Babalık Davası ve Soybağının Reddi

Makaleler/Medeni Hukuk/Babalık Davası ve Soybağının Reddi
Yayın tarihi: Bu yazıyı hazırlayan: ,

Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle

Babalık Davası ve Soybağının Reddi

Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 12 Ekim 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 16 dakika

Babalık davası, evlilik dışında doğan çocuk ile babası arasındaki soybağının mahkeme kararıyla kurulmasını; soybağının reddi davası ise evlilik içinde doğan çocuğu kocaya bağlayan babalık karinesinin çürütülmesini konu alır. Bu alanda kurallar son yıllarda önemli ölçüde değişti: Anayasa Mahkemesi süreye ilişkin birçok hükmü iptal etti, 14 Kasım 2024'te yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanun anaya da soybağının reddi davası açma hakkı tanıdı. İstanbul Kartal'da aile hukuku alanında çalışan LimanLegal Hukuk Bürosu tarafından hazırlanan bu yazıda iki davanın tarafları, güncel süreleri, DNA incelemesi, davalar arasındaki sıra ve sonuçları, kanunun yürürlükteki metni ve Yargıtay kararlarıyla açıklanmaktadır.

Kısa cevaplar

  • Kuruluş: Soybağı ana ile doğumla; baba ile ana ile evlilik, tanıma ya da hâkim hükmüyle; ayrıca evlat edinmeyle kurulur (TMK m. 282).
  • Soybağının reddini kim açar: Koca, ana veya çocuk (TMK m. 286); baba olduğunu iddia eden kişi yalnızca m. 291'deki dar hâllerde.
  • Soybağının reddinde süre: Koca için öğrenmeden, ana için doğumdan, çocuk için erginlikten itibaren bir yıl (TMK m. 289). Doğumdan itibaren beş yıllık üst sınır iptal edilmiştir.
  • Babalık davasını kim açar: Ana ve çocuk; babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı (TMK m. 301).
  • Babalık davasında süre: Ana için doğumdan itibaren bir yıl; çocuk için hak düşürücü süre yoktur.
  • DNA: Haklı sebep olmadan kaçınılırsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir (HMK m. 292).
  • Sıra: Çocuk başka bir erkekle soybağı içindeyse önce o soybağı kaldırılmalıdır.
  • Mahkeme: Aile mahkemesi; taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri (TMK m. 283).

Soybağı nedir ve nasıl kurulur?

Soybağı, çocuk ile anası ve babası arasındaki hukuki bağdır; ana ile doğumla, baba ile ana ile evlilik, tanıma ya da hâkim hükmüyle kurulur. Türk Medeni Kanunu'nun 282. maddesi bunlara evlat edinmeyi ekler. Ana bakımından ayrıca bir işlem gerekmez; baba bakımından ise üç yoldan biri gerçekleşmelidir: çocuk evlilik içinde doğmuşsa koca kanun gereği baba sayılır; evlilik dışında doğan çocuğu baba kendi beyanıyla tanıyabilir; tanımıyorsa soybağı babalık davasında verilen hükümle kurulur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 26.04.2023 tarihli, E. 2022/33, K. 2023/377 sayılı kararında evlenme, tanıma ve evlat edinmede babanın rızası bulunduğunu, rızanın olmadığı durumda soybağının ancak hâkim kararıyla kurulabileceğini belirtmiş ve bu soybağının kamu düzeniyle ilgili bir temel hak olduğunu vurgulamıştır. Soybağı çocuğun soyadını, velayetini, nafakasını ve mirasçılığını belirler; velayetin genel çerçevesi için velayet ve çocukla kişisel ilişki rehberi yazısına bakılabilir.

Babalık karinesi nedir, hangi çocuk kocaya bağlanır?

Babalık karinesi, evlilik devam ederken ya da evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca sayılmasıdır (TMK m. 285). Bu süreden sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatına bağlıdır. Karine evliliğe dayandığından, boşanmadan sonraki üç yüz gün içinde doğan çocuk biyolojik babası başka biri olsa bile eski kocaya bağlanır. Ana bu sürede yeniden evlenmişse ikinci evlilikteki koca baba sayılır; bu karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba sayılır (TMK m. 290).

Soybağının reddinde neyin ispatlanacağı ana rahmine düşme zamanına bağlıdır. Evlenmeden en az yüz seksen gün sonra ve evliliğin sona ermesinden en fazla üç yüz gün içinde doğan çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır; davacı kocanın baba olmadığını ispatlamalıdır (TMK m. 287). Çocuk evlenmeden önce ya da ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmüşse başka kanıt gerekmez; ancak gebe kalma döneminde kocanın karısıyla cinsel ilişkide bulunduğuna dair inandırıcı kanıt varsa karine geçerliliğini korur (TMK m. 288).

Soybağının reddi davasını kim, kime karşı açar?

Soybağının reddi davasını koca, ana veya çocuk açabilir; dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı yöneltilir. Koca davayı ana ve çocuğa, ana koca ve çocuğa, çocuk ise ana ve kocaya karşı açar.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 286 — Dava hakkı

(Değişik:7/11/2024-7531/9 md.)

Koca, ana veya çocuk soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır.

Bugünkü metin 7531 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle yazılmış ve 14 Kasım 2024'te yürürlüğe girmiştir. Önceki metin anaya dava hakkı tanımıyordu; Anayasa Mahkemesi 26.07.2023 tarihli, 2023/37 Esas ve 2023/140 Karar sayılı kararıyla maddenin birinci fıkrasını iptal etmiş, iptal hükmü kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 20 Ekim 2023'ten dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 08.10.2025 tarihli, E. 2024/366, K. 2025/603 sayılı kararında bu iptali, ananın babalık karinesini çürütmek için yargıya başvurmasına imkân tanımayan kuralın etkili başvuru hakkını ihlal ettiği tespitiyle aktarır.

Biyolojik baba ve diğer ilgililer dava açabilir mi?

Baba olduğunu iddia eden kişi, kocanın altsoyu, anası veya babası ancak koca dava açma süresi geçmeden ölmüş, hakkında gaiplik kararı verilmiş ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmişse dava açabilir (TMK m. 291/1; fıkra 7531 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle değiştirilmiştir). Süre, doğumu ve bu olayı öğrenmeden itibaren bir yıldır. Önceki fıkra, baba olduğunu iddia eden kişi yönünden Anayasa Mahkemesi'nin 23.01.2024 tarihli, 2023/135 Esas ve 2024/18 Karar sayılı kararıyla iptal edilmişti; 7531 sayılı Kanun fıkrayı yeniden yazarken aynı koşulları korumuştur. Koca hayatta ve ayırt etme gücüne sahipse biyolojik baba kendi adına dava açamaz. Ergin olmayan çocuğa atanan kayyım davayı, atama kararının kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl içinde açar (TMK m. 291/2).

Soybağının reddi davası hangi sürede açılmalıdır?

Soybağının reddinde koca öğrenmeden, ana doğumdan, çocuk erginlikten itibaren 1 yıl içinde dava açar; çocuğun babalık davasında süre yoktur.
Tablo: Soybağının reddi, babalık ve tanımanın iptali davalarında hak düşürücü süreler (Kaynak: TMK m. 289, 291, 300, 303).

Soybağının reddi davası bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir ve sürenin başlangıcı davacıya göre değişir: koca için doğumu ve baba olmadığını ya da ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle ilişkisini öğrenme tarihi, ana için doğum tarihi (7531 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle eklendi), çocuk için ergin olduğu tarih. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 289 — Hak düşürücü süreler

Koca, davayı, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl, (…) içinde açmak zorundadır.

Ana doğumdan, çocuk ise ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmak zorundadır.

Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

Beş yıllık üst süre yürürlükte mi?

Hayır. Maddenin ilk hâlinde koca için doğumdan başlayarak beş yıllık bir üst sınır da bulunuyordu. Anayasa Mahkemesi 25.06.2009 tarihli, 2008/30 Esas ve 2009/96 Karar sayılı kararıyla bu ibareyi iptal etmiştir; metinde yerinde yalnızca (…) işareti vardır ve yeni bir üst süre konulmamıştır. Aynı ibare kayyım bakımından da 10.10.2013 tarihli, 2013/62 Esas ve 2013/115 Karar sayılı kararla iptal edilmiştir. Böylece koca, doğumdan yıllar sonra da öğrenmeden itibaren bir yıl içinde dava açabilir. Çocuğun erginlikten itibaren bir yıllık süresine ilişkin resmî metinde bir iptal şerhi yoktur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 05.03.2024 tarihli, E. 2024/429, K. 2024/1473 sayılı kararıyla, çocuğun erginlikten bir yıl geçtikten sonra açtığı davayı süreden reddeden kararı onamıştır.

Öğrenme ne zaman gerçekleşmiş sayılır?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'ne göre şüphe yeterli değildir; kocanın baba olmadığını duraksamaya yer bırakmayacak biçimde öğrenmesi aranır:

"Yerleşik Yargıtay uygulamalarında, yargılama dışında elde edilmiş babalık raporlarına özellikle hak düşürücü süre niteliğindeki dava açma süresinin öğrenme tarihinden itibaren başlaması bakımından dikkate alındığı görülmekte yani öğrenmenin yargılama dışı babalık testi ile gerçekleşmesi anında hak düşürücü sürenin başlayacağı kabul edilmektedir. Sonuç olarak, bir çocuğun kendisinden olmadığı yönündeki şüphe öğrenme açısından yeterli kabul edilemeyecektir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17.04.2025 tarihli, E. 2025/1538, K. 2025/3915 sayılı karar

Bu olayda boşanma davasında DNA incelemesi yapılmadığı için öğrenmenin gerçekleşmediği kabul edilmiş ve süreden ret kararı bozulmuştur. Aynı Daire'nin 11.05.2023 tarihli, E. 2023/1813, K. 2023/2376 sayılı kararında da davacının duruşmadaki soyut beyanı kesin öğrenme sayılmamıştır.

Dikkat: Bu kararlara göre mahkeme dışında yaptırılan bir DNA testinin sonucu öğrenme tarihini ve bir yıllık sürenin başlangıcını belirleyebilir. Sonucu aldıktan sonra beklemeyin; son günü hukuki süre hesaplama aracı ile kontrol edebilirsiniz.

Diğer ilgililer için süre kocanın süresine göre hesaplanmaz. Yargıtay, kocanın 1991'de ölmesinden sonra torununun 2024'te açtığı davayı süreden reddederken bunu açıkça belirtmiştir:

"İlgililer tarafından açılacak soybağının reddi davasında ayrıca bir hak düşürücü süre ve başlangıç tarihi öngörülmüş olup, kocanın açacağı soybağının reddi davasına ilişkin hak düşürücü süreye yönelik hükümlerin kıyasen uygulanması mümkün değildir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 23.06.2026 tarihli, E. 2026/4203, K. 2026/6984 sayılı karar

Tanıma, sonradan evlenme ve tanımanın iptali

Evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasındaki soybağı dava açılmadan, tanıma ya da ana ve babanın sonradan evlenmesiyle de kurulabilir. Tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusuyla ya da resmî senet veya vasiyetnamedeki beyanıyla olur; tanıyan küçük ya da kısıtlıysa veli veya vasisinin rızası gerekir ve başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz (TMK m. 295). Tanıma ilgili nüfus memurluklarına, çocuğa ve anasına bildirilir (TMK m. 296).

Evlilik dışında doğan çocuk, ana ve babasının birbiriyle evlenmesiyle kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olur; bildirimin yapılmamış olması bu sonucu engellemez (TMK m. 292–293). Ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet savcısı bu soybağına itiraz edebilir (TMK m. 294).

Tanımanın iptali

Tanıyan yalnızca yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle, anaya ve çocuğa karşı iptal davası açabilir (TMK m. 297). Ana, çocuk, çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer de iptal isteyebilir; dava tanıyana, o ölmüşse mirasçılarına karşı açılır (TMK m. 298). Davacı tanıyanın baba olmadığını ispatlar (TMK m. 299). Soybağının reddinden farklı olarak 300. maddede beş yıllık üst sınır hâlen yürürlüktedir:

  • Tanıyan: İptal sebebini öğrenmeden ya da korkunun etkisi kalktıktan itibaren bir yıl ve her hâlde tanımadan itibaren beş yıl.
  • İlgililer: Tanımayı ve tanıyanın baba olamayacağını öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde beş yıl.
  • Çocuk: Ergin olmasından itibaren bir yıl.
  • Haklı gecikme: Sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay.

Babalık davasını kim, kime karşı açar?

Babalık davasını ana ve çocuk açabilir; dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Baba olduğunu ileri süren erkeğe babalık davası hakkı tanınmamıştır; onun yolu tanımadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 301 — Dava hakkı

Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilirler.

Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.

Babalık davası, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma; kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.05.2024 tarihli, E. 2023/383, K. 2024/294 sayılı kararında davanın kamu düzenine ilişkin olduğu için Cumhuriyet savcısına, olası mirasçılık menfaatleri etkileneceği için Hazineye ihbar edildiğini belirtmiştir. İhbarın ya da kayyım atamasının yapılmaması bozma nedenidir:

"Babalık davasının Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbarı ve yaşı küçük çocuğun kayyım tarafından temsili zorunlu bulunduğu hâlde Cumhuriyet Başsavcılığı ve Hazineye dava ihbar olunmadan, çocuğa kayyım atanmadan yargılamaya devamla işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup, kararın bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.02.2025 tarihli, E. 2024/7837, K. 2025/1258 sayılı karar

Babalık davası hangi sürede açılmalıdır?

Ana babalık davasını doğumdan başlayarak bir yıl içinde açmalıdır; çocuk tarafından ya da çocuk adına açılan babalık davasında ise bugün hak düşürücü süre yoktur. Dava doğumdan önce de açılabilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 303 — Hak düşürücü süreler

Babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer.

(İptal ikinci fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 27/10/2011 tarihli ve E.: 2010/71, K.: 2011/143 sayılı Kararı ile.)

Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, bir yıllık süre bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

Bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.

Çocuğun süresini kayyım atanmasına ya da erginliğe bağlayan ikinci fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 27.10.2011 tarihli, 2010/71 Esas ve 2011/143 Karar sayılı kararıyla iptal edilmiş, yerine yeni fıkra konulmamıştır. Haklı gecikmede bir aylık süre tanıyan son fıkra ise 15.03.2012 tarihli, 2011/116 Esas ve 2012/39 Karar sayılı kararla yalnızca çocuk yönünden iptal edilmiştir; ana bakımından yürürlüktedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu sonucu şöyle açıklar:

"Çocuk tarafından açılan babalık davasındaki hak düşürücü süreye ilişkin Kanun'un 303 üncü maddenin ikinci fıkrası, Anayasa Mahkemesi’nin 27.10.2011 tarihli ve 2010/71 Esas, 2011/143 Karar sayılı kararı ile iptal edilmiş olup, Anayasa Mahkemesinin bu kararından sonra çocuğa kayyım atansın veya atanmasın, çocuğun babalık davası açabilmesi için herhangi bir kısıtlayıcı süre bulunmamaktadır."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.05.2024 tarihli, E. 2023/383, K. 2024/294 sayılı karar

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 30.06.2022 tarihli, E. 2022/6158, K. 2022/6528 sayılı kararına göre ananın 304. maddedeki mali hakları için de kanunda süre öngörülmemiştir; ana ile çocuğun çıkarları çatışıyorsa çocuğa kayyım atanır. Ananın kendi süresi geçmişse dava çocuk adına açılabilir; dilekçe ve vekâletnamenin çocuk adına velayeten düzenlenmesine dikkat edilmelidir, çünkü aynı dosyada bölge adliye mahkemesi davanın ananın kendi adına açıldığını kabul etmiştir.

Ana için de süre kaçırılmış sayılmayabilir. Hukuk Genel Kurulu, aynı kararda davalının evlenme vaadiyle ananın dava açmasını engellediği olayda oy birliğiyle şunu kabul etmiştir:

"Her şeyden önce davalının; evleneceğine dair vaatleri nedeniyle ananın dava açma süresini geçirmesine sebep olduğu veya bunun gibi çeşitli oyalama ve aldatıcı eylemleri ile davanın süresinde açılmasını imkânsız kılan hukuka aykırı eylemlerinin kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde ortaya konulduğu bu gibi durumlarda hak düşürücü sürenin dolduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi hukuken mümkün değildir."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.05.2024 tarihli, E. 2023/383, K. 2024/294 sayılı karar

Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı varsa ananın bir yıllık süresi bu soybağının ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m. 303/3).

Babalık nasıl ispatlanır, DNA incelemesinden kaçınılırsa ne olur?

Babalık davasında belirleyici delil DNA incelemesidir; kanun ayrıca bir karine öngörür. Davalının, doğumdan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ya da fiilî gebe kalma döneminde ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması babalığa karine sayılır. Davalı babalığının olanaksızlığını ya da bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının daha fazla olduğunu ispatlarsa karine çöker (TMK m. 302). Hâkim maddi olguları kendiliğinden araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder (TMK m. 284).

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 292 — Soybağı tespiti için inceleme

(1) Uyuşmazlığın çözümü bakımından zorunlu ve bilimsel verilere uygun olmak, ayrıca sağlık yönünden bir tehlike oluşturmamak şartıyla, herkes, soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı bir sebep olmaksızın bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde, hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir.

(2) Üçüncü kişi tanıklıktan çekinme hakkı bulunduğunu ileri sürerek bu yükümlülükten kaçınamaz.

Türk Medeni Kanunu'nun 284. maddesi, incelemeye rıza göstermeyen davalı aleyhine beklenen sonucun doğmuş sayılabileceğini öngörür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, DNA testine yıllarca gelmeyen davalı hakkında bu hükme dayanarak babalığa karar veren mahkemenin direnme kararını bozmuştur:

"Dolayısıyla söz konusu kanun değişikliği dikkate alındığında derhal uygulama prensibi gereği doğru sonucun elde edilebilmesi için sonraki kanun olan HMK'nın 292 nci maddesi hükmüne göre kan ve doku örneği vermekten kaçınan davalı hakkında gerektiğinde yakalama, ihzar, gözlem altına alma da dâhil olmak üzere tüm zor kullanma tedbirlerinin uygulanması suretiyle ve de zor kullanma görevini ihmâl eden yetkililer hakkında suç duyurusunda bulunulması gerektiği de düşünülerek alınacak rapor doğrultusunda bir karar verilmesi gerektiği şüphesizdir."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 26.04.2023 tarihli, E. 2022/33, K. 2023/377 sayılı karar

Karar oy çokluğuyla verilmiştir; karşı oyda 284. maddenin uygulanmasının doğru olduğu savunulmuştur. Çoğunluk görüşüne göre davalının gelmemesi tek başına yeterli görülmemekte, zor kullanma yoluyla örnek alınması beklenmektedir.

Çocuk başka bir erkeğin nüfusuna kayıtlıysa hangi dava önce açılır?

Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı varsa önce bu soybağı soybağının reddi ya da tanımanın iptali davasıyla kaldırılmalıdır. Hukuk Genel Kurulu kuralı açıkça koymuştur:

"Çocuğun herhangi bir yolla bir başka erkek ile soybağı kurulmuş ise bu soybağı ortadan kaldırılmadıkça babalık davası açılamaz."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.10.2025 tarihli, E. 2024/366, K. 2025/603 sayılı karar

Aynı kararda iki talep aynı dilekçede ileri sürülmüşse davanın reddedilmeyeceği, soybağının reddi talebinin tefrik edilip bekletici sorun yapılacağı ve babalık davasının ayrıca yürütüleceği belirtilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 23.06.2026 tarihli kararına göre evlilik içinde doğmaya dayalı soybağı ancak soybağının reddi ile kalkar ve hâkim davayı dilekçedeki adlandırmaya bakmaksızın nitelendirir; bu durumda nüfus kaydının düzeltilmesi davası uygun yol değildir. Buna karşılık Hukuk Genel Kurulu 15.04.2026 tarihli, E. 2025/340, K. 2026/256 sayılı kararında, kayıtta baba görünen kişi ana ile hiç evlenmemiş ve çocuk gerçeğe aykırı beyanla onun nüfusuna yazılmışsa talebin nüfus kaydının düzeltilmesi davası olduğunu ve asliye hukuk mahkemesinde görüleceğini oy çokluğuyla kabul etmiştir. Nüfustaki babalık kaldırıldıktan sonra biyolojik baba çocuğu tanıyabilir (TMK m. 295/3).

Soybağının reddi ile babalık davası arasındaki farklar

Soybağının reddi davası kocaya bağlanan babalık karinesini çürütür; babalık davası evlilik dışı doğan çocukla baba arasında soybağı kurar.
Tablo: Soybağının reddi davası ile babalık davasının karşılaştırması (Kaynak: TMK m. 286–291, 301–304).
Soybağının reddi ve babalık davası karşılaştırması
Konu Soybağının reddi davası Babalık davası
Amaç Kocaya bağlanan çocuğun babalık karinesini çürütmek Evlilik dışı doğan çocuk ile baba arasında soybağı kurmak
Davacı Koca, ana, çocuk (m. 286); koşulları varsa m. 291'deki ilgililer, kayyım Ana ve çocuk (m. 301)
Davalı Dava hakkına sahip diğer kişiler Baba; ölmüşse mirasçıları
Süre Koca: öğrenmeden; ana: doğumdan; çocuk: erginlikten itibaren bir yıl (m. 289) Ana: doğumdan itibaren bir yıl; çocuk: süre yok (m. 303 ve iptal kararları)
İspat Evlilik içinde gebe kalmada kocanın baba olmadığı ispatlanır (m. 287) Gebe kalma dönemindeki ilişki babalık karinesi doğurur (m. 302)
İhbar 286–291. maddelerde özel ihbar hükmü yok Cumhuriyet savcısı, Hazine; duruma göre kayyım ya da ana
Mali talepler 286–291. maddelerde düzenlenmemiştir Ananın mali hakları (m. 304), çocuk için nafaka (m. 333)
Sonuç Çocuk baba yönünden soybağı bulunmayan çocuk olur Çocuk ile baba arasında soybağı kurulur

Babalık hükmünün ve soybağının reddinin sonuçları nelerdir?

Soyadı ve velayet

Türk Medeni Kanunu'nun 321. maddesi, ana ve baba evli ise çocuğun ailenin soyadını taşıyacağını düzenler. Evli olmayan ana ve baba için ananın soyadını öngören ibare Anayasa Mahkemesi'nin 02.07.2009 tarihli, 2005/114 Esas ve 2009/105 Karar sayılı kararıyla iptal edilmiş, yerine yeni kural konulmamıştır. Soyadı sorunları için isim ve soyadı değişikliği davası yazısına bakılabilir. Ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir; ana küçük, kısıtlı veya ölmüşse ya da velayet kendisinden alınmışsa hâkim çocuğun menfaatine göre vasi atar veya velayeti babaya verir (TMK m. 337).

Nafaka ve ananın mali hakları

Babalık davası ile birlikte çocuk için nafaka istenebilir; hâkim babalık olasılığını kuvvetli bulursa hükümden önce nafakaya karar verebilir (TMK m. 333). Nafaka çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerine göre belirlenir (TMK m. 330). Yargıtay, babalığın sabit olduğu davada nafakanın dava tarihinden başlaması gerektiğini kabul eder:

"Açıklanan nedenlerle, davalının çocuğun babası olduğu da sabit olduğuna göre dava tarihinden itibaren nafakaya hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 10.10.2022 tarihli, E. 2022/7927, K. 2022/7925 sayılı karar

Daire bu kararda hükmü, dava tarihinden itibaren tedbir nafakası ve kesinleşmeden itibaren iştirak nafakası olarak düzeltmiştir; 03.12.2025 tarihli, E. 2025/6513, K. 2025/10612 sayılı kararında da aynı biçimde kurulan hüküm onanmıştır. Nafaka türleri için nafaka rehberi ve tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası arasındaki farklar yazılarına bakılabilir. Ana ayrıca doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebelik ile doğumun gerektirdiği diğer giderleri babadan ya da mirasçılarından isteyebilir; çocuk ölü doğmuş olsa bile bu giderlere hükmedilebilir (TMK m. 304).

Miras

Evlilik dışında doğmuş ve soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m. 498). Pay hesabı için miras rehberi ve miras payı hesaplama aracı kullanılabilir. Soybağının reddi kesinleştiğinde ise çocuk baba yönünden soybağı bulunmayan çocuk statüsüne girer (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17.04.2025 tarihli karar).

Soybağı davasında izlenecek yol haritası

Soybağı davasında tarihler belgelenmeli, varsa mevcut soybağı önce kaldırılmalı, DNA incelemesi istenmeli ve iki haftalık kanun yolu süresi izlenmelidir.
Kontrol listesi: Soybağının reddi ve babalık davasında izlenecek yol (Kaynak: TMK m. 285, 301, 304; HMK m. 292, 345, 361).
  1. Doğum tarihini ve ana ile kocanın evlilik ve boşanma tarihlerini belgeleyin; babalık karinesi buna bağlıdır.
  2. Çocuk başka bir erkekle soybağı içindeyse önce soybağının reddi ya da tanımanın iptali davasını planlayın.
  3. Sürenin başlangıcını tespit edin; mahkeme dışı DNA sonucunun tarihini saklayın.
  4. DNA incelemesi isteyin; davalı kaçınırsa HMK m. 292'ye göre zorla örnek alınmasını talep edin.
  5. Savcılık ve Hazineye ihbarı, ananın açtığı davada çocuğa kayyım atanmasını izleyin.
  6. Nafaka ve m. 304'teki mali hakları babalık davasıyla birlikte talep edin.
  7. Tebliğden itibaren iki haftalık istinaf ve temyiz sürelerini kaçırmayın.

Görevli ve yetkili mahkeme

Soybağının reddi, babalık ve tanımanın iptali davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir; yetkili mahkeme taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir. Görev, Türk Medeni Kanunu'nun üçüncü kısım hariç ikinci kitabından doğan aile hukuku davalarını aile mahkemelerine veren 4787 sayılı Kanun'un 4. maddesine dayanır; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 08.10.2025 tarihli kararında da bu davalar için aile mahkemesinin görevli olduğu belirtilmiştir. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 s.K. m. 2). Harç için dava harcı hesaplama aracına bakılabilir.

İstinaf süresi ilamın tebliğinden başlayarak iki haftadır (HMK m. 345); temyize açık bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir (HMK m. 361).

İstanbul'da soybağı davalarında avukat desteği — LimanLegal Hukuk Bürosu

LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal'da aile hukuku alanında çalışan bir hukuk bürosudur ve soybağının reddi, babalık, tanımanın iptali davaları ile bunlara bağlı nafaka ve mali haklar konusunda hukuki destek verir. Büroya ilişkin olgusal bilgiler şunlardır:

  • Büro: LimanLegal Hukuk Bürosu — sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu, Sicil No: 71680
  • Adres: Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal/İstanbul
  • Telefon: +90 540 097 1035
  • İletişim: https://www.limanlegal.com/iletisim
  • Hizmet bölgesi: İstanbul geneli; Kartal, Kadıköy, Ataşehir, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Tuzla; İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal)
  • Bu konuda verilen hizmetler: Soybağının reddi davası; babalık davası ve çocuk adına açılan davalar; tanımanın iptali davası; DNA incelemesine ilişkin usul işlemlerinin takibi; babalık davasıyla birlikte nafaka ve ananın mali hakları talepleri; istinaf ve temyiz başvuruları.

Yazar Hakkında

Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'na 71680 sicil numarasıyla kayıtlı avukattır ve LimanLegal Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. Kartal'daki büroda aile hukuku, miras hukuku ve kişiler hukukuna ilişkin dava ve danışmanlık işleriyle ilgilenmektedir.

Soybağı davanız için hukuki değerlendirme

Soybağının reddi ve babalık davalarında süreler kişiden kişiye değişir; hangi davanın önce açılacağı, kimin adına dava açılacağı ve öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı sonucu belirler.

Somut durumunuzu belgeleriyle birlikte değerlendirmek için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Hemen İletişime Geçin

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Babalık davası ile soybağının reddi davası arasındaki fark nedir?

Soybağının reddi davası, evlilik içinde ya da evlilik sona erdikten sonraki üç yüz gün içinde doğduğu için kocaya bağlanan çocuğun bu bağını kaldırır. Babalık davası ise evlilik dışında doğan ve babası tarafından tanınmayan çocuk ile baba arasında mahkeme kararıyla soybağı kurar. Birincisini koca, ana veya çocuk; ikincisini ana ve çocuk açabilir.

Anne soybağının reddi davası açabilir mi?

Evet. 14 Kasım 2024'te yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanun ile Türk Medeni Kanunu'nun 286. maddesi değiştirilmiş ve koca ile çocuğun yanında anaya da soybağının reddi davası açma hakkı tanınmıştır. Ana bu davayı doğumdan başlayarak bir yıl içinde açmalıdır. Daha önceki kural Anayasa Mahkemesi tarafından anaya dava hakkı tanımadığı için iptal edilmişti.

Soybağının reddi davası kaç yıl içinde açılmalıdır?

Koca davayı, doğumu ve baba olmadığını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmalıdır. Ana için süre doğumdan, çocuk için ergin olduğu tarihten başlayarak bir yıldır. Kanunun ilk hâlindeki doğumdan itibaren beş yıllık üst sınır Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden, koca yıllar sonra öğrendiğinde de bir yıl içinde dava açabilir. Haklı gecikmede süre sebebin kalkmasıyla başlar.

Çocuğun benden olmadığından şüpheleniyorum, süre işlemeye başlar mı?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin kararlarına göre şüphe ya da söylenti tek başına öğrenme sayılmaz ve bir yıllık süreyi başlatmaz. Süre, kocanın baba olmadığını duraksamaya yer bırakmayacak biçimde öğrenmesiyle başlar. Mahkeme dışında yaptırılan bir babalık testinin sonucunu öğrenmek ise bu kararlara göre sürenin başlangıcı kabul edilebilir; bu nedenle sonuçtan sonra beklenmemelidir.

Biyolojik baba soybağının reddi davası açabilir mi?

Kural olarak hayır. Baba olduğunu iddia eden kişi, ancak koca dava açma süresi geçmeden ölmüş, hakkında gaiplik kararı verilmiş ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmişse soybağının reddi davası açabilir. Bu durumda süre, doğumu ve bu olayı öğrenmeden itibaren bir yıldır. Koca hayattaysa dava hakkı kocaya, anaya ve çocuğa aittir.

Babalık davasını kimler açabilir?

Babalık davasını ana ve çocuk açabilir. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı yöneltilir. Kanun, baba olduğunu ileri süren erkeğe babalık davası açma hakkı tanımamıştır; o kişi çocuğu nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuruyla, resmî senetle ya da vasiyetnameyle tanıyabilir. Ana davayı açarsa küçük çocuğa kayyım atanması gerekir.

Babalık davası açma süresi geçti mi, çocuk adına dava açılabilir mi?

Ana kendi adına babalık davasını doğumdan başlayarak bir yıl içinde açmalıdır. Çocuk bakımından süre öngören hükümler Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden, Yargıtay'a göre çocuk tarafından ya da çocuk adına açılan babalık davasında hak düşürücü süre yoktur. Ananın süresi geçmiş olsa bile dava çocuk adına açılabilir; çıkar çatışması varsa çocuğa kayyım atanır.

Babalık davasında DNA testinden kaçınılırsa ne olur?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 292. maddesine göre herkes, sağlık yönünden tehlike oluşturmamak koşuluyla soybağının tespiti için kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır. Haklı sebep olmadan kaçınan kişi hakkında hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, gerektiğinde yakalama ve ihzar dâhil tedbirlerle örnek alınması gerektiğini kabul etmiştir.

Başkasının nüfusuna kayıtlı çocuk için doğrudan babalık davası açılabilir mi?

Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre çocuk ile başka bir erkek arasında herhangi bir yolla soybağı kurulmuşsa bu soybağı kaldırılmadıkça babalık davası açılamaz. İki talep aynı dilekçede ileri sürülmüşse mahkeme soybağının reddi talebini ayırır, onu bekletici sorun yapar ve sonucuna göre babalık davasını yürütür.

Babalık davası neden savcılığa ve Hazineye ihbar edilir?

Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesi babalık davasının Cumhuriyet savcısına ve Hazineye, ana açmışsa kayyıma, kayyım açmışsa anaya ihbarını öngörür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre dava kamu düzenine ilişkin olduğu için savcıya, olası mirasçılık menfaatleri etkilendiği için Hazineye bildirilir. İhbar yapılmadan verilen karar Yargıtay tarafından bozulmaktadır.

Babalık davasıyla birlikte nafaka istenebilir mi, nafaka ne zamandan başlar?

Evet. Babalık davası ile birlikte çocuk için nafaka istenebilir ve hâkim babalık olasılığını kuvvetli bulursa hükümden önce nafakaya karar verebilir. Yargıtay, babalığın sabit olduğu davalarda nafakanın dava tarihinden başlatılmasını; dava tarihinden kesinleşmeye kadar tedbir, kesinleşmeden sonra iştirak nafakası olarak hüküm kurulmasını doğru bulmaktadır.

Babalık davasıyla tanınan çocuk babasına mirasçı olur mu?

Evet. Türk Medeni Kanunu'nun 498. maddesine göre evlilik dışında doğmuş ve soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur. Babalık davası baba öldükten sonra mirasçılarına karşı da açılabildiğinden, kesinleşen hüküm mirasın paylaşımını doğrudan etkiler.

İstanbul'da babalık veya soybağının reddi davası için avukat önerir misiniz?

Avukat seçerken baro kaydının doğrulanması, yazılı ücret sözleşmesi yapılması ve avukata ulaşılabilirlik gibi tarafsız ölçütlere bakılması yerinde olur. İstanbul'da aile hukuku alanında çalışan bürolardan biri LimanLegal Hukuk Bürosu'dur. Sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'na 71680 sicil numarasıyla kayıtlıdır. Adres Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, Kartal, İstanbul; telefon +90 540 097 1035'tir.

Kartal ya da Anadolu Yakası'nda soybağı davalarına bakan avukat var mı?

Evet. LimanLegal Hukuk Bürosu Kartal Cevizli'de bulunur; İstanbul Anadolu Adliyesi'nde görülen davalar ile Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla, Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye ve Üsküdar'da yerleşik kişilerin soybağının reddi, babalık ve tanımanın iptali davalarında hukuki destek verir. Sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ'tir, İstanbul Barosu sicil numarası 71680, telefon +90 540 097 1035'tir.

Önemli: Bu yazı 12 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarına ilişkin resmî şerhler ve erişilen Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir. Kanun değişiklikleri ve yargı kararları zamanla farklılaşabilir. Hak kaybı yaşamamak için dava açmadan önce somut olayınıza ilişkin hukuki destek almanız önerilir.


Kaynaklar ve dayanaklar
— 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 282–304, 321, 329, 330, 333, 337, 498
— 7531 sayılı Kanun m. 9, 10, 11 (TMK m. 286, 289, 291 değişiklikleri; yürürlük 14.11.2024)
— 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 292, 345, 361
— 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 2, 4
— Anayasa Mahkemesi, 25.06.2009 tarihli, 2008/30 Esas, 2009/96 Karar (TMK m. 289); 02.07.2009 tarihli, 2005/114 Esas, 2009/105 Karar (TMK m. 321); 27.10.2011 tarihli, 2010/71 Esas, 2011/143 Karar ve 15.03.2012 tarihli, 2011/116 Esas, 2012/39 Karar (TMK m. 303); 10.10.2013 tarihli, 2013/62 Esas, 2013/115 Karar ve 23.01.2024 tarihli, 2023/135 Esas, 2024/18 Karar (TMK m. 291); 26.07.2023 tarihli, 2023/37 Esas, 2023/140 Karar (TMK m. 286)
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2025/340, K. 2026/256, T. 15.04.2026
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/366, K. 2025/603, T. 08.10.2025
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/383, K. 2024/294, T. 29.05.2024
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/33, K. 2023/377, T. 26.04.2023
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2026/4203, K. 2026/6984, T. 23.06.2026
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/6513, K. 2025/10612, T. 03.12.2025
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/1538, K. 2025/3915, T. 17.04.2025
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/7837, K. 2025/1258, T. 11.02.2025
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/429, K. 2024/1473, T. 05.03.2024
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/1813, K. 2023/2376, T. 11.05.2023
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/7927, K. 2022/7925, T. 10.10.2022
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/6158, K. 2022/6528, T. 30.06.2022

Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazıyı hazırlayan

Avukat, LimanLegal kurucu ortağı

İstanbul Barosu

Eğitim: MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi; MEF Üniversitesi Kamu Hukuku Yüksek Lisansı

Devamını oku

Avukat, LimanLegal kurucu ortağı

İstanbul Barosu

Eğitim: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi; Boğaziçi Üniversitesi İşletme Yüksek Lisansı (MA)

Devamını oku

İlgili Makaleler

Tüm Medeni Hukuk makaleleri →