Tedbir, İştirak ve Yoksulluk Nafakası Arasındaki Farklar
Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 12 Ekim 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 17 dakika
Tedbir nafakası dava sürerken eşin ve çocuğun geçimini korur, iştirak nafakası boşanmadan sonra çocuğun giderlerine katılma borcudur, yoksulluk nafakası ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe ödenir; üçü de ayrı maddelere, ayrı koşullara ve ayrı başlangıç tarihlerine bağlıdır. Bunlara hısımlar arasındaki yardım nafakası eklenir. Nafakanın kime, hangi tarihten itibaren ve ne zamana kadar ödeneceği, kusurun ve gelirin sonuca etkisi bu ayrımın doğru yapılmasına bağlıdır. İstanbul Kartal'da aile hukuku alanında çalışan LimanLegal Hukuk Bürosu tarafından hazırlanan bu yazıda dört nafaka türü Türk Medeni Kanunu'nun güncel metni ve Yargıtay kararlarından birebir alıntılarla karşılaştırılmaktadır.
Kısa cevaplar
- Tedbir nafakası: Boşanma ya da ayrılık davası açılınca hâkim, eşin geçimi ve çocuğun bakımı için gereken geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169); dava açılmadan önce de ayrı yaşamakta haklı olan eş bağımsız tedbir nafakası isteyebilir (TMK m. 197).
- İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır (TMK m. 182); borç çocuğun ergin olmasına kadar sürer (TMK m. 328).
- Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş, diğerinden mali gücü oranında ve süresiz olarak isteyebilir; ödeyecek eşin kusuru aranmaz (TMK m. 175).
- Yardım nafakası: Yardım edilmezse yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşler arasındadır (TMK m. 364); Hukuk Genel Kurulu eğitimi süren ergin çocuğa ödenen nafakayı da bu adla anar.
- Başlangıç: Yargıtay kararlarına göre boşanma davasında tedbir nafakası dava tarihinden, iştirak ve yoksulluk nafakası boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işler.
- Çalışan eş: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi asgari ücret düzeyindeki gelirin kişiyi yoksulluktan kurtarmadığını kabul eder; Hukuk Genel Kurulu ise 2023'te sürekli ve düzenli geliri olan eşin yoksulluğa düşmeyeceğine karar vermiştir. Sonucu eşlerin gelirlerinin karşılaştırılması belirler.
- Ödenmezse: Nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir (İİK m. 344).
Nafaka türleri nelerdir ve aralarındaki temel fark nedir?

Türk Medeni Kanunu'nda dört nafaka türü vardır: tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakası. Temel fark; kimin için, hangi dönemde ve hangi koşulla ödendiğidir: tedbir nafakası evlilik sürerken, iştirak (çocuk için) ve yoksulluk (eş için) nafakası boşanmadan sonra ödenir; yardım nafakası hısımlıktan doğar.
Kenar başlıklarında yalnızca yoksulluk nafakası adı geçer; diğer adlar yargı kararlarında yerleşmiştir. Hukuk Genel Kurulu'na göre koşulları oluştuğunda çocuğa tedbir (TMK m. 169, 197), iştirak (TMK m. 182) ve yardım nafakası (TMK m. 364) ödenebilir (21.06.2023 tarihli, E. 2022/657, K. 2023/672 sayılı karar).
| Ölçüt | Tedbir nafakası | İştirak nafakası | Yoksulluk nafakası | Yardım nafakası |
|---|---|---|---|---|
| Kimin için | Eş ve ergin olmayan çocuk | Ergin olmayan çocuk | Boşanan eş | Üstsoy, altsoy, kardeş; eğitimi süren ergin çocuk |
| Dayanak | TMK m. 169 (dava içinde), m. 197 (dava açılmadan) | TMK m. 182, 327–331 | TMK m. 175, 176 | TMK m. 328/2, 364, 365 |
| Ne zaman başlar | Boşanma davasında dava tarihinden; m. 197'de istem üzerine | Boşanma davasında hükmün kesinleşmesinden; ayrı davada farklı olabilir | Boşanma hükmünün kesinleşmesinden | Dava üzerine verilen kararla |
| Ne zaman biter | Dava sonucunun kesinleşmesiyle | Çocuğun ergin olmasıyla kendiliğinden | Süresizdir; m. 176'daki sebeplerle sona erer | Ergin çocukta eğitimin sona ermesiyle (m. 328/2) |
| Kusur aranır mı | m. 169'da kusur koşulu yok; m. 197'de ayrı yaşamada haklılık aranır | Hayır | İsteyenin kusuru daha ağır olmamalı; ödeyenin kusuru aranmaz | Hayır |
| Talep gerekir mi | m. 169'da hâkim kendiliğinden karar verir; m. 197'de istem gerekir | Boşanma davasında hâkim kendiliğinden karar verir; sonradan ayrı davayla da istenebilir | Evet; kanun isteme bağlamıştır | Evet; dava açılır |
| Kim isteyebilir | Eşlerden biri | Çocuğa fiilen bakan ana ya da baba; gerektiğinde kayyım, vasi ya da ayırt etme gücüne sahip küçük | Yoksulluğa düşecek eş (kadın ya da erkek) | Yoksulluğa düşecek hısım; ona bakan resmî ya da kamuya yararlı kurum |
Dört türün koşulları, hesaplanması ve dava yolları nafaka rehberi içinde bir arada anlatılmaktadır; bu yazı türler arasındaki sınırı çizer.
Tedbir nafakası nedir, kimler alabilir?
Tedbir nafakası, boşanma ya da ayrılık davası süresince eşin geçimi ve çocukların bakımı için hâkimin aldığı geçici önlemin parasal biçimidir. Dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 169. maddesidir: dava açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan barınma, geçim, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır. Maddede talep koşulu bulunmadığı gibi kusur koşulu da bulunmaz.
"tedbir nafakası, boşanma davasının açılmasıyla birlikte hakim tarafından hükmedilen ve gerekli görüldüğü hallerde dava sonucu kesinleşinceye kadar devam edebilen, tarafların boşanma sürecinde yaşam seviyelerinin olumsuz yönde değişmemesi açısından verilen bir nafaka türüdür. Boşanma kesinleştikten sonra ise TMK 175. madde koşulları oluşmuşsa yoksulluk nafakasına hükmedilebilir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 07.10.2021 tarihli, E. 2021/6587, K. 2021/7011 sayılı karar
Aynı kararda Daire, boşanma kesinleştikten sonraki dönem için tedbir nafakasına hükmedilmesini doğru bulmamış ve hükmü bu yönden düzelterek onamıştır. Tedbir nafakası yalnızca dava dönemine aittir.
Çocuk için ödenen tedbir nafakası ile iştirak nafakası arasındaki ilişkiyi Hukuk Genel Kurulu şöyle açıklamıştır:
"Diğer bir ifadeyle boşanma davası içinde ileri sürülen iştirak nafakası hakkında; yargılama süresince tedbir nafakası, kararın kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakası adı altında ödenmesine karar verilir."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.06.2023 tarihli, E. 2022/657, K. 2023/672 sayılı karar
Tedbir nafakası, yargılaması uzun süren çekişmeli boşanma davası dosyalarında özellikle önem taşır.
Boşanma davası açmadan tedbir nafakası istenebilir mi?
Evet; ayrı yaşamakta haklı olan eş, boşanma davası açmadan da diğer eşten parasal katkı isteyebilir. Dayanak Türk Medeni Kanunu'nun 197. maddesidir; ayrı yaşama haklı bir sebebe dayanıyorsa, diğer eş haklı sebep olmadan birlikte yaşamaktan kaçınıyorsa ya da ortak hayat olanaksızlaşmışsa hâkim, istem üzerine parasal katkıya karar verir. Hukuk Genel Kurulu'nun belirttiği gibi bu katkıya bağımsız tedbir nafakası denir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 197 — Birlikte yaşamaya ara verilmesi
Eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir.
Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine yapacağı parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin mallarının yönetimine ilişkin önlemleri alır.
Eşlerden biri, haklı bir sebep olmaksızın diğerinin birlikte yaşamaktan kaçınması veya ortak hayatın başka bir sebeple olanaksız hâle gelmesi üzerine de yukarıdaki istemlerde bulunabilir.
Eşlerin ergin olmayan çocukları varsa hâkim, ana ve baba ile çocuklar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlere göre gereken önlemleri alır.
Bu davada bakılan şey boşanma davasındaki kusur dağılımı değildir. Hukuk Genel Kurulu, boşanmada eşit kusurlu bulunan kadının bağımsız tedbir nafakası davasının reddedilmesini hatalı bulmuş ve ölçüyü şöyle koymuştur:
"Bağımsız tedbir nafakası davasında kural olarak tarafların kusur durumu ölçü olarak alınamaz. Tedbir nafakası istenen kusursuz olsa bile, diğer koşullar gerçekleşmişse tedbir nafakası verilebilir. Başka bir anlatımla bağımsız tedbir nafakası davasında dikkate alınacak ölçü; tarafların kusur durumları değil, nafakayı talep eden eşin ayrı yaşamada haklı olup olmadığıdır."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.07.2020 tarihli, E. 2017/2208, K. 2020/575 sayılı karar
İştirak nafakası nedir ve ne zamana kadar ödenir?
İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında yaptığı katkıdır ve çocuğun ergin olmasına kadar ödenir. Dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 182, 327 ve 328. maddeleridir. Hukuk Genel Kurulu 21.06.2023 tarihli kararında "nafaka yükümlülüğü velâyet hakkından bağımsız bir görev niteliğindedir" diyerek velayeti almayan ana ya da babanın da bu giderlere katılmak zorunda olduğunu vurgulamıştır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 328 — Süresi
Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder.
Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.
Hukuk Genel Kurulu'na göre iştirak nafakası çocuk yararına hükmedilir ve çocuk ergin olana kadar yanında bulunduğu velayet sahibi eşe ödenir. Boşanma davasında velayet düzenlenirken hâkim bu nafakayı görevi gereği kendiliğinden gözetir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.02.2023 tarihli, E. 2022/5100, K. 2023/776 sayılı karar). Nafaka davasını küçüğe fiilen bakan ana ya da baba, diğerine karşı çocuk adına açabilir; gereken hâllerde kayyım ya da vasi, ayırt etme gücü varsa küçüğün kendisi de dava açabilir (TMK m. 329). Velayetin kime bırakılacağı için bkz. velayet davasında çocuğun üstün yararı.
Çocuk ergin olunca nafaka kendiliğinden biter mi?
Evet. Yargıtay'a göre iştirak nafakası çocuğun ergin olmasıyla, ayrıca mahkeme kararına gerek kalmadan sona erer. Ergin olan çocuk için hükmedilmiş iştirak nafakasının kaldırılması davasında, kanun yararına temyiz üzerine Daire şöyle demiştir:
"Buna göre; çocuğun ergin olması ile iştirak nafakası kendiliğinden sona erdiğinden, davacının, kanun gereği kendiliğinden sona eren iştirak nafakasının kaldırılması talebi ile, dava açmasında hukuken korunmaya değer menfaati, diğer bir ifade ile bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.07.2022 tarihli, E. 2022/6020, K. 2022/6592 sayılı karar
Eğitimi devam eden ergin çocuk ne olur?
Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328/2). Bu dönemin nafakası aşağıda anlatılan yardım nafakasıdır.
Yoksulluk nafakasının koşulları nelerdir?

Yoksulluk nafakası için üç koşul aranır: isteyen eş boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalı, kusuru diğer eşinkinden daha ağır olmamalı ve nafaka talep edilmelidir. Miktar, ödeyecek eşin mali gücüne göre belirlenir (TMK m. 175).
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 175 — Yoksulluk nafakası
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.
Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Kanun yoksulluğu tanımlamaz. Hukuk Genel Kurulu'na göre yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür ve eğitim gibi zorunlu harcamaları karşılayacak geliri olmayan kişi yoksuldur: "Başka bir ifadeyle, geçimini kendi mali kaynakları ve çalışma gücüyle sağlama imkânından yoksun olan taraf diğer koşulları da varsa yoksulluk nafakası talep edebilecektir." (09.07.2020 tarihli, E. 2017/2208, K. 2020/575 sayılı karar). Aynı karara göre nafaka istenen eşin de ödeme gücünün bulunması gerekir.
Kusur yoksulluk nafakasını nasıl etkiler?
Nafaka isteyen eşin kusuru diğer eşten daha ağırsa yoksulluk nafakası verilmez; eşit ya da daha az kusurlu eş isteyebilir. Ödeyecek eşin kusurlu olması ise gerekmez.
"Eş söyleyişle, boşanmaya sebep olan olaylarda tam kusurlu ya da ağır kusurlu eş lehine yoksulluk nafakasına hükmedilemeyecektir. (…) Oysa, maddede açıkça belirtildiği gibi, kusursuz eş dahi yoksulluk nafakası ödemekle yükümlüdür."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.07.2020 tarihli, E. 2017/2208, K. 2020/575 sayılı karar
Bu dosyada eşler eşit kusurlu bulunmuş ve kadın lehine yoksulluk nafakasına hükmedilmiştir. Kusurun tazminata etkisi için boşanmada maddi ve manevi tazminat yazısına bakılabilir.
Yoksulluk nafakası ne zaman sona erer?
Yoksulluk nafakası süresizdir, ancak sonsuz değildir. İrat biçimindeki nafaka alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar; alacaklının fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m. 176/3).
Çalışan eşe yoksulluk nafakası verilir mi?
Çalışıyor olmak yoksulluk nafakasını kendiliğinden engellemez; belirleyici olan gelirin düzeyi, sürekliliği ve eşlerin gelirleri arasındaki farktır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, markette sosyal güvenceli olarak çalışan kadının talebini bu gerekçeyle reddeden bölge adliye mahkemesi kararını 2026 yılında bozmuştur:
"Asgari ücret seviyesindeki gelir kişiyi yoksulluktan kurtarmaz (Hukuk Genel Kurulu'nun 24.12.2014 tarihli 2013/2-1364 Esas ve 2014/1082 Karar sayılı kararı). Yoksulluk nafakası koşulları kadın yararına gerçekleşmiş olup, erkeğin, asgari ücretin üzerinde bir gelirinin olduğu, gelirlerin birbirlerine denk olmadığı , sosyal ekonomik durumları ile evliliğin süresi de göz önüne alınarak kadın yararına yoksulluk nafakası takdiri gerekirken yazılı gerekçe ile bu talebin reddi doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 12.01.2026 tarihli, E. 2025/5581, K. 2026/52 sayılı karar
Daire yalnızca kadının asgari ücret aldığına değil, gelirlerin denk olmadığına da bakmıştır. Gelirler birbirine yakın olduğunda sonuç değişmektedir. Daire, 12.02.2025 tarihli, E. 2024/3825, K. 2025/1347 sayılı kararında kadın lehine hükmedilen nafakayı şu gerekçeyle bozmuştur: "Dosyanın incelenmesinde davacı kadının çalıştığı, düzenli ve sabit bir gelirinin olduğu, tarafların gelir durumlarının ise birbirlerine yakın olduğu anlaşılmıştır. Gerçekleşen bu durum karşısında, davacı kadın yararına 4721 sayılı Kanun'un 175 inci maddesinde düzenlenen yoksulluk nafakası koşulları oluşmamıştır."
Hukuk Genel Kurulu da 2023'te oy çokluğuyla verdiği iki kararda, asgari ücretle çalışan ve sürekli, düzenli geliri bulunan kadının boşanma yüzünden yoksulluğa düşmeyeceğini kabul etmiş; iki kararda da erkeğin gelir ve malvarlığı birlikte değerlendirilmiştir (08.03.2023 tarihli, E. 2022/142, K. 2023/184 ve 31.05.2023 tarihli, E. 2022/764, K. 2023/532 sayılı kararlar). Daire'nin 2026 tarihli kararı ise asgari ücret ilkesini, erkeğin asgari ücretin üzerinde geliri bulunduğu ve gelirlerin denk olmadığı dosyada uygulamıştır.
Dikkat: Asgari ücretle çalışan eşe her dosyada yoksulluk nafakası verileceği ya da hiç verilmeyeceği yönündeki genellemeler kararlarla örtüşmez; sonucu gelirin sürekliliği ve eşlerin gelirlerinin karşılaştırılması belirler.
Erkek de yoksulluk nafakası isteyebilir mi?
Evet; kanun yoksulluk nafakasını kadına ya da erkeğe değil, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa tanır. Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde cinsiyet belirten bir ifade yoktur. Erkek eş de boşanmayla yoksulluğa düşecekse ve kusuru daha ağır değilse nafaka isteyebilir.
Yardım nafakası nedir, diğerlerinden nasıl ayrılır?
Yardım nafakası, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoya, altsoya ve kardeşe ödenen nafakadır; evlilikle ya da boşanmayla ilgisi yoktur, hısımlıktan doğar. Türk Medeni Kanunu'nun 364. maddesine göre herkes bu yakınlarına nafaka vermekle yükümlüdür; kardeşlerin yükümlülüğü ise refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Dava, mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır (TMK m. 365).
Boşanma dosyalarında yardım nafakası en çok ergin olan çocuk bakımından gündeme gelir. Hukuk Genel Kurulu bu geçişi şöyle anlatmıştır:
"Yardım nafakası ise, çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlü olmasından kaynaklanmaktadır. (…) Ergin olmayan çocuğa ödenen iştirak nafakası, istem hâlinde çocuk ergin olduktan sonra yardım nafakasına dönülmektedir."— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.06.2023 tarihli, E. 2022/657, K. 2023/672 sayılı karar
İki nafaka şöyle ayrılır:
- İştirak nafakasını çocuğa bakan ana ya da baba ister ve para ona ödenir; yardım nafakasını ergin çocuk kendi adına ister.
- İştirak nafakası erginlikle kendiliğinden biter; yardım nafakası için istem ve mahkeme kararı gerekir.
Yoksulluğa düşecek ana ya da baba da ergin çocuğundan yardım nafakası isteyebilir; nafaka alacaklısına bakan resmî ya da kamuya yararlı kurumlar da bu davayı açabilir (TMK m. 365/4).
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Nafaka miktarı için kanunda sabit bir oran ya da tablo yoktur; her tür için ölçütü madde metni koyar, miktarı hâkim somut dosyaya göre takdir eder. İştirak nafakasında ölçüt çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleridir; çocuğun kendi gelirleri de hesaba katılır (TMK m. 330). Yoksulluk nafakasında ölçüt yükümlünün mali gücüdür (TMK m. 175). Yardım nafakasında isteyenin geçinmesi için gerekli olan ile karşı tarafın mali gücü birlikte gözetilir (TMK m. 365/2).
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 330 — Nafaka miktarının takdiri
Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur.
Nafaka her ay peşin olarak ödenir.
Hâkim istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.
Yargıtay iştirak nafakasının kapsamını ve takdir ölçütlerini şöyle açıklamıştır:
"4721 sayılı Kanun'un 182 nci maddesinde düzenlenen iştirak nafakası içerisinde; barınma, giyinme, beslenme, eğitim, ulaşım gibi zaruri giderler bulunmaktadır. İştirak nafakasının; ortak çocuğun yaşı, eğitim durumu, günün ekonomik koşullarındaki paranın alım gücü ile genel ihtiyaçlarına uygun olarak anne ve babanın mali durumları gözetilmek suretiyle takdiri gerekir."— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 14.11.2023 tarihli, E. 2022/7873, K. 2023/5419 sayılı karar
Daire bu kararda çocuğun özel okul masraflarına ilişkin talebin de iştirak nafakası kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Madde metinlerinden çıkan diğer kurallar:
- Çocuk için hükmedilen nafaka her ay peşin ödenir (TMK m. 330/2).
- Hâkim, istem hâlinde, irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir (TMK m. 176/5, 182/4, 330/3, 365/5).
- Durum değişirse nafaka yeniden belirlenebilir ya da kaldırılabilir (TMK m. 176/4, 331). Bu davalar nafaka artırım, azaltma ve kaldırma davaları yazısında anlatılmıştır.
Geciken nafaka için istenebilecek faizin tutarı yasal faiz hesaplama aracı ile yaklaşık olarak görülebilir.
Nafaka hangi tarihten itibaren işlemeye başlar?

Boşanma davasında tedbir nafakası dava tarihinden, iştirak ve yoksulluk nafakası boşanma hükmünün kesinleştiği tarihten itibaren işler. Hukuk Genel Kurulu, iştirak nafakasının ayrı bir davada ya da velayet değişikliğinde farklı bir tarihten başlatılabileceğini de belirtmiştir.
Tedbir nafakası bakımından Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 29.03.2018 tarihli, E. 2018/1660, K. 2018/4251 sayılı kararında şöyle demiştir: "Davacı-karşı davalı kadın yararına istem tarihi olan dava tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde tedbir nafakasına hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tarihinden itibaren hüküm ifade edecek şekilde tedbir nafakasına karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir."
İştirak ve yoksulluk nafakası bakımından aynı Daire'nin 18.10.2018 tarihli, E. 2018/4765, K. 2018/11553 sayılı kararı tersini düzeltir: "Davacı kadın yararına hükmedilen yoksulluk nafakasının ve ortak çocuk yararına hükmedilen iştirak nafakasının boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren hükmedilmesine karar verilmesi gerekirken dava tarihinden hükmedilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir." Hukuk Genel Kurulu'nun yukarıda anılan 2020 ve 2023 tarihli kararları da aynı yöndedir.
Dikkat: Hükümde nafakanın adı ve başlangıç tarihi dönemlere göre ayrı ayrı yazılmalıdır: dava tarihinden kesinleşmeye kadar tedbir, kesinleşmeden sonra eş için yoksulluk, çocuk için iştirak nafakası. Yargıtay, boşanma kesinleştikten sonraki dönem için tedbir nafakası adıyla kurulan hükmü de, yoksulluk ve iştirak nafakasını dava tarihinden başlatan hükmü de hatalı bulmaktadır.
Boşanmadan sonra yoksulluk nafakası istenebilir mi, süre var mı?
Yoksulluk nafakası boşanma davası içinde istenmemişse sonradan ayrı bir davayla da istenebilir; ancak bu hak süreye bağlıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 178. maddesine göre evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında yetkili mahkeme, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 177). Sürenin son gününü görmek için hukuki süre hesaplama aracı kullanılabilir.
Hukuk Genel Kurulu'nun 2023 tarihli kararına göre boşanma hükmü kesinleştikten sonra görülen nafaka ve tazminat davalarında hâkim, boşanma kararındaki kusur belirlemesiyle bağlıdır. Boşanma süreci boşanma davası rehberi içinde aşama aşama anlatılmıştır.
Nafaka ödenmezse ne olur?
Nafaka ödenmezse alacaklı icra takibi başlatabilir ve ayrıca şikâyet yoluyla borçlunun tazyik hapsiyle zorlanmasını isteyebilir. Tazyik hapsi üç aya kadardır ve borç ödenince borçlu tahliye edilir (İİK m. 344).
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344 — Nafakaya ilişkin kararlara uymayanların cezası:
(Değişik: 31/5/2005-5358/15 md.)
Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.
Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.
İcrada şunlar da önemlidir:
- İflasta sıra: İflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş ve nakden ifası gereken, aile hukukundan doğan nafaka alacakları birinci sırada yer alır (İİK m. 206).
- Kesinleşme: Hukuk Genel Kurulu'nun 2023 tarihli kararında belirtildiği üzere tedbir nafakasının icraya konulması ilamın kesinleşmesine bağlı değildir; boşanma ilamının eklentisi olan yoksulluk nafakası ise boşanma hükmü kesinleşmeden icra edilemez.
Takip giderleri için icra masrafı hesaplama aracı fikir verir.
Birikmiş nafaka alacağı zamanaşımına uğrar mı?
Evet; mahkeme kararına bağlanmış nafaka alacağında her ayın nafakası ayrı ayrı doğar ve takip tarihinden geriye doğru on yıldan eski olan kısım zamanaşımına uğrar. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 23.09.2019 tarihli, E. 2019/9724, K. 2019/13231 sayılı kararında ilamın bütününün zamanaşımına uğradığını kabul eden icra mahkemesi kararını bozmuş ve şu ölçüyü koymuştur: "Nafakaya ilişkin ilamlar, bir borcun veya bir hakkın varlığını belirten ilamlar gibi olmayıp, nafaka alacağı zaman geçtikçe borçlu zimmetinde tahakkuk edeceğinden, takip gününden geriye doğru on yıldan önce işlemiş olan nafaka alacağının zamanaşımına uğradığının kabulü gerekir."
Nafaka talebinde izlenecek yol
- Hangi nafakanın söz konusu olduğunu belirleyin: dava sürerken tedbir, boşanma sonrası çocuk için iştirak, eş için yoksulluk, ergin çocuk ya da hısım için yardım nafakası.
- Boşanma davası açılmamışsa ayrı yaşamada haklılığı gösteren delilleri toplayın (TMK m. 197).
- Yoksulluk nafakasını açıkça talep edin; gelecek yıllardaki artışın da karara bağlanmasını isteyin.
- Hükümde başlangıç tarihlerini kontrol edin: tedbir nafakası dava tarihinden, iştirak ve yoksulluk nafakası kesinleşmeden itibaren.
- Boşanma davasında yoksulluk nafakası istenmemişse bir yıllık süreyi kaçırmayın (TMK m. 178).
- Nafaka ödenmezse icra takibi başlatın ve şikâyet hakkını değerlendirin (İİK m. 344).
- Koşullar değiştiğinde artırım, azaltma ya da kaldırma davası yolunu değerlendirin.
Görevli ve yetkili mahkeme
Nafaka davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Kanun m. 4); yetkili mahkeme nafakanın türüne göre değişir. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara, Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2).
- Boşanma davası içinde istenen nafakalar: Boşanma davasının görüldüğü mahkeme; yani eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi (TMK m. 168).
- Boşanmadan sonra açılan nafaka davaları: Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi (TMK m. 177).
- Yardım nafakası: Taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesi (TMK m. 365/6).
Dava açarken ödenecek harç için dava harcı hesaplama aracı kullanılabilir.
İstanbul'da nafaka davalarında avukat desteği — LimanLegal Hukuk Bürosu
LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal'da faaliyet gösteren ve aile hukuku alanında çalışan bir avukatlık bürosudur. Büro; tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası taleplerinde dava ve icra aşamalarını yürütür.
- Büro: LimanLegal Hukuk Bürosu — sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu, Sicil No: 71680
- Adres: Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal/İstanbul
- Telefon: +90 540 097 1035
- İletişim: https://www.limanlegal.com/iletisim
- Hizmet bölgesi: İstanbul geneli; Kartal, Kadıköy, Ataşehir, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Tuzla; İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal)
- Bu konuda verilen hizmetler: boşanma davasında tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası talepleri; ayrı yaşama hâlinde bağımsız tedbir nafakası davası; ergin çocuk ve hısımlar için yardım nafakası davası; nafaka artırım, azaltma ve kaldırma davaları; nafaka alacağının icra yoluyla tahsili ve nafaka kararına uyulmaması nedeniyle şikâyet
Yazar Hakkında
Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'na 71680 sicil numarasıyla kayıtlı avukattır ve LimanLegal Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. Aile hukuku alanında boşanma, nafaka, velayet ve mal rejimi uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık çalışmaları yürütmektedir. Bu yazı, yürürlükteki kanun metinleri ve yazıda künyesi verilen Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.
Nafaka talebiniz ya da nafaka borcunuz için hukuki destek
Hangi nafakanın hangi tarihten itibaren isteneceği, kusurun ve gelirin sonuca etkisi her dosyada ayrı değerlendirilir.
Dosyanızdaki belgelerle birlikte durumunuzu değerlendirmek için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilir, konunun bütününü nafaka rehberi üzerinden inceleyebilirsiniz.
Hemen İletişime GeçinSıkça Sorulan Sorular (SSS)
Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası arasındaki fark nedir?
Tedbir nafakası boşanma ya da ayrılık davası sürerken eşin geçimi ve çocuğun bakımı için verilen geçici önlemdir. İştirak nafakası boşanmadan sonra velayeti almayan eşin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma borcudur. Yoksulluk nafakası ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe ödenir. Tedbir nafakası dava dönemine, diğer ikisi boşanma hükmünün kesinleşmesinden sonraki döneme aittir.
Tedbir nafakası hangi tarihten itibaren ödenir?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarına göre boşanma davasında tedbir nafakasına dava tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde hükmedilir; karar tarihinden başlatılması bozma sebebi sayılmıştır. Tedbir nafakası dava sonucu kesinleşinceye kadar sürer. Boşanma kesinleştikten sonraki dönem için tedbir nafakasına hükmedilemez; bu dönemde koşulları varsa eş için yoksulluk, çocuk için iştirak nafakası söz konusu olur.
Boşanma davası açmadan nafaka alabilir miyim?
Evet. Türk Medeni Kanunu'nun 197. maddesine göre ayrı yaşama haklı bir sebebe dayanıyorsa ya da diğer eş haklı sebep olmadan birlikte yaşamaktan kaçınıyorsa, eşlerden biri hâkimden parasal katkı isteyebilir. Hukuk Genel Kurulu'na göre bu davada ölçü kusur durumu değil, nafaka isteyen eşin ayrı yaşamada haklı olup olmadığıdır.
İştirak nafakası kaç yaşına kadar ödenir?
İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar ödenir (TMK m. 328). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'ne göre nafaka erginlikle kendiliğinden sona erer; kaldırılması için dava açmakta hukuki yarar yoktur. Eğitimi süren ergin çocuk için ise, istem hâlinde, yardım nafakasına karar verilebilir.
Üniversite okuyan çocuk nafaka alabilir mi?
Alabilir. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür. Hukuk Genel Kurulu'na göre bu dönemin nafakası yardım nafakasıdır ve iştirak nafakası ancak istem hâlinde yardım nafakasına döner; kendiliğinden devam etmez.
Yoksulluk nafakası süresiz midir?
Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi yoksulluk nafakasının süresiz olarak istenebileceğini düzenler. Bununla birlikte irat biçiminde ödenen nafaka, alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar. Fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun kalkması ya da haysiyetsiz hayat hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır. Mali durum değişirse artırma ya da azaltma istenebilir.
Kusurlu eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Kusuru diğer eşten daha ağır olan eş yoksulluk nafakası alamaz. Eşit ya da daha az kusurlu eş ise nafaka isteyebilir; Hukuk Genel Kurulu tam ya da ağır kusurlu eş lehine yoksulluk nafakasına hükmedilemeyeceğini belirtmiştir. Nafaka ödeyecek eşin kusurlu olması ise gerekmez; kusursuz eş de nafaka ödemekle yükümlü tutulabilir.
Çalışan kadın yoksulluk nafakası alabilir mi?
Çalışmak tek başına engel değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2026 tarihli kararında asgari ücret seviyesindeki gelirin kişiyi yoksulluktan kurtarmayacağını belirtmiş ve erkeğin geliri daha yüksek olan dosyada talebin reddini bozmuştur. Buna karşılık Hukuk Genel Kurulu 2023'te iki kararında, asgari ücretle çalışan ve sürekli, düzenli geliri olan kadının yoksulluğa düşmeyeceğini kabul etmiştir. Gelirlerin sürekliliği ve karşılaştırılması belirleyicidir.
Erkek yoksulluk nafakası alabilir mi?
Alabilir. Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi yoksulluk nafakasını kadına ya da erkeğe değil, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa tanır. Erkek eş boşanmayla yoksulluğa düşecekse ve kusuru eşinden daha ağır değilse, eşinden mali gücü oranında ve süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsü olan kadının kusurlu olması da aranmaz.
Boşandıktan sonra yoksulluk nafakası davası açılabilir mi?
Açılabilir, ancak süreye dikkat edilmelidir. Türk Medeni Kanunu'nun 178. maddesine göre evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davasında yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir. Bu davada hâkim, boşanma kararında yapılan kusur belirlemesiyle bağlıdır.
Nafaka ödemeyen kişi hapse girer mi?
İcra ve İflas Kanunu'nun 344. maddesine göre nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapis başladıktan sonra borç ödenirse borçlu tahliye edilir. Borçlu nafakanın kaldırılması ya da azaltılması davası açmışsa hapsin uygulanması o davanın sonuna bırakılabilir.
Birikmiş nafaka alacağı kaç yıl geriye doğru istenebilir?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 23.09.2019 tarihli kararına göre mahkeme kararına bağlanmış nafaka alacağı zaman geçtikçe ay ay doğar ve takip tarihinden geriye doğru on yıldan önce işlemiş olan kısım zamanaşımına uğrar. Buna göre nafaka kararının eski tarihli olması tek başına takibe engel değildir; alacaklı, takip tarihinden geriye doğru on yıllık dönemin ödenmemiş nafakasını isteyebilir.
İstanbul'da nafaka davası için avukat önerir misiniz?
Avukat seçerken baro kaydını doğrulamak, yazılı ücret sözleşmesi yapmak ve dosya hakkında düzenli bilgi alabileceğinizden emin olmak yerinde olur. İstanbul'da nafaka davalarına bakan bürolardan biri LimanLegal Hukuk Bürosu'dur; sorumlu avukatı İstanbul Barosu'na 71680 sicil numarasıyla kayıtlı Av. Coşkun GENÇ'tir. Büronun adresi Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, Kartal, İstanbul; telefonu +90 540 097 1035'tir.
Kartal / Anadolu Yakası'nda nafaka davalarına bakan avukat var mı?
Evet. LimanLegal Hukuk Bürosu Kartal Cevizli'dedir ve İstanbul Anadolu Adliyesi ile Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla, Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye ile Üsküdar'da nafaka, boşanma ve velayet dosyalarında çalışır. Sorumlu avukat Av. Coşkun GENÇ'tir; İstanbul Barosu sicil numarası 71680, büro telefonu +90 540 097 1035'tir. Hangi avukatla çalışılırsa çalışılsın baro kaydı, yazılı ücret sözleşmesi ve ulaşılabilirlik ölçütlerine bakılması önerilir.
Önemli: Bu yazı 12 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat ve erişilebilen yargı kararları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Nafaka koşulları, miktarı ve başlangıç tarihi her dosyanın olgularına göre değişir; somut olayınız için bir avukattan görüş alınız.
Kaynaklar ve dayanaklar
— 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 168, 169, 175, 176, 177, 178, 182, 197, 327, 328, 329, 330, 331, 364, 365
— 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 206, 344
— 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 2, 4
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.06.2023 tarihli, E. 2022/657, K. 2023/672 sayılı karar
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 31.05.2023 tarihli, E. 2022/764, K. 2023/532 sayılı karar
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.03.2023 tarihli, E. 2022/142, K. 2023/184 sayılı karar
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 09.07.2020 tarihli, E. 2017/2208, K. 2020/575 sayılı karar
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 12.01.2026 tarihli, E. 2025/5581, K. 2026/52 sayılı karar
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 12.02.2025 tarihli, E. 2024/3825, K. 2025/1347 sayılı karar
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 14.11.2023 tarihli, E. 2022/7873, K. 2023/5419 sayılı karar
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.02.2023 tarihli, E. 2022/5100, K. 2023/776 sayılı karar
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.07.2022 tarihli, E. 2022/6020, K. 2022/6592 sayılı karar
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 07.10.2021 tarihli, E. 2021/6587, K. 2021/7011 sayılı karar
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.10.2018 tarihli, E. 2018/4765, K. 2018/11553 sayılı karar
— Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 29.03.2018 tarihli, E. 2018/1660, K. 2018/4251 sayılı karar
— Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 23.09.2019 tarihli, E. 2019/9724, K. 2019/13231 sayılı karar
Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity






