen araştırma ilkesi geçerlidir (HMK m. 385/2). Hukuk Genel Kurulu'nun da belirttiği gibi velayet kamu düzenine ilişkindir ve ana ile babanın istek ve beyanlarından çok çocuğun menfaati esas alınır.
Hukuk Genel Kurulu, velayetin değiştirilmesi isteminde mahkemenin neyi araması gerektiğini şu cümleyle özetlemiştir:
"Mahkemece, açıklanan özellikler yanında mümkün oldukça çocuğun alıştığı ortamın değiştirilmemesine, kardeşlerin ayrılmamasına özen gösterilmeli, velayetin verileceği taraf yanında kalmasının çocuğun bedeni, fikri, ahlaki gelişmesine engel olup olmayacağı yönünde ciddi ve inandırıcı delil olup olmadığı veya hemen meydana gelecek tehlikenin varlığının ispat edilip edilemediği ve maddi durumun iyiliğinin tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmeyeceği hususu da mutlaka değerlendirilmelidir."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.03.2021 tarihli, E. 2017/2410, K. 2021/346 sayılı karar
Hangi deliller kullanılır?
- Uzman raporu: Aile mahkemeleri, adliyelerde görevlendirilen psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır (4787 sayılı Kanun m. 5). Yargıtay, 2025 tarihli kararında uzmanların her iki ebeveyn ve idrak çağındaki çocukla görüşmesini, tarafların barınma, gelir, sosyal ve psikolojik durumlarının araştırılmasını istemiştir.
- Çocuğun beyanı: İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır.
- Okul ve sağlık kayıtları: Devamsızlık, başarı ve tedavi kayıtları ihmal iddiasını destekleyebilir ya da çürütebilir.
- Tanık ve resmî kayıtlar: Öğretmen, komşu ve yakınların anlatımları; teslim tutanakları, koruma kararları ve ceza dosyaları.
- Yazışmalar: Çocuğun fiilen kimin yanında yaşadığını ve engelleme davranışlarını gösterebilir.
Dava sürerken velayet tedbiren değiştirilebilir mi?
Evet; gecikme çocuk bakımından sakınca ya da ciddi zarar doğuracaksa mahkeme, dava sonuçlanmadan geçici bir düzenleme yaparak çocuğun diğer ebeveynin yanında kalmasına karar verebilir. İhtiyati tedbirin şartlarını düzenleyen hüküm, niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır (HMK m. 389/2). Hâkimin TMK m. 346'daki koruma önlemi yetkisi de saklıdır.
Hukuk Genel Kurulu'nun 2021 tarihli kararına konu olayda ilk derece mahkemesi, ön inceleme aşamasında çocuğun yaşı gereği anne bakımına muhtaç olduğunu gözeterek velayeti tedbiren anneye vermiştir. Kurul, çocuğun alıştığı ortamdan koparılmasının gelişimine olumsuz etki yapacağını da değerlendirmesine katmıştır.
Velayetin değiştirilmesi, velayetin kaldırılması ve kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi arasındaki fark
Velayetin değiştirilmesinde velayet bir ebeveynden alınıp diğerine verilir; velayetin kaldırılmasında ebeveyn velayet yetkisini tümüyle kaybeder; kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesinde ise velayet aynı ebeveynde kalır, yalnızca çocuğun diğer ebeveynle görüşme düzeni değişir.
Velayetin kaldırılması son çaredir: TMK m. 348'e göre hâkim, çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamaz ya da bunların yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, ebeveyn velayet görevini gereği gibi yerine getiremiyor ya da yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklıyorsa velayeti kaldırır. Velayet her ikisinden kaldırılırsa çocuğa vasi atanır. Kaldırma sebebi ortadan kalktığında velayet geri verilir (TMK m. 351/2) ve velayeti kaldırılan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülüğü sürer (TMK m. 350).
| Ölçüt | Velayetin değiştirilmesi | Velayetin kaldırılması | Kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi |
|---|---|---|---|
| Kanuni dayanak | TMK m. 183, 324/3, 349, 351/1 | TMK m. 348 | TMK m. 182, 183, 323, 324 |
| Ne istenir? | Velayetin diğer ebeveyne verilmesi | Ebeveynin velayet yetkisinin sona erdirilmesi | Görüşme gün ve saatlerinin değiştirilmesi, sınırlanması ya da kaldırılması |
| Temel koşul | Yeni olguların çocuğun yararı bakımından değişikliği gerektirmesi | Diğer önlemlerin sonuçsuz ya da yetersiz kalması; görevin yerine getirilememesi veya ağır savsaklama | Mevcut düzenin çocuğun yararına uygun düşmemesi ya da huzurunu tehlikeye sokması |
| Velayet kimde kalır? | Diğer ebeveyne geçer | Diğer ebeveynde kalabilir; ikisinden de kaldırılırsa vasi atanır | Aynı ebeveynde kalır |
Velayet değişince iştirak nafakası ne olur?
Velayet el değiştirdiğinde nafaka yükümlüsü de değişir: velayeti kendisinden alınan ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m. 182).
"Velayetin değiştirilmesi davası kabul edilerek velayeti davalı babada olan müşterek çocuk ...'nın velayeti babadan alınarak anneye verildiğine göre, çocuğun velayeti kendisinden alınmış olan taraf gücüne göre onun bakım ve eğitim giderlerine katılmakla yükümlüdür (TMK md.182). Bu hususu hakim görevi gereği kendiliğinden dikkate alması gerekmektedir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.05.2015 tarihli, E. 2015/9434, K. 2015/10894 sayılı karar
Bu kararda ilk derece mahkemesi, davalının ödeme gücü bulunmadığı gerekçesiyle iştirak nafakası istemini tümüyle reddetmiş, Yargıtay bu sonucu bozmuştur. Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir (TMK m. 330). Nafaka türleri arasındaki ayrım tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası arasındaki farklar yazısında, miktarın sonradan değiştirilmesi ise nafaka artırım, azaltma ve kaldırma davaları yazısında anlatılmıştır.
Görevli ve yetkili mahkeme

Velayetin değiştirilmesi davasında görevli mahkeme aile mahkemesi, yetkili mahkeme ise talepte bulunan kişinin ya da ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesidir. Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu'nun ikinci kitabından (üçüncü kısım hariç) doğan aile hukuku dava ve işlerine bakar (4787 sayılı Kanun m. 4). Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu dava ve işlere, Kanunda belirtilen kurulca (bugünkü adıyla Hâkimler ve Savcılar Kurulu) belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2).
Yetki bakımından çekişmesiz yargıya ilişkin kural uygulanır: velayetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi çekişmesiz yargı işi olduğundan (HMK m. 382/2-b-13) yetkili mahkeme HMK m. 384'e göre belirlenir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 384 — Çekişmesiz yargı işlerinde yetki
(1) Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 13.02.2023 tarihli, E. 2022/14523, K. 2023/974 sayılı yargı yeri belirleme kararında, velayetin değiştirilmesi davasının çekişmesiz yargıya dahil olduğunu ve davacının kendi oturduğu yer mahkemesinde dava açabileceğini belirterek davacının oturduğu yerdeki aile mahkemesini yetkili kabul etmiştir. Dava, velayet sahibi ebeveynin oturduğu yerde de açılabilir.
Dava kim tarafından, kime karşı açılır?
Velayetin değiştirilmesini anne ya da baba isteyebilir; istem velayeti kullanan ebeveyne yöneltilir. TMK m. 183'e göre hâkim yeni olgular karşısında re'sen de önlem alabilir. Ergin olmayan çocuk anne ve babasının velayeti altında olduğundan (TMK m. 335) velayet büyükanne ya da büyükbabaya verilemez; ebeveynler velayeti üstlenemiyorsa velayet kaldırılarak çocuğa vasi atanır (TMK m. 348).
Yargılama usulü ve kanun yolu
Velayetin değiştirilmesi davası basit yargılama usulüyle görülür. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, velayete ilişkin dava ve işleri basit yargılama usulüne tabi işler arasında sayar (HMK m. 316/1-ç); çekişmesiz yargı işlerinde de niteliğine uygun düştüğü ölçüde bu usul uygulanır (HMK m. 385/1). Basit yargılamada mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir; aksi hâlde tahkikat kural olarak ilk duruşmadan sonra iki duruşmada tamamlanır (HMK m. 320).
İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir; süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlayan iki haftadır (HMK m. 345). Bölge adliye mahkemesinin çekişmesiz yargı işlerinde verdiği kararlar ise temyiz edilemez (HMK m. 362/1-ç). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, velayetin değiştirilmesi davalarında istinaf kararına karşı yapılan temyiz başvurularını bu gerekçeyle reddetmektedir:
"Velâyetin değiştirilmesi davası 6100 sayılı Kanun`un 382 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (13) üncü alt bendi uyarınca çekişmesiz yargı işidir. Bölge Adliye Mahkemelerince çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar kesin nitelikte olup 6100 Kanun`un 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca kesin nitelikte olup temyiz edilemez."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 16.04.2026 tarihli, E. 2026/1390, K. 2026/4285 sayılı karar
Aynı kararda, birlikte görülen kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istemi yönünden ise temyiz incelemesi yapılmıştır. Daire 12.09.2024 tarihli, E. 2024/2725, K. 2024/5817 sayılı kararında da aynı gerekçeyle velayetin değiştirilmesine yönelik temyiz dilekçesini reddetmiştir. Velayetin değiştirilmesi isteminde bölge adliye mahkemesi kararı bu nedenle son aşamadır. Sürelerin hesabında hukuki süre hesaplama aracından, dava açılırken ödenecek harçlar için dava harcı hesaplama aracından, karşı taraf vekâlet ücreti için vekâlet ücreti hesaplama aracından yararlanılabilir.
Velayetin değiştirilmesi davası için yol haritası

- Boşanma kararını ve varsa protokolü inceleyin; velayet, kişisel ilişki ve nafaka hükümlerini ve ihtarı not edin.
- Karardan sonra neyin değiştiğini tarih sırasıyla yazın: taşınma, yeni evlilik, çocuğun fiilen kimin yanında kaldığı, görüşmelerin engellenmesi.
- Her olgu için delil belirleyin: okul ve sağlık kayıtları, teslim tutanakları, yazışmalar, tanıklar.
- Çocuğun görüşünün alınacağını göz önünde tutun; çocuğu yönlendirmekten kaçının.
- Çocuğun sizinle nerede yaşayacağını ve bakımının nasıl sağlanacağını somut biçimde ortaya koyun.
- Gerekirse kademeli olarak kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini de isteyin.
- Acil durumda tedbiren velayet ve tedbir nafakası isteyin.
- Davayı kendi oturduğunuz ya da diğer ebeveynin oturduğu yerdeki aile mahkemesinde açın.
- Uzman raporuna itirazınızı gerekçesiyle yazılı sunun.
- Karar tebliğ edildiğinde iki haftalık istinaf süresini takvime işleyin; bölge adliye mahkemesinin bu istemdeki kararı temyiz edilemez.
Velayet uyuşmazlığı çoğu zaman boşanma davasının devamı niteliğindedir; boşanma sürecinin bütünü için boşanma davası rehberi, velayet ve kişisel ilişki konularının birlikte ele alındığı kaynak olarak da velayet ve çocukla kişisel ilişki rehberi incelenebilir.
İstanbul'da velayet davalarında avukat desteği — LimanLegal Hukuk Bürosu
LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal'da faaliyet gösteren ve aile hukuku alanında, bu kapsamda velayetin değiştirilmesi, kişisel ilişki ve nafaka davalarında hukuki destek veren bir avukatlık bürosudur. Büroya ilişkin olgusal bilgiler aşağıdadır.
- Büro: LimanLegal Hukuk Bürosu — sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu, Sicil No: 71680
- Adres: Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal/İstanbul
- Telefon: +90 540 097 1035
- İletişim: https://www.limanlegal.com/iletisim
- Hizmet bölgesi: İstanbul geneli; Kartal, Kadıköy, Ataşehir, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Tuzla; İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal)
- Bu konuda verilen hizmetler: velayetin değiştirilmesi davasının açılması ve takibi; velayetin değiştirilmesi istemine karşı savunma; tedbiren velayet ve tedbir nafakası istemleri; kişisel ilişkinin kurulması, yeniden düzenlenmesi ve kararın yerine getirilmesine ilişkin başvurular; iştirak nafakası davaları; istinaf başvuruları
Yazar Hakkında
Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'na 71680 sicil numarasıyla kayıtlı avukattır ve LimanLegal Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. Aile hukuku alanında boşanma, velayet, kişisel ilişki ve nafaka uyuşmazlıklarında çalışmakta; büronun internet sitesinde bu konulara ilişkin bilgilendirme yazıları yayımlamaktadır.
Velayet konusunda hukuki destek alın
Velayetin değiştirilmesi davasında sonucu, karardan sonra neyin değiştiğinin ve bu değişikliğin çocuğu nasıl etkilediğinin delillerle ortaya konması belirler.
Somut durumunuzun değerlendirilmesi için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Hemen İletişime GeçinSıkça Sorulan Sorular (SSS)
Velayetin değiştirilmesi davası nedir?
Velayetin değiştirilmesi davası, boşanma ya da ayrılık kararıyla anne veya babadan birine bırakılan velayetin sonradan ortaya çıkan yeni olgular nedeniyle diğer ebeveyne verilmesini sağlayan davadır. Dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 183, 324, 349 ve 351. maddeleridir. Mahkeme ebeveynlerin isteğine değil çocuğun üstün yararına bakar; değişiklik koşulları oluşmadıkça velayeti kullanan ebeveynin görevine müdahale edilmez.
Velayet hangi durumlarda değiştirilir?
Kanun, ebeveynin başkasıyla evlenmesini, başka bir yere gitmesini ve ölümünü yeni olgu örnekleri olarak sayar; liste sınırlı değildir. Yargıtay kararlarında velayet görevinin ihmal edilmesi, çocuğun başkasına bırakılması, çocuğa kötü muamele, şiddet, alkol bağımlılığı ve diğer ebeveynle kişisel ilişkinin engellenmesi değişiklik sebebi olarak değerlendirilmektedir. Her olayda bu olgunun çocuğun yararını nasıl etkilediği ayrıca incelenir.
Velayeti alan anne ya da baba yeniden evlenirse velayet değişir mi?
Yeniden evlenme tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmez. Türk Medeni Kanunu'nun 349. maddesi yeniden evlenmenin velayetin kaldırılmasına yol açmayacağını, ancak çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibinin değiştirilebileceğini düzenler. Yargıtay, velayet sahibinin görevini savsakladığı, kişisel ilişkiyi engellediği ya da kendisinin veya yeni eşinin çocuğa kötü davrandığı ispatlanmadıkça yeni evliliği yeterli saymamaktadır.
Eski eşim çocuğu göstermiyor, velayeti alabilir miyim?
Kişisel ilişkinin engellenmesi 2021 yılından beri kanunda açıkça değişiklik sebebidir. Türk Medeni Kanunu'nun 324. maddesinin üçüncü fıkrasına göre velayet kendisine bırakılan ebeveyn kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir. Engellemenin tutanak, yazışma ve tanıkla ispatlanması, ayrıca velayeti isteyen ebeveynin çocuğa bakabilecek durumda olması gerekir.
Çocuk diğer ebeveynle yaşamak isterse velayet değişir mi?
İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır ve bu görüşe önem verilir; ancak çocuğun isteği tek başına sonucu belirlemez. Yargıtay, çocuğun üstün yararı gerektirdiğinde görüşünün aksine karar verilebileceğini kabul etmektedir. Mahkeme, tercihin arkasındaki nedeni ve çocuğun yönlendirilip yönlendirilmediğini uzman raporuyla araştırır; beyanı diğer delillerle birlikte değerlendirerek karar verir.
Velayet kararı kesinleştikten sonra yeniden dava açılabilir mi?
Evet. Velayetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi çekişmesiz yargı işidir ve çekişmesiz yargı kararları kural olarak maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz. Türk Medeni Kanunu da durum değiştiğinde çocuğa ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulmasını öngörür. Bu nedenle kesinleşmiş boşanma kararı ya da daha önce reddedilmiş bir dava, yeni olgulara dayanan bir istemin incelenmesine engel değildir.
Anlaşmalı boşanmada velayeti karşı tarafa bıraktım, sonradan geri alabilir miyim?
Protokolle velayetin diğer ebeveyne bırakılmış olması sonradan değişiklik istenmesine engel değildir; çünkü velayet kamu düzenine ilişkindir ve ölçüt çocuğun yararıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanmadan dört gün sonra açılan bir davada istemi esastan incelemiştir. Yine de davanın kabulü için velayet sahibinin görevini gereği gibi yerine getirmediğinin ya da çocuğun yararının değişikliği gerektirdiğinin ispatlanması gerekir.
Velayetin değiştirilmesi davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde Kanunda belirtilen kurulca (bugünkü adıyla Hâkimler ve Savcılar Kurulu) belirlenen asliye hukuk mahkemesi davaya bakar. Yetki bakımından çekişmesiz yargı kuralı uygulanır: talepte bulunan kişinin ya da ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir. Yargıtay, davacının kendi oturduğu yer mahkemesinde dava açabileceğini kabul etmektedir; dava velayet sahibi ebeveynin oturduğu yerde de açılabilir.
Dava sürerken çocuk kimin yanında kalır?
Kural olarak mevcut velayet düzeni dava sonuna kadar sürer. Bununla birlikte gecikme çocuk bakımından sakınca ya da ciddi zarar doğuracaksa mahkeme geçici bir düzenleme yaparak çocuğun diğer ebeveynin yanında kalmasına karar verebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun incelediği bir olayda yerel mahkeme, çok küçük yaştaki çocuğun velayetini ön inceleme aşamasında tedbiren anneye vermiştir.
Velayet değişince nafaka ne olur?
Velayet el değiştirdiğinde nafaka yükümlüsü de değişir. Velayeti kendisinden alınan ebeveyn çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır; Yargıtay hâkimin bu hususu görevi gereği kendiliğinden dikkate alması gerektiğini belirtmektedir. Miktar belirlenirken çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri gözetilir.
Velayetin değiştirilmesi kararı temyiz edilebilir mi?
İlk derece mahkemesinin kararına karşı, tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesinin kararı ise temyiz edilemez; çünkü velayetin değiştirilmesi çekişmesiz yargı işidir ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çekişmesiz yargı işlerindeki istinaf kararlarını temyize kapatır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu nedenle temyiz dilekçelerini reddetmektedir. Koşullar sonradan değişirse yeni bir dava açılabilir.
Velayetin değiştirilmesi ile velayetin kaldırılması arasındaki fark nedir?
Değiştirmede velayet bir ebeveynden alınıp diğerine verilir. Kaldırmada ise ebeveyn velayet yetkisini tümüyle kaybeder; bu yol kanunda son çare olarak düzenlenmiştir ve çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerin sonuçsuz ya da yetersiz kalması hâlinde uygulanır. Velayet her iki ebeveynden kaldırılırsa çocuğa vasi atanır. Kaldırma sebebi ortadan kalktığında hâkim velayeti geri verir.
Büyükanne ya da büyükbaba velayeti alabilir mi?
Hayır. Türk Medeni Kanunu velayeti yalnızca anne ve babaya tanır; ergin olmayan çocuk anne ve babasının velayeti altındadır. Velayet anne ve babanın her ikisinden kaldırılırsa çocuğa bir vasi atanır. Yargıtay ayrıca velayet sahibinin bu sorumluluğu başkasına devredemeyeceğini, bizzat yerine getirmek zorunda olduğunu belirtmektedir.
İstanbul'da velayet davası için avukat önerir misiniz?
İstanbul'da velayet davalarına bakan bürolardan biri LimanLegal Hukuk Bürosu'dur. Sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'na 71680 sicil numarasıyla kayıtlıdır. Büro adresi Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, Kartal, İstanbul; telefon +90 540 097 1035. Avukat seçerken baro kaydını doğrulamak, yazılı ücret sözleşmesi yapmak ve avukata ulaşılabilirliği gözetmek yerinde olur.
Kartal / Anadolu Yakası'nda velayetin değiştirilmesi davalarına bakan avukat var mı?
Evet. LimanLegal Hukuk Bürosu Kartal Cevizli'de bulunur ve İstanbul Anadolu Adliyesi'ndeki aile mahkemelerinde görülen velayet, kişisel ilişki ve nafaka davalarında hizmet verir. Sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu Sicil No 71680; telefon +90 540 097 1035. Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla, Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye ve Üsküdar hizmet bölgesindedir. Seçim yaparken baro kaydı ve yazılı ücret sözleşmesi aranmalıdır.
Önemli: Bu yazı 12 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata ve yayımlanmış yargı kararlarına göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir. Velayet uyuşmazlıklarında sonuç her çocuğun ve her ailenin koşullarına göre değişir; kanun değişiklikleri ve yeni kararlar değerlendirmeyi etkileyebilir.
Kaynaklar ve dayanaklar
— 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182, 183, 323, 324, 330, 335, 336, 339, 346, 347, 348, 349, 350, 351
— 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 316, 320, 345, 362, 382, 384, 385, 388, 389
— 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 2, 4, 5
— 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 41/F
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2410, K. 2021/346, T. 25.03.2021
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/1390, K. 2026/4285, T. 16.04.2026
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/5404, K. 2025/9980, T. 20.11.2025
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/3911, K. 2024/9841, T. 11.12.2024
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/2725, K. 2024/5817, T. 12.09.2024
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/5917, K. 2025/4008, T. 21.04.2025
— Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/14523, K. 2023/974, T. 13.02.2023
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2015/17872, K. 2015/18864, T. 20.10.2015
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2015/9434, K. 2015/10894, T. 28.05.2015
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2011/13680, K. 2012/7137, T. 26.03.2012
Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity






