Şirketler İçin Alacağın Tahsili Rehberi

Makaleler/İcra ve İflas Hukuku/Şirketler İçin Alacağın Tahsili Rehberi
Yayın tarihi: Bu yazıyı hazırlayan: ,

Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle

Şirketler İçin Alacak Tahsili Rehberi: İhtardan Hacze, Hacizden Konkordatoya

Av. Coşkun GENÇ · LimanLegal Hukuk Bürosu · 11 Ekim 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 35 dakika

Ödenmeyen bir ticari alacağın tahsili dört kararla yönetilir: borçluyu ihtarla temerrüde düşürmek (TBK m. 117), elinizdeki belgeye göre ilamsız takip ya da kambiyo takibi açmak (İİK m. 58, m. 167), mal kaçırma tehlikesi varsa mahkemeden ihtiyati haciz almak (İİK m. 257) ve borçlu itiraz ederse altı ay ya da bir yıl içinde doğru mercie gitmek (İİK m. 67, m. 68). Bu rehber, şirket sahipleri ile finans ve muhasebe yöneticileri, ithalatçı ve ihracatçı firmalar için hazırlandı; süreci aşama aşama özetliyor ve her başlıkta ayrıntılı yazıya yönlendiriyor. İstanbul'da icra ve iflas, ticaret ve gümrük hukuku alanlarında çalışan LimanLegal Hukuk Bürosu tarafından yazıldı; borçlu tarafın haklarını merak edenler ödeme emrinden satışa icra takibi rehberine bakabilir.

Kısa cevaplar

  • Takipten önce ihtar şart mı? Hayır; ama kesin vade kararlaştırılmamışsa temerrüt ve faiz ihtarla başlar (TBK m. 117).
  • Fatura alacağında hangi yol? Genel haciz yoluyla ilamsız takip; borçlunun yedi günü vardır ve itirazı takibi durdurur (İİK m. 60, m. 62, m. 66).
  • Çek ya da senet varsa? Kambiyo takibi: ödeme için on gün, icra mahkemesine itiraz için beş gün; itiraz haczi engellemez (İİK m. 168, m. 169, m. 170).
  • Borçlu itiraz etti, sürem ne? İtirazın kaldırılması için altı ay, itirazın iptali davası için bir yıl; ikisi de itirazın size tebliğiyle işler (İİK m. 67, m. 68).
  • Ticari davada arabuluculuk zorunlu mu? Evet, itirazın iptali dâhil para alacağı davalarında dava şartıdır (TTK m. 5/A); takip başlatmak içinse gerekmez.
  • İhtiyati hacizde süreler? Karardan itibaren on gün içinde infaz, hacizden itibaren yedi gün içinde takip ya da dava (İİK m. 261, m. 264).
  • Mal devredilmişse? Devirden itibaren beş yıl içinde tasarrufun iptali davası; aciz belgesi dava şartıdır (İİK m. 277, m. 284).
  • Borçlu konkordatoda ise? Takip yapılamaz (İİK m. 294); alacak, komiserin ilanından itibaren on beş gün içinde bildirilir (İİK m. 299).
  • Vergi dairesi ya da gümrükten ödeme emri gelirse? On beş gün içinde dava açılır; dava tahsilatı kendiliğinden durdurmaz (6183 sayılı Kanun m. 58; İYUK m. 27/4).

Alacak tahsili süreci baştan sona hangi aşamalardan geçer?

Ticari alacağın tahsilinde süreler: ilamsız takipte 7 gün, kambiyo takibinde 10 ve 5 gün, itirazdan sonra 6 ay ya da 1 yıl, iptal davasında 5 yıl.
Tablo: Ticari alacağın tahsil aşamaları, araçları, süreleri ve dayanakları (Kaynak: İİK m. 58–308/b; TBK m. 117; TTK m. 5/A; 3095 sayılı Kanun).

Ticari alacağın tahsili altı aşamada ilerler: hazırlık ve ihtar, gerekiyorsa ihtiyati haciz, icra takibi, itirazın aşılması, haciz ve satış, son olarak tahsil edilemeyen kısım için aciz belgesi ve iptal davası. Her aşamanın kendi süresi vardır ve bunların çoğu kaçırıldığında telafisi olmayan hak düşürücü sürelerdir. Aşağıdaki harita, yolu tek bakışta görmeniz için hazırlandı; satırların her biri bu rehberin ilerleyen bir bölümünde açılıyor.

Ticari alacağın tahsil haritası: aşama, araç, süre ve dayanak (11 Ekim 2026 itibarıyla)
Aşama Araç Süre Dayanak
Hazırlık Belge dosyası, ihtarname, faiz hesabı Kanuni süre yok; zamanaşımı işlemeye devam eder TBK m. 117; 3095 sayılı Kanun m. 1–3
Güvence Mahkemeden ihtiyati haciz kararı Karardan sonra 10 gün içinde infaz; infazdan sonra 7 gün içinde takip ya da dava İİK m. 257, m. 261, m. 264
Takip (belge fatura, sözleşme, cari hesap) Genel haciz yoluyla ilamsız takip Borçlu için 7 gün: ödeme ya da icra dairesine itiraz İİK m. 58, m. 60, m. 62
Takip (belge çek, bono, poliçe) Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu Borçlu için 10 gün ödeme, 5 gün icra mahkemesine itiraz İİK m. 167, m. 168
İtirazın aşılması İtirazın kaldırılması ya da itirazın iptali davası 6 ay ya da 1 yıl; başlangıç itirazın alacaklıya tebliği İİK m. 67, m. 68, m. 68/a; TTK m. 5/A
Haciz Mal varlığı sorgusu ve haciz talebi Ödeme emrinin tebliğinden başlayarak 1 yıl İİK m. 78
Paraya çevirme Satış talebi, sıra cetveli Hacizden başlayarak 1 yıl İİK m. 106, m. 110, m. 140
Tahsil edilemeyen kısım Aciz vesikası, tasarrufun iptali davası İptal davası için devir tarihinden başlayarak 5 yıl İİK m. 143, m. 277, m. 284
Borçlu konkordatoda Komisere alacak bildirimi, çekişmeli alacak davası Bildirim için ilandan sonra 15 gün; dava için tasdik ilanından sonra 1 ay İİK m. 294, m. 299, m. 308/b

Haritada iki noktaya dikkat edin. Birincisi, aşamalar her dosyada bu sırayla yaşanmaz: çekle çalışan bir şirket doğrudan ikinci ve dördüncü satıra gider, borçlusu konkordatoya giren şirket ise son satırdan başlar. İkincisi, süreler birbirinin içinden işler; örneğin ihtiyati haciz almış bir alacaklı için itirazdan sonraki bir yıllık dava süresi geçerli olmaya devam eder, ama haczini korumak istiyorsa yedi gün içinde hareket etmek zorundadır.

Takibe geçmeden önce neleri hazırlamalıyım?

Takipten önce üç şey hazır olmalıdır: alacağı gösteren ve mümkünse borçlunun elinden çıkmış belgeler, temerrüt tarihini sabitleyen vade kaydı ya da ihtar, türü ve başlangıcı belli bir faiz hesabı. Bu hazırlık bir formalite değildir; takip talebine ne yazarsanız ödeme emri onu taşır ve borçlu ses çıkarmazsa talep o hâliyle kesinleşir.

Belge düzeni: borçlunun imzası nerede?

Belgelerinizi iki kümeye ayırın: sizin düzenledikleriniz (fatura, e-fatura, cari hesap ekstresi) ve karşı tarafın imzasını ya da kabulünü taşıyanlar (imzalı sözleşme, teslim tutanağı, imzalı irsaliye, karşılıklı mutabakat, borcu kabul eden yazışma, çek ve senet). İkinci küme ne kadar doluysa yolunuz o kadar kısalır. Nedeni basit: itirazın icra mahkemesinde kaldırılması yalnız borç ikrarı içeren imzalı senetle ya da resmî belgeyle istenebilir (İİK m. 68/1); ihtiyati haciz isteyen alacaklıdan da mahkemeyi ikna edecek delil beklenir (İİK m. 258/1). Kendi kestiğiniz fatura bu iki kapıyı tek başına açmaz, ama genel mahkemede ticari defterler ve bilirkişi incelemesiyle birlikte alacağı ispatlar.

İhtar ve temerrüt

İcra takibi açmak için önceden ihtarname göndermek zorunlu değildir; ihtarın işlevi borçluyu temerrüde düşürmek ve faizin başlangıcını belgelemektir. Muaccel bir borçta temerrüt kural olarak alacaklının ihtarıyla başlar; taraflar ödeme gününü sözleşmede birlikte belirlemişse o günün geçmesi yeter, ayrıca ihtar aranmaz (TBK m. 117). Sözleşmesinde ve faturasında kesin ödeme günü bulunmayan bir satıcı ihtar da göndermemişse, takip talebine yazdığı geçmiş dönem faizi borçlunun kolayca karşı çıkabileceği bir kalem olur.

Faiz: yasal faiz, avans faizi ve 2026 değişikliği

Sözleşmede oran yoksa temerrüt faizi 3095 sayılı Kanun'a göre hesaplanır ve ticari işlerde alacaklı, Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı oran daha yüksekse onu isteyebilir (3095 sayılı Kanun m. 2). Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesabında bileşik faiz yürütülmez (m. 3). Kanuni faizi düzenleyen 1. madde ise 16.07.2026 tarihinde kabul edilen 7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değişmiş, yeni metin 31.07.2026'da yürürlüğe girmiştir: oran artık Merkez Bankasının bir önceki yıl sonunda kısa vadeli kredi işlemlerine uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenir ve 30 Haziran günü geçerli olan oran bundan en az beş puan uzaklaşmışsa yılın ikinci yarısında yeni oranın yüzde sekseni geçerli olur. Oranlar değişken olduğundan bu rehberde rakam verilmemiştir; hesap, talep günündeki resmî orana göre yapılır. Değişikliğin yer aldığı paketin tamamı için 7589 sayılı Kanun'un madde madde incelemesi okunabilir.

Faizle ilgili en pahalı hata, takip talebinde faizin türünü yazmamaktır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.03.2024 tarihli, E. 2023/5577, K. 2024/2630 sayılı kararında, türü belirtilmeyen ve yasal ya da ticari orana denk gelmeyen faizin, borçlu itiraz etmediğinde talepteki sabit oranla kesinleştiğini kabul etmiştir. “Avans faizi” ya da “yasal faiz” diye tür yazan alacaklı, oran yükseldiğinde bundan yararlanır; yalnız rakam yazan yararlanamaz.

Hangi yolu seçmeliyim: ilamsız takip mi, kambiyo takibi mi, dava mı, ihtiyati haciz mi?

Yolu iki soru belirler: elinizde hangi belge var ve borçlunun malları yerinde duruyor mu? Belge çek ya da bonoysa kambiyo takibi, fatura ve sözleşmeyse ilamsız takip, alacağın varlığı ya da tutarı baştan ciddi biçimde tartışmalıysa doğrudan dava, borçlu mallarını elden çıkarmaya başlamışsa bunların hepsinden önce ihtiyati haciz gündeme gelir. Aşağıdaki karar tablosu sık rastlanan durumları eşleştiriyor.

Karar tablosu: şirketin durumuna göre ilk adım
Durumunuz İlk adım Kazancı Riski
Faturalar kesildi, teslim belgeli, borçlu oyalıyor İhtar ve ardından ilamsız takip Borçlu susarsa dava açmadan hacze geçilir Tek cümlelik itiraz takibi durdurur; ticari alacakta arabuluculuk ve dava gerekir
Karşılıksız çek ya da vadesi geçmiş bono var Kambiyo takibi; gerekirse aynı anda ihtiyati haciz İtiraz icra mahkemesine yapılır ve haczi kendiliğinden durdurmaz Senette şekil eksiği ya da kopuk ciro zinciri takibin iptaline yol açar
Borçlunun imzaladığı borç ikrarı ya da protokol var İlamsız takip; itiraz gelirse icra mahkemesinde kaldırma Belge üzerinden hızlı inceleme Karar kesin hüküm oluşturmaz; borçlu genel mahkemeye gidebilir
Teslim, ayıp ya da bedel ciddi biçimde tartışmalı Arabuluculuk ve alacak davası İlam alınır; ilamlı takipte itirazla durdurma yoktur Yargılama süresi ve gideri
Borçlu taşınmaz satıyor, depoyu boşaltıyor İhtiyati haciz kararı ve hemen infaz Mallar takip kesinleşmeden bağlanır Teminat yatırılır; haksız çıkılırsa tazminat sorumluluğu doğar
Alacak ipotek ya da rehinle güvenceli Önce rehnin paraya çevrilmesi Rehinli mal üzerinde öncelik Rehnin karşıladığı kısım için ihtiyati haciz verilmez (İİK m. 45, m. 257)
Borçlu hakkında geçici mühlet ilan edildi Takibi durdurup komisere alacak bildirimi Proje müzakeresinde söz hakkı Mühlet içinde açılan takip şikâyetle iptal edilir

Tabloda yer almayan bir özel durum: tüketiciye karşı abonelik sözleşmesinden doğan ve avukat eliyle izlenen fatura alacakları yalnız UYAP'taki Merkezî Takip Sistemi üzerinden takibe konulabilir (7155 sayılı Kanun m. 2). Şirketler arası alacaklar bu kapsamın dışındadır.

İlamsız icra takibini nasıl başlatırım, hangi süreleri izlemeliyim?

İlamsız takip, yetkili icra dairesine verilen takip talebiyle başlar; mahkeme kararı ya da belge şartı aranmaz (İİK m. 42, m. 58). Talepte tarafların kimlik ve adres bilgileri, alacağın Türk lirası tutarı, faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, dayanak belge, belge yoksa borcun sebebi ve hangi takip yolunun seçildiği yer alır. Belgeye dayanıyorsanız örneklerini borçlu sayısından bir fazla verirsiniz. Belgesiz takip mümkündür; fakat bir belgeye dayandıysanız o belge ödeme emriyle birlikte borçluya ulaşmalıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 17.03.2021 tarihli, E. 2021/2403, K. 2021/3041 sayılı kararında cari hesap dökümü ekinde gönderilmeyen ödeme emrinin iptal edilmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Takibi kendi şehrimde açabilir miyim?

Çoğu ticari alacakta evet: sözleşme ödeme yerini başka türlü belirlememişse ve geçerli bir yetki şartı da bulunmuyorsa para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenir (TBK m. 89) ve sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesi de yetkilidir (İİK m. 50; HMK m. 10). Yargıtay bu sonucu açıkça dile getirmiştir:

"Takibin konusu sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödeneceğinden, ifa yeri de alacaklının yerleşim yeri olacaktır. Böyle bir durumda alacaklı kendi yerleşim yerinde bulunan icra dairesinde de takip yapabilecektir." — Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 16.06.2025 tarihli, E. 2025/5920, K. 2025/8758 sayılı karar (yargı yerinin belirlenmesi)

Yetkisizliği icra dairesi kendiliğinden gözetmez; borçlu bunu yedi gün içinde, esasa ilişkin itirazıyla birlikte ileri sürmelidir (İİK m. 50/2). Yine de tacirler arasında imzalanmış geçerli bir yetki şartı varsa önce ona bakın; yanlış yerde açılan takip aylar kaybettirir.

Ödeme emrinden satışa süreler

İcra dairesi ödeme emrini talepten sonra en geç üç gün içinde tebliğe çıkarır (İİK m. 61/1). Tebliği izleyen yedi gün ödemesiz ve itirazsız geçerse takip kesinleşir. Bundan sonra iki ayrı bir yıllık süre işler: ödeme emrinin tebliğini izleyen bir yıl içinde haciz istenmezse bu hak kaybedilir ve dosya işlemden kalkar (İİK m. 78); haczedilen mal için de satış, haciz gününden başlayarak bir yıl içinde talep edilmezse haciz ortadan kalkar (İİK m. 106, m. 110). Haciz talebinden önce UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacakları sorgulanabilir; sistem üzerinden elektronik haciz de istenebilir (İİK m. 78/1). Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 15.04.2025 tarihli, E. 2025/1365, K. 2025/3187 sayılı kararında, bonoya dayalı bir kambiyo takibinde, haciz istemi içermeyen yenileme dilekçesinin ve yalın sorgu taleplerinin zamanaşımını kesmediğini belirtmiştir; dosyaya dilekçe vermiş olmak, dosyayı canlı tutmuş olmak anlamına gelmez.

Aynı malda birden çok alacaklının haczi varsa ve bedel yetmiyorsa icra dairesi sıra cetveli düzenler (İİK m. 140). Alacak tamamen karşılanamazsa kalan kısım için aciz vesikası verilir; bu belge borç ikrarı içeren senet sayılır ve iptal davası açma hakkı doğurur (İİK m. 143). Takip talebinin doldurulması, harç kalemleri, mal beyanı ve satış aşaması ilamsız icra takibinin başlatılması, masrafları ve süreleri yazısında adım adım işlenmiştir. Borçlu tarafın bu dosyada neler yapabildiğini görmek isteyenler ödeme emrine itirazın nasıl yapıldığını ve icra dosyasının hangi hâllerde düştüğünü anlatan yazılara bakabilir.

Borçlu ödeme emrine itiraz ederse ne yaparım?

İtirazın kaldırılması 6 ay içinde icra mahkemesinde yalnız İİK m. 68 belgesiyle, itirazın iptali davası 1 yıl içinde her delille istenir.
Tablo: İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali davası karşılaştırması (Kaynak: İİK m. 67 ve 68; TTK m. 5/A).

İtiraz takibi durdurur; takibi yeniden yürütmek için ya icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ya da genel mahkemeden itirazın iptalini istersiniz (İİK m. 66, m. 67, m. 68). Borçlunun gerekçe göstermesi gerekmez. İtiraz borcun bir bölümüne yönelikse kalan tutar için haciz isteyebilirsiniz (İİK m. 66/1). Seçimi belgeniz yapar.

İtirazın kaldırılması: altı ay, icra mahkemesi, yalnız belge

Elinizde borçlunun imzasını taşıyan borç ikrarı, noter onaylı senet ya da resmî makamın verdiği belge varsa altı ay içinde icra mahkemesine başvurursunuz (İİK m. 68/1). Bu yolda tanık dinlenmez, ticari defter incelenmez. Fatura bu nitelikte sayılmaz; irsaliye, cari hesap ekstresi ve mutabakat gibi belgeler de aynı kanuni ölçüyle, borçlunun imzasını ve borç ikrarını taşıyıp taşımadığına göre somut dosyada ayrıca değerlendirilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 21.03.2022 tarihli, E. 2021/11226, K. 2022/3618 sayılı kararında faturaya dayalı takipte borç açıkça kabul edilmemişse kaldırma isteminin reddedilmesi gerektiğini söylemiştir. İstisnası vardır: borçlu itiraz dilekçesinde ilişkiyi kabul edip “ödedim” diyorsa ispat sırası ona geçer. Senetteki imza reddedilmişse yol, imza incelemesine dayanan geçici kaldırmadır (İİK m. 68/a). İcra mahkemesinin kararı alacağın esası bakımından kesin hüküm oluşturmaz; kaybeden taraf genel mahkemede dava açabilir.

İtirazın iptali davası: bir yıl, genel mahkeme, her delil

Fatura ve cari hesaba dayanan ticari alacaklarda olağan yol itirazın iptali davasıdır; asliye ticaret mahkemesinde açılır, tanık, bilirkişi ve ticari defter dâhil her delil kullanılır ve sonuçta kesin hüküm elde edilir.

İtirazın iptali – İİK m. 67

Madde 67 – (Değişik: 18/2/1965-538/37 md.)

(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

(Değişik: 9/11/1988-3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.

(Mülga dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.)

Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.

(Ek fıkra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır.

Bir yıllık sürenin niteliğini Yargıtay Hukuk Genel Kurulu şu sözlerle ortaya koymuştur:

"İcra ve İflas Kanunu'nun 67/1. maddesi uyarınca itirazın iptali davası bir süreye tabi olup alacaklı, bu davayı, itirazın kendisine (varsa vekiline) tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde açabilir. Bir yıllık süre içinde açılan dava, teknik anlamda bir itirazın iptali davasıdır ve ancak bir yıl içinde açılan davanın kazanılması hâlinde borçlunun itirazı iptal edilmiş olur. Bunun üzerine, alacaklı, itiraz ile durmuş olan icra takibine devam edilmesini (yani haciz) isteyebilir. İcra inkâr tazminatına da, yalnız bir yıl içinde açılmış olan itirazın iptali davasında hükmedilebilir. (...) Alacaklı bir yıl içinde itirazın iptali davası açmazsa, yaptığı ilamsız takip düşer." — Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.06.2025 tarihli, E. 2024/91, K. 2025/398 sayılı karar (direnme kararı uygun bulundu, oy çokluğu)

İcra inkâr tazminatı, davayı kazanan alacaklıya hükmolunan tutarın en az yüzde yirmisi oranında verilen ek paradır; talep edilmesi ve alacağın likit olması, yani borçlunun ne kadar borçlu olduğunu kendi başına hesaplayabilmesi gerekir. Sabit bedelli sözleşme, borçlunun defterine işlenmiş fatura ve imzalı mutabakat bu tartışmada alacaklının elini güçlendirir.

Arabuluculuk dava şartı

Konusu para olan ticari davalarda, itirazın iptali dâhil, dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunludur; gidilmeden açılan dava usulden reddedilir (TTK m. 5/A; 6325 sayılı Kanun m. 18/A/2). Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği günden sonra altı hafta içinde sonuçlandırır; süre en çok iki hafta uzatılabilir (TTK m. 5/A/2). Büroya başvurulan gün ile son tutanağın düzenlendiği gün arasında hak düşürücü süreler durur (6325 sayılı Kanun m. 18/A/15). İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf davayı kazansa bile yargılama giderinin yarısını üstlenir ve vekâlet ücretinin yalnız yarısını alır (m. 18/A/11). İcra mahkemesindeki kaldırma talebi ise TTK m. 5/A'da sayılan dava türleri arasında değildir.

Süreye dikkat: Altı ay ve bir yıl aynı gün, itirazın size tebliğiyle başlar. İcra mahkemesine başvurmanın bir yıllık süreye etkisi Yargıtay kararlarında farklı değerlendirilmiştir; en güvenli yol, itirazın iptali davasını itirazın size tebliğinden itibaren bir yıl içinde açmaktır. İki süre de kaçarsa aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapılamaz; geriye icra inkâr tazminatı istenemeyen genel alacak davası kalır (İİK m. 67/5, m. 68/1).

Hangi belgeyle hangi yolun seçileceğini satır satır gösteren karar tablosu, geçici kaldırma ve borçtan kurtulma davası itirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki seçim yazısındadır. Borçlunun karşı hamlesi olan dava ise menfi tespit ve istirdat davası yazısında anlatılıyor.

Elimde çek ya da senet varsa nasıl ilerlerim?

Çek, bono ya da poliçe alacağı için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluna gidilir: borçluya on gün içinde ödemesi, itirazı varsa beş gün içinde icra mahkemesine bildirmesi ihtar edilir; itiraz, satış hariç, takibin ilerlemesine kendiliğinden engel olmaz (İİK m. 167, m. 168, m. 169, m. 170). Ticari hayatta vadeli satışın çek ya da senede bağlanmasının hukuki karşılığı budur: genel takipte borçlunun icra dairesine verdiği tek satır dosyayı kilitlerken, kambiyo takibinde borçlu mahkemeden durdurma kararı getirmedikçe haciz yapılır. Takip talebine senedin aslı eklenir.

Bu hız, şekil şartlarına sıkı sıkıya bağlıdır. Takipten önce şu dört noktayı kontrol edin:

  • Zorunlu unsurlar. Bonoda “bono” ya da “emre yazılı senet” ibaresi, kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası (TTK m. 776); çekte ise “çek” ibaresi, ödeme havalesi, muhatap banka, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri, imza ile seri numarası ve karekod (TTK m. 780). Kanunun kendiliğinden tamamladığı eksikler dışında (TTK m. 777, m. 781) unsuru eksik belge kambiyo senedi sayılmaz ve bu yolla açılan takip iptal edilir; alacak yine de genel yolla istenebilir.
  • Çekte ibraz. Çekin bankaya ibrazı için süre, ödeme yeri düzenleme yeriyle aynıysa on gün, farklıysa bir aydır ve düzenleme tarihini izleyen gün işlemeye başlar (TTK m. 796). Ödememe hâli protestoyla, bankanın çekin üzerine yazdığı tarihli beyanla ya da takas odasının beyanıyla belgelenmezse düzenleyene ve cirantalara başvuru hakkı kullanılamaz (TTK m. 808).
  • Ciro zinciri. Takibi yalnız kesintisiz ciro zinciriyle hakkı belli olan yetkili hamil yapabilir; çizilmiş ciro yazılmamış sayılır (TTK m. 790).
  • Zamanaşımı. Çekte üç yıllık süre ibraz süresi dolunca işlemeye başlar (TTK m. 814). Bonoda süre kime gidildiğine göre değişir: düzenleyen için vadeden sonra üç yıl, cirantalar için bir yıl (TTK m. 749, m. 778).

Karşılıksız çekte iki ek imkân vardır. Çek süresinde ibraz edilmişse muhatap banka yaprak başına kanuni sorumluluk tutarını ödemek zorundadır; bu tutar 2026 yılı için (30 Ocak 2026'dan itibaren) 16.350 TL'dir (5941 sayılı Kanun m. 3/3; 29.01.2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle TCMB 2010/2 sayılı Tebliğ m. 4) ve her yıl ocak ayında yeniden belirlenir; işlem yapmadan önce güncel tutar teyit edilmelidir. Ayrıca hamil, icra mahkemesine şikâyette bulunarak çek hesabı sahibi hakkında adli para cezası ve çek yasağı isteyebilir; şikâyet hakkı öğrenmeden itibaren üç ay, her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (5941 sayılı Kanun m. 5; İİK m. 347). Şikâyet ile takip birbirinin yerine geçmez.

Borçlunun imzaya itirazında ispat yükü alacaklıdadır; teminat senedi savunması ise icra mahkemesinde ancak takip konusu senede açıkça işaret eden yazılı belgeyle dinlenir. Savunmaların tamamı, süre tablosu ve güncel 12. Hukuk Dairesi kararları çek ve senet alacağının kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla tahsili yazısında yer alıyor.

Borçlu mal kaçırıyorsa alacağımı nasıl güvenceye alırım?

Borçlu mallarını elden çıkarmadan önce mahkemeden ihtiyati haciz kararı alırsınız: vadesi gelmiş, rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için borçlunun hesaplarına, taşınmaz ve araçlarına, başkalarından olan alacaklarına takip kesinleşmeden el konulur. Karar çoğunlukla borçlu dinlenmeden, dosya üzerinden verilir.

İhtiyati haciz şartları – İİK m. 257

Madde 257 – Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1 – Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2 – Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa;

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.

(Ek fıkra: 29/6/1956-6763/42 md.; Mülga dördüncü fıkra: 14/1/2011-6103/41 md.) (Ek fıkra: 29/6/1956-6763/42 md.; Mülga beşinci fıkra: 14/1/2011-6103/41 md.)

Vadesi gelmiş alacakta mal kaçırıldığını ayrıca kanıtlamak kanuni bir şart değildir; bu sebepler vadesi gelmemiş alacak için aranır. Asıl eşik ispattadır: kesin ispat beklenmez, ama mahkemede kanaat uyandıracak delil gerekir (İİK m. 258/1). Fatura alacaklarında bu eşik sanıldığından yüksektir:

“Salt fatura yada e-fatura düzenlenmesi ve elektronik ortama muhatabına iletilen e- faturada irsaliye yerine geçer ibaresinin bulunması fatura içeriği malın teslim edildiğinin ispatı için yeterli olmayıp, alacağın varlığının başka delillerle alacaklı tarafından kanıtlanması gerekir.” — İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 16.07.2026 tarihli, E. 2026/1458, K. 2026/1537 sayılı karar (istinaf başvurusunun esastan reddi)

Şirketler için çıkarım şudur: ihtiyati haciz talebini tek başına fatura değil, imzalı irsaliye, teslim tutanağı, mutabakat ve borcu kabul eden yazışma gibi belgeler güçlendirir; yeterli olup olmadıklarını her dosyada mahkeme takdir eder. Çek ve vadesi geçmiş bono bu eşik bakımından çoğunlukla yeterli görülür; yine de kanunda böyle bir karine yoktur, takdir mahkemenindir. Alacaklı teminat yatırır; kanunda sabit oran yoktur, incelenen kararlarda yüzde on beş ile yirmi arasında takdir edildiği görülmektedir, alacak ilama dayanıyorsa teminat aranmaz (İİK m. 259). Haciz haksız çıkarsa alacaklı borçlunun ve üçüncü kişilerin zararından sorumlu olur; bu yüzden tutar şişirilmemeli, ödenen ve rehinle karşılanan kısımlar düşülmelidir.

On gün ve yedi gün: kararı ayakta tutan süreler

İhtiyati haciz kararının 10 gün içinde uygulanması istenmeli, uygulamadan sonra 7 gün içinde takip ya da dava açılmalıdır (İİK m. 261, 264).
Şema: İhtiyati hacizde infaz, takip ve dava süreleri (Kaynak: İİK m. 261 ve 264).

Karar verildiği günden itibaren on gün içinde icra dairesinden uygulanması istenmezse kendiliğinden kalkar (İİK m. 261/1). Uygulamadan sonra da zincir sürer:

İhtiyati haczi tamamlıyan merasim – İİK m. 264

Madde 264 – (Değişik: 18/2/1965-538/104 md.)

Dava açılmadan veya icra takibine başlanmadan evvel ihtiyati haciz yaptırmış olan alacaklı; haczin tatbikinden, haciz gıyabında yapılmışsa haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde ya takip talebinde (Haciz veya iflas) bulunmaya veya dava açmaya mecburdur.

İcra takibinde, borçlu ödeme emrine itiraz ederse bu itiraz hemen alacaklıya tebliğ olunur. Alacaklı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemeye veya mahkemede dava açmaya mecburdur. İcra mahkemesi, itirazın kaldırılması talebini reddederse alacaklının kararın tefhim veya tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dava açması lazımdır.

(Değişik üçüncü fıkra: 17/7/2003-4949/62 md.) İhtiyatî haciz, alacak davasının mahkemede görüldüğü sırada konulmuş veya alacaklı birinci fıkraya göre mahkemede dava açmış ise, esas hakkında verilecek hükmün mahkemece tebliğinden itibaren bir ay içinde alacaklı takip talebinde bulunmaya mecburdur.

Alacaklı bu müddetleri geçirir veya davasından yahut takip talebinden vazgeçerse veya takip talebi kanuni müddetlerin geçmesiyle düşerse veya dava dosyası muameleden kaldırılıp da bir ay içinde dava yenilenmezse veya davasında haksız çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve alakadarlar isterse lazım gelenlere bildirilir.

Borçlu müddeti içinde ödeme emrine itiraz etmez veya itirazı icra mahkemesince kesin olarak kaldırılır veya mahkemece iptal edilirse, ihtiyati haciz kendiliğinden icrai hacze inkılabeder.

Dava açılmadan önce alınan ihtiyati hacizde birinci fıkradaki dava açma süresi, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar işlemez (6325 sayılı Kanun m. 18/A/16). Kanun bu korumayı açıkça yalnız m. 264/1 için öngörür; borçlunun itirazından sonra işleyen ikinci fıkra süresi için kanunda açık bir hüküm yoktur, bu yüzden o yedi günün arabuluculuk başvurusuyla korunacağına güvenilmemelidir. İkinci fıkra süresinde Yargıtay da katıdır: 12. Hukuk Dairesi, 10.06.2024 tarihli, E. 2024/534, K. 2024/6023 sayılı kararında itirazın iptali için tanınan bir yılın bu yedi günü ortadan kaldırmadığını, süre geçince ihtiyati haczin hükümsüz kaldığını belirtmiştir. İhtiyati haciz diğer alacaklılara karşı öncelik de vermez; kesin hacze dönüşene kadar sonraki hacizlere geçici olarak katılır (İİK m. 268). Para alacağı için borçlunun mallarına ihtiyati tedbir istenmesi ise yanlış adrestir; tedbir uyuşmazlık konusu şeyi korur.

Görevli mahkeme, teminat, borçlunun itiraz yolları ve tahkim şartı bulunan sözleşmelerdeki durum ihtiyati haciz: borçlu mal kaçırmadan alacağın güvenceye alınması yazısında ayrıntılı biçimde anlatılmıştır.

Borçlu malını çoktan devretmişse ne yapabilirim?

Borçlu taşınmazını, aracını ya da işletmesini başkasına geçirmişse tasarrufun iptali davası açarsınız; davayı kazandığınızda mal borçluya dönmez, ama kayıt devralanın üzerinde dururken o malı haczettirip sattırma yetkisini elde edersiniz (İİK m. 277, m. 283/1). Devrin üzerinden beş yıl geçtikten sonra bu dava açılamaz (İİK m. 284). Mahkemenin kendiliğinden aradığı koşulları Yargıtay Hukuk Genel Kurulu şöyle sıralar:

"İptal davasına özgü dava şartları ise, davacının davalı borçluda gerçek bir alacağının bulunması, borçlu hakkında yapılan icra takibinin kesinleşmiş olması, iptal konusu tasarrufun borcun doğumundan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış bir aciz belgesinin bulunmasıdır." — Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.06.2026 tarihli, E. 2025/655, K. 2026/384 sayılı karar (bozma)

Bu dört koşul şirketin tahsilat takvimini doğrudan belirler. Takip yoksa açılmalı, itiraz varsa giderilmeli, borçlunun bilinen bütün malları sorgulanıp hacze gidilmeli ve aciz belgesi alınmalıdır. Haciz sırasında hiç mal bulunamadığını ya da bulunanların alacağı karşılamadığını gösteren tutanak da aciz belgesi yerine geçer (İİK m. 105); ancak Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 28.04.2026 tarihli, E. 2025/4948, K. 2026/2827 sayılı kararında haczedilebilir mal kalmadığı açıkça yazılmayan tutanağı bu nitelikte görmemiştir. Borç devirden önce doğmuş olmalıdır; ölçü vade ya da takip tarihi değil, borcu doğuran ilişkinin tarihidir.

Hangi devirler iptal edilir? Yeni m. 278

Kanun üç iptal sebebi tanır: karşılıksız ve karşılıksız sayılan devirler (m. 278), borçlunun aciz içindeyken yaptığı bazı işlemler (m. 279), bir de alacaklıya zarar verme kastıyla yapılan her türlü işlem (m. 280). İlk maddeyi okurken dikkatli olun: İİK m. 278, 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun'la (Resmî Gazete: 25.12.2025) baştan yazılmıştır ve eski kararlarda geçen bent numaraları ile iki yıllık dönem bugünkü metinle örtüşmez.

İvazsız tasarrufların butlanı – İİK m. 278

Madde 278 – (Değişik:24/12/2025-7571/2 md.)

Alışılmış hediyeler dışında, geçici veya kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğinde olan haciz tutanağının düzenlendiği yahut iflasın açıldığı tarihten önceki bir yıl içinde yapılan bütün bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar iptale tabidir.

Aşağıdaki tasarruflar bağışlama sayılır:

a) Gerçek değerine uygun olarak ivazlı olduğu ispatlanmadıkça altsoy ve üstsoy, üçüncü derece dâhil kan hısımları, son bir yıl içinde evlilik birliği sona ermiş olsa bile eşi ve üçüncü derece dâhil kayın hısımları, evlat edinenle evlatlık, ortak konutta yaşayan kişiler arasında yapılan tasarruflar.

b) Aksi ispatlanmadıkça, sözleşmenin yapıldığı sırada, kendi verdiği şeyin gerçek değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyatla kabul ettiği sözleşmeler.

c) Uygun bir karşılığın sağlandığı ispatlanmadıkça, borçlunun kendisine veya üçüncü bir kişi yararına ömür boyu gelir sözleşmesi ya da intifa hakkı tesis ettiği sözleşmeler yahut ölünceye kadar bakma sözleşmeleri.

Yeni metinde yakınlar arasındaki satış kendiliğinden bağış sayılmıyor; devralan, gerçek değere uygun bedel ödediğini ispatlayarak bu sonuçtan kurtulabiliyor. Buna karşılık bir yıllık dönem aciz belgesinin ya da haciz tutanağının düzenlendiği güne bağlandığı için hacze geç kalan alacaklı m. 278'i kaybedebilir. Değişiklikten önceki devirlere ve açılmış davalara hangi metnin uygulanacağı her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir; talebi koşulları varsa m. 280'e de dayandırmak ihtiyatlı yoldur. M. 280'de alacaklının işini iki karine kolaylaştırır: borçlunun eşi ve üçüncü dereceye kadar hısımları onun mali durumunu bilir sayılır (m. 280/3); ticari işletmeyi ya da işyerindeki malların tamamını veya önemli bölümünü devralan kişi de zarar verme kastını bilir sayılır (m. 280/4).

Dava borçluya ve onunla işlem yapana birlikte açılır; mal bir kez daha el değiştirmişse sonraki alıcı ancak kötü niyeti kanıtlanırsa sorumlu olur, aksi hâlde dava ilk devralan yönünden bedele döner (İİK m. 282, m. 283/2). Yargılama sürerken malın yeniden satılmasını önlemek için mahkemeden o mal hakkında ihtiyati haciz istenebilir (İİK m. 281/2). Görevli mahkeme, alacak ticari olsa da uygulamada asliye hukuk mahkemesidir. Borçlunun mal kaçırması ayrıca suçtur; şikâyet hakkı öğrenmeden itibaren üç ay, fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılır (İİK m. 331, m. 347). Muvazaa davasıyla farkı, iyiniyetli alıcının savunması ve güncel kararlar tasarrufun iptali davası: borçlu malını devrettiyse yapılacaklar yazısında bulunur.

Borçlu şirket konkordato ilan ettiyse alacağım ne olur?

Mühlet kararıyla birlikte bireysel tahsilat araçlarınız kilitlenir: borçlu şirket aleyhine yeni takip açamaz, eski takibi yürütemez, ihtiyati haciz uygulatamazsınız; alacağınız artık komiserin yürüttüğü toplu süreçte ele alınır. Geçici mühlet üç aydır ve uzatmayla beş ayı geçemez; kesin mühlet bir yıldır, güçlük gösteren özel durumlarda altı aya kadar uzatılabilir (İİK m. 287, m. 289). Sonuçları bakımından geçici mühlet ile kesin mühlet arasında fark yoktur (m. 288/1).

Kesin mühletin alacaklılar bakımından sonuçları – İİK m. 294

Madde 294- (Değişik: 28/2/2018-7101/22 md.)

Mühlet içinde borçlu aleyhine 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.

206 ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir.

Tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur.

Takas bu Kanunun 200 ve 201 inci maddelerine tâbidir. Bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilânı tarihi esas alınır.

Hacizli mallar hakkında niteliğine uygun düştüğü ölçüde 186 ncı madde hükmü uygulanır.

Konkordato mühletinin verilmesinden önce, müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak konkordato mühletinin verilmesinden sonra doğmuş ise, bu devir hükümsüzdür.

Konusu para olmayan alacaklar, alacaklı tarafından, ona eşit kıymette para alacağına çevrilerek komisere bildirilir. Şu kadar ki borçlu, komiserin onayıyla taahhüdün aynen ifasını üstlenmekte serbesttir.

Mühletten önce açtığınız takip iptal edilmez, olduğu yerde durur. Yargıtay'ın ifadesiyle:

"O halde; İlk Derece Mahkemesince; İİK'nın 294. maddesine göre evvelce başlatılmış takiplerin durdurulacağı ilkesi gereği, şikayet konusu takibin durdurulmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi ve istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi isabetsiz olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermek gerekmiştir." — Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 04.11.2025 tarihli, E. 2025/3888, K. 2025/7061 sayılı karar (bozma, oy çokluğu)

Mühlet içinde açılan takip ise borçlunun şikâyetiyle iptal edilir. Konkordato tasdik edilip bağlayıcı hâle geldiğinde, geçici mühlet kararından önce açılmış takiplerde konulan hacizlerden satışı henüz yapılmamış olanlar hükümsüz kalır (İİK m. 308/ç). Madde numaralarına dikkat: konkordatonun hükümleri m. 308/c'de, çekişmeli alacak davası m. 308/b'de düzenlenmiştir.

Alacaklı şirketin yapılacaklar sırası

  • On beş gün içinde alacağınızı bildirin. Süre komiserin ilanıyla başlar; postayı beklemeyin (İİK m. 299). Bildirmeyen ve bilançoda görünmeyen alacaklı müzakere dışında kalır, ama tasdik edilen proje onu da bağlar (m. 308/c).
  • Kefil, avalist ve cirantaya yönelin. Kural olarak mühlet yalnız konkordato borçlusunu korur; bu sonuç kefil bakımından Yargıtay kararlarına dayanır, avalist ve ciranta bakımından ise m. 303'ün metninden çıkarılır ve somut senet ile mühlet kararı ayrıca incelenmelidir. Projeye onay vermeyen alacaklı birlikte sorumlulara karşı bütün haklarını saklı tutar; onay verecek alacaklı ise haklarını ödeme karşılığı devretmeyi teklif etmeli ve toplantıyı en az on gün önce onlara haber vermelidir (İİK m. 303). Kambiyo süreleri bu kişiler bakımından işlemeye devam eder.
  • Yeni teslimatlar için komiser iznini yazılı alın. Geçici mühlet kararından sonra komiser izniyle doğan borç projeye tabi olmaz, ödenmezse mühlet içinde bile takip edilebilir ve rehinli alacaklardan hemen sonra ödenir (İİK m. 308/c). Sözleşmeyi yalnız konkordato başvurusu yüzünden feshedemezsiniz (m. 296).
  • Oyunuzu hesaplayarak kullanın. Projenin kabulü için iki eşikten biri aşılmalıdır: hem kayıtlı alacaklıların hem alacak tutarının yarısı ya da alacaklıların dörtte biri ile alacak tutarının üçte ikisi (İİK m. 302).
  • Alacağınıza itiraz edildiyse bir ay içinde dava açın. Süre tasdik kararının ilanıyla başlar (İİK m. 308/b). Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 08.04.2026 tarihli, E. 2026/1125, K. 2026/1335 sayılı kararında bu davayı dava şartı arabuluculuğa bağlı görmemiştir.
  • Taksit ödenmezse fesih isteyin. Projeye uygun ödeme yapılmayan alacaklı, tasdik eden mahkemeden kendi alacağı bakımından konkordatonun feshini talep edebilir (İİK m. 308/e).

Rehinli alacakların rehnin kıymetini karşılayan kısmı, m. 206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları gibi), 6183 sayılı Kanun kapsamındaki kamu alacakları ve komiser izniyle doğan borçlar projenin dışında kalır (m. 308/c); bu yüzden adi alacaklıya kalan pay, proje tablolarındaki sınıflandırmaya bağlıdır. Zaman çizelgesi, oy stratejisi ve mühletin kaldırılması ya da talebin reddi hâlindeki sonuçlar konkordato ilan eden şirketten alacağın tahsili yazısında işlenmiştir.

Karşımda devlet varsa: borçlunun ya da şirketimin vergi, gümrük ve SGK borcu tahsilatı nasıl etkiler?

Kamu alacağı 6183 sayılı Kanun'a göre alacaklı idarenin kendi tahsil dairesince takip edilir ve bu rejim şirketinizi iki ayrı yönden ilgilendirir: borçlunuzun vergi ya da prim borcu varsa hacizli malın bedelini kamuyla paylaşırsınız; ödeme emri size gelmişse yedi gün değil on beş gün içinde itiraz değil dava açmanız gerekir. Gümrük vergileri kesinleşip ödenmediğinde (4458 sayılı Kanun m. 201), SGK primleri de 5510 sayılı Kanun m. 88 uyarınca aynı usulle tahsil edilir.

Borçlumun vergi borcu var: sıra cetvelinde kim önce alır?

Sizin haczettiğiniz mal satılmadan önce aynı mala kamu alacağı için de haciz konulursa, kamu alacağı haciz tarihine bakılmaksızın sizin haczinize katılır ve bedel alacaklarla orantılı biçimde, yani garameten bölüşülür (6183 sayılı Kanun m. 21/1). Rehinli alacaklıların hakları saklıdır; gümrük resmi ile bina ve arazi vergisi gibi malın kendisinden doğan kamu alacakları o malın bedelinde rehinli alacaklardan sonra gelir (m. 21/2). Yargıtay sıra cetveli şikâyetlerinde kuralı aynen uygular:

"(...) 6183 sayılı yasanın 21. maddesi “Üçüncü şahıslar tarafından haczedilen mallar paraya çevrilmeden evvel o mal üzerine amme alacağı için de haciz konulursa bu alacak da hacze iştirak eder ve aralarında satış bedeli garameten taksim olunur.” hükmü gereğine şikayet olunan ... vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir." — Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 27.05.2024 tarihli, E. 2024/454, K. 2024/1762 sayılı karar (onama)

İlk haczi koymuş olmak bu nedenle tek başına güvence değildir. Takibe başlarken borçlunun kamu borcu riskini hesaba katın; ipotek, rehin ya da kefalet gibi teminatların değeri burada ortaya çıkar. Konkordatoda da kamu alacakları projeyle bağlı değildir (İİK m. 308/c).

Bize haciz bildirisi geldi: yedi günlük cevap

Bir müşterinizin ya da tedarikçinizin kamu borcu nedeniyle şirketinize haciz bildirisi tebliğ edilirse, borcunuz bulunmadığını ya da malın elinizde olmadığını yedi gün içinde tahsil dairesine yazıyla bildirmelisiniz; susarsanız borç zimmetinizde sayılır (6183 sayılı Kanun m. 79). Süreyi kaçıran üçüncü kişinin elinde, tebliğden itibaren bir yıl içinde açacağı menfi tespit davası kalır. Muhasebe biriminin gelen tebligatları aynı gün hukuk birimine ya da avukata iletmesi bu yüzden bir iç kural olmalıdır.

Ödeme emri şirketimize geldi: on beş gün, dava ve yürütmeyi durdurma

Vergi dairesi, gümrük idaresi ya da SGK'dan gelen ödeme emrine karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde dava açılır: vergi ve gümrük alacağında vergi mahkemesinde, SGK alacağında Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yerdeki iş mahkemesinde (6183 sayılı Kanun m. 58; 2576 sayılı Kanun m. 13; 5510 sayılı Kanun m. 88).

Ödeme emrine itiraz – 6183 sayılı Kanun m. 58 (ilgili fıkralar)

Madde 58 – Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. İtirazın şekli, incelenmesi ve itiraz incelemelerinin iadesi hususlarında Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur.

Borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermesi lazımdır, aksi halde itiraz edilmemiş sayılır.

(...)

Borcun tamamına bu madde gereğince vakı itirazların tamamen veya kısmen reddi halinde, borçlu ret kararının kendisine tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunmak mecburiyetindedir.

Borcun bir kısmına karşı bu madde gereğince vakı itirazlar mal bildiriminde bulunma müddetini uzatamaz.

Metindeki “itiraz komisyonu” ifadesi bugün vergi mahkemesi, “itiraz” ise dava açmak anlamındadır. İcra takibinden üç fark hayati önemdedir. Dava açmak tahsili kendiliğinden askıya almaz; bunun için mahkemeden ayrıca yürütmeyi durdurma kararı istenir (İYUK m. 27/4). İleri sürülebilecek sebepler üçle sınırlıdır: borcun bulunmadığı, kısmen ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı. Ve aynı on beş gün içinde ödeme yapılmayacaksa mal bildiriminde bulunulmalıdır (m. 55). SGK ödeme emrinde sürenin hak düşürücü olduğunu Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 05.11.2024 tarihli, E. 2024/6781, K. 2024/10389 sayılı kararında vurgulamıştır.

İthalatçılar için asıl savunma bir önceki aşamadadır: tebliğ edilen ek tahakkuk ve cezaya karşı on beş gün içinde idari itiraz yapılır (Gümrük Kanunu m. 242); kıymet, tarife ve menşe tartışması burada yürütülür. Danıştay 7. Dairesi, 26.12.2025 tarihli, E. 2024/2315, K. 2025/4470 sayılı kararında ödeme emri aşamasındaki kıymet itirazlarını “borcum yoktur” kapsamında saymıştır; ancak karar oyçokluğuyladır ve her dosyada aynı sonuç beklenmemelidir.

Şirket yöneticileri bir noktayı daha bilmelidir: şirketten tahsil edilemeyen kamu alacağı için limited şirket ortağı payı oranında, kanuni temsilci ise kişisel malvarlığıyla takip edilir (6183 sayılı Kanun m. 35, mükerrer m. 35). Borç tartışmasızsa tecil ve taksit yolu açıktır; 11 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metne göre süre 72 ayı geçemez (m. 48; 7582 sayılı Kanun'la değişik, RG 4 Haziran 2026, Sayı 33270). Gecikme zammı, 2026 yılı için, 13.11.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla her ay için yüzde 3,7'dir (m. 51). Süre ve oran sonradan değiştirilebildiğinden işlem yapmadan önce güncel metin teyit edilmelidir. İki rejimin karşılaştırma tablosu, maaş haczi oranları ve zamanaşımı hesabı 6183 sayılı Kanun haczi ile icra takibi arasındaki farklar yazısındadır; gümrük tarafının ayrıntısı için gümrük ödeme emrine itiraz yazısına da bakılabilir.

Tahsilat ne kadara mal olur, ne kadar sürer?

İlamsız takibi açarken alacaklı başvurma harcını, alacağın binde beşi tutarındaki peşin harcı, avukatla çalışıyorsa vekâletname suret harcını ve tebligat giderini öder; bu kalemler sonuçta borçluya aittir ve tahsil edilen ilk paradan geri alınır.

Takip masrafları – İİK m. 59 ve peşin harç – 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 29

Madde 59 – (Değişik: 6/6/1985-3222/4 md.)

Takip masrafları borçluya aittir. Alacaklı, yapılmasını talep ettiği muamelenin masrafını ve ayrıca takip talebinde bulunurken borçlunun 62 nci maddeye göre yapabileceği itirazın kendisine tebliğ masrafını da avans olarak peşinen öder.

Alacaklı ilk ödenen paradan masraflarını alabilir.

Madde 29 – İlama dayanmıyan takip isteklerinden alacak miktarının binde beşi peşin alınır.

Peşin harclar takip sonunda alınacak asıl harca mahsup olunur.

İlama dayanmıyan takiplerde alacaklı mahkemeye müracaata mecbur kalırsa, peşin alınan harç kendisine iade olunur. Veya alacaklının isteği üzerine mahkeme harclarına mahsup edilir.

İlamsız takipte 2026 yılı için uygulanan harçlar (492 sayılı Kanun'a bağlı (1) sayılı tarife; 1 Ocak 2027'de güncellenir, yatırmadan önce güncel tarife teyit edilmelidir)
Kalem 2026 tutarı ya da oranı Kim, ne zaman öder?
İcraya başvurma harcı 732,00 TL Alacaklı, takibi açarken
Peşin harç Alacağın binde 5'i Alacaklı, takibi açarken; sondaki tahsil harcından düşülür (492 sayılı Kanun m. 29)
Vekâletname suret harcı 104,00 TL Avukatla takipte, başvuruda
Tahsil harcı Hacizden önce ödemede %4,55; hacizden sonra, satıştan önce %9,10; satışla tahsilde %11,38 Tahsilat anında hesaplanır
Daire dışı haciz, teslim ve satış harcı 1.718,80 TL (her işlem için) İşlemi isteyen, talep anında
Cezaevi yapı harcı Tahsil edilen paranın %2'si Tahsilattan kesilir; borçluya yansıtılamaz (2548 sayılı Kanun m. 1)

Maktu tutarlar 31.12.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 98 seri numaralı Harçlar Kanunu Genel Tebliği'yle belirlenen 2026 yılı için geçerli rakamlardır; oranlar da aynı tarifeden alınmıştır. Tarife 1 Ocak 2027'de güncellenir; yatırmadan önce icra dairesinden ya da UYAP'tan güncel tarife teyit edilmelidir. İtiraz yüzünden mahkemeye gitmek zorunda kalırsanız peşin harç iade edilir ya da mahkeme harcına sayılır (492 sayılı Kanun m. 29/3). Tebligat gideri, dava harcı, bilirkişi ücreti, ihtiyati haciz teminatı ve avukatlık ücreti gibi kalemler yıllık tarifelere ya da mahkemenin takdirine bağlı olduğundan burada tutar verilmemiştir; bütçe, dosya açılmadan önce güncel tarifeden hesaplanmalıdır.

Süre için dürüst cevap şudur: kanun yalnız asgari adımları sayar, toplam süreyi borçlunun tutumu belirler. İtiraz gelmeyen bir dosyada haciz, tebliğden sonraki yedi günün dolmasıyla istenebilir. İtiraz gelen ticari dosyada araya arabuluculuk (altı hafta, uzatmayla sekiz hafta) ve dava girer. İcra mahkemesindeki kaldırma talebi belge üzerinden yürüdüğü için daha kısadır; duruşmalar ancak zorunlu hâlde ve otuz günü aşmamak üzere ertelenebilir (İİK m. 18/3). Kimse size gün ya da ay cinsinden kesin bir tahsil tarihi veremez; verilebilecek olan, kaçırılmaması gereken sürelerin takvimidir.

Şirket içi tahsilat politikası nasıl kurulur? 12 maddelik kontrol listesi

İyi bir tahsilat politikası, alacak vadesini geçmeden önce kurulur: sözleşme, teslim, mutabakat ve teminat belgeleri satış anında toplanır, süreler tek bir takvimde izlenir. Aşağıdaki on iki madde, bu rehberde anlatılan hukuki kuralların şirket içi iş akışına çevrilmiş hâlidir.

  1. Vadeyi sözleşmeye ya da siparişe yazdırın. Birlikte kararlaştırılmış kesin ödeme günü, ihtara gerek kalmadan temerrüdü başlatır (TBK m. 117).
  2. Faiz türünü ve yetkili yeri baştan belirleyin. Oran kararlaştırılmamışsa 3095 sayılı Kanun devreye girer; tacirler arasındaki yetki şartı bağlayıcıdır, şart yoksa para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenir (TBK m. 89).
  3. Her teslimi imzalı belgeye bağlayın. İmzalı irsaliye ya da teslim tutanağı olmadan fatura, ihtiyati haciz için aranan kanaati tek başına sağlamayabilir (İİK m. 258).
  4. Dönemsel mutabakatı karşılıklı imzalatın. İmzalı mutabakat, alacağın likit sayılması ve icra inkâr tazminatı talebi bakımından elinizi güçlendirebilir; sonucu somut dosyada mahkeme değerlendirir (İİK m. 67/2).
  5. Vadesi uzayan borcu imzalı protokole çevirin. Kayıtsız şartsız borç ikrarı içeren imzalı belge, itiraz hâlinde icra mahkemesi yolunu açar (İİK m. 68/1).
  6. Teminatı çeşitlendirin. Çek ve bono kambiyo takibine, kefil ve avalist ise borçlu konkordatoya girdiğinde kural olarak başvurabileceğiniz ikinci bir adrese imkân verir (İİK m. 167, m. 303).
  7. Aldığınız senedi teslim anında kontrol edin. Düzenleme yeri ve tarihi, imza ve ciro zinciri eksikse belge kambiyo vasfını ya da takip imkânını yitirir (TTK m. 776, m. 780, m. 790).
  8. Çek ibraz günlerini takvime işleyin. On günlük ya da bir aylık ibraz süresi ve karşılıksızdır şerhi olmadan başvuru hakkı korunmaz (TTK m. 796, m. 808).
  9. Vadesi geçen alacak için ihtar ve takip eşiği koyun. Kesin vade yoksa faiz ihtarla başlar; takip talebinde faizin türünü mutlaka yazın.
  10. Süre takvimi tutun. İtirazdan sonra altı ay ve bir yıl (İİK m. 67, m. 68), haciz ve satış için birer yıl (m. 78, m. 106), ihtiyati hacizde on ve yedi gün (m. 261, m. 264), iptal davasında beş yıl (m. 284), çek ve bonoda üç yıl (TTK m. 749, m. 814).
  11. Borçluyu izleyin. Art arda taşınmaz devri, adres ve ortaklık değişikliği ihtiyati haczi; ticaret sicili gazetesindeki mühlet ilanı ise on beş günlük alacak bildirimini gündeme getirir (İİK m. 257, m. 299).
  12. Gelen resmî tebligat için iç süre belirleyin. Haciz bildirisine yedi gün, kamu ödeme emrine on beş gün içinde karşılık verilmelidir (6183 sayılı Kanun m. 58, m. 79); evrakın muhasebede beklemesi hak kaybı doğurur.

Hangi sorunuz için hangi yazı?

Aradığınız cevap aşağıdaki tabloda sorunuzun karşısındaki yazıdadır; ilk yedi satır bu rehberin alt sayfalarını, sonraki satırlar aynı serinin borçlu tarafına ve özel konularına ayrılmış yazılarını gösterir.

Yönlendirme tablosu: soru ve ilgili yazı
Sorunuz Okuyacağınız yazı Öne çıkan süre
Ödenmeyen fatura için takibi nasıl açarım, ne öderim? İlamsız icra takibi: adımlar, masraflar ve süreler Borçlu için 7 gün; haciz ve satış için birer yıl
Borçlu itiraz etti; icra mahkemesi mi, dava mı? İtirazın iptali mi, itirazın kaldırılması mı? 6 ay ve 1 yıl
Çek karşılıksız çıktı, senet ödenmedi Çek ve senet alacağının tahsili 10 gün ödeme, 5 gün itiraz
Borçlu mallarını elden çıkarıyor İhtiyati haciz 10 gün infaz, 7 gün takip ya da dava
Borçlu evini, işyerini çoktan devretmiş Tasarrufun iptali davası Devirden itibaren 5 yıl
Müşterim konkordato ilan etti Konkordato ilan eden şirketten alacak tahsili 15 gün alacak bildirimi
Vergi dairesi, gümrük ya da SGK'dan ödeme emri geldi 6183 haczi ile icra takibi arasındaki farklar 15 gün dava
Şirketimize ödeme emri geldi, borcu kabul etmiyoruz Ödeme emrine itiraz ve menfi tespit ve istirdat davası 7 gün itiraz
Banka hesabımıza bloke kondu E-haciz ve hesap blokesi; kaynağı belirsizse bloke icra haczi mi, soruşturma tedbiri mi? Kaynağa göre değişir
Borçlunun maaşından, evinden ne kadar alabilirim? Maaş haczi oranları ve haczedilemeyen mallar ile meskeniyet İlgili yazıda
Borçlunun kripto varlığı haczedilebilir mi? Kripto varlıkların haczi —
Eski dosyamız duruyor mu, düştü mü? İcra dosyasının düşmesi, zamanaşımı ve yenileme Haciz isteme için 1 yıl

Avukatla çalışma biçimi, vekâletname ve adliye düzeni gibi pratik sorular için serinin üçüncü ana sayfası olan İstanbul Anadolu Adliyesi icra avukatı rehberi, dosyaya borçlu gözüyle bakmak isteyenler için icra takibi rehberi hazırlanmıştır.

İstanbul'da şirket alacaklarının tahsili: Anadolu Yakası'nda süreç

İstanbul'da takibin hangi adliyede yürüyeceğini şirketin tercihi değil yetki kuralları belirler: borçlunun yerleşim yeri, sözleşmenin yapıldığı ya da ifa edileceği yer ve varsa tacirler arasındaki yetki şartı (İİK m. 50; HMK m. 6, m. 10, m. 17). Anadolu Yakası'nın adliyesi olan İstanbul Anadolu Adliyesi Kartal'dadır; takibin hangi icra dairesinde yürüdüğü dosyadan kontrol edilmeli, daire işlemlerine karşı şikâyet o dairenin bağlı olduğu icra mahkemesine yöneltilmelidir (İİK m. 4, m. 16). Merkezi bu bölgede olan satıcı şirket, sözleşmesinde aksine hüküm yoksa para borcunun kendi yerleşim yerinde ödeneceği kuralına dayanarak takibini burada açabilir (TBK m. 89).

Bir tahsilat dosyası çoğu kez birden fazla mercie dağılır. Takip ve haciz icra dairesinde, itirazın kaldırılması ve şikâyetler icra mahkemesinde, ticari itirazın iptali ile ihtiyati haciz talebi asliye ticaret mahkemesinde, tasarrufun iptali asliye hukuk mahkemesinde, konkordato borçlunun merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde, gümrük ve vergi ödeme emrine karşı dava ise vergi mahkemesinde görülür. İhtiyati hacizde on günlük infaz süresi mahkeme, vezne ve icra dairesi arasındaki işlerin kısa sürede tamamlanmasını gerektirdiğinden, dosyayı izleyen avukatın adliyeye erişimi uygulamada kolaylık sağlar.

LimanLegal Hukuk Bürosu: ticaret, gümrük ve icra hukukunun kesiştiği dosyalarda hukuki destek

LimanLegal Hukuk Bürosu, İstanbul Kartal'da faaliyet gösteren bir avukatlık bürosudur; şirketlerin alacak tahsili dosyalarında icra ve iflas hukuku, ticaret hukuku ve gümrük hukuku başlıklarını birlikte ele alır. Sorumlu avukat, İstanbul Barosu'nun 71680 sicil numaralı üyesi Av. Coşkun GENÇ'tir.

  • Adres: Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal/İstanbul
  • Telefon: +90 540 097 1035 · İletişim: limanlegal.com/iletisim
  • Hizmet bölgesi: İstanbul geneli; yakın ilçeler Kartal, Kadıköy, Ataşehir, Maltepe, Ümraniye, Üsküdar, Pendik ve Tuzla; İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal)
  • Çalışma alanları: icra ve iflas hukuku, ticaret ve şirketler hukuku, uluslararası ticaret ve gümrük hukuku, bilişim suçları, kripto varlık hukuku, ceza hukuku
  • Şirket alacaklarında verilen hizmetler: sözleşme ve belge düzeninin tahsilat açısından incelenmesi, ihtarname, ilamsız takip ve kambiyo takibi, arabuluculuk görüşmeleri ve itirazın iptali davası, itirazın kaldırılması, ihtiyati haciz, tasarrufun iptali davası, konkordatoda alacak bildirimi ve alacaklı temsili, sıra cetveli şikâyetleri
  • Kamu alacağı tarafında verilen hizmetler: gümrük ek tahakkuk ve cezalarına itiraz, vergi, gümrük ve SGK ödeme emirlerine karşı dava, şirket ortağı ve kanuni temsilci adına düzenlenen ödeme emirleri

Ticaret, gümrük ve icra başlıkları uygulamada sıkça aynı olayda buluşur: ithalatçı bir şirket bir yandan yurt içi müşterisinden alacağını icra yoluyla izlerken, diğer yandan gümrük idaresinin kendisine yönelttiği ek tahakkukla uğraşabilir. Bu rehber ve bağlı yedi yazı, iki tarafı tek çerçevede göstermek için yazılmıştır.

Yazar Hakkında

Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'na kayıtlı avukattır (Sicil No: 71680) ve LimanLegal Hukuk Bürosu'nun sorumlu avukatıdır. İcra ve iflas hukuku, ticaret hukuku, gümrük hukuku ve bilişim hukuku alanlarında çalışmakta; şirket alacaklarının tahsili ve kamu alacaklarına karşı başvuru yolları üzerine bilgilendirici yazılar yazmaktadır.

Alacak dosyanızı süreler işlemeden birlikte gözden geçirelim

Tahsilatın sonucunu çoğu zaman ilk haftada verilen kararlar belirler: hangi yolun seçildiği, hangi belgenin sunulduğu, hangi sürenin takvime yazıldığı.

Sözleşme, fatura, teslim belgesi, çek ya da senet örnekleriyle ve varsa size tebliğ edilen itiraz, mühlet ilanı ya da ödeme emriyle LimanLegal Hukuk Bürosu'na başvurabilirsiniz.

Hemen İletişime Geçin

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Müşterim faturayı ödemiyor, ilk olarak ne yapmalıyım?

Önce belgeleri toplayın: sözleşme ya da sipariş, fatura, imzalı irsaliye veya teslim tutanağı, varsa mutabakat ve yazışmalar. Sözleşmede kesin ödeme günü yoksa borçluyu temerrüde düşürmek için ihtar gönderin; Türk Borçlar Kanunu m. 117'ye göre faiz bu tarihten işler. Ardından genel haciz yoluyla ilamsız takip açılır. Ödeme emrini alan borçlu yedi gün boyunca itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz istenebilir. Borçlu mallarını elden çıkarıyorsa takipten önce ihtiyati haciz değerlendirilmelidir.

Takip açmadan önce borçluya ihtarname göndermek şart mı?

Hayır. İcra ve İflas Kanunu takip için önceden ihtar şartı aramaz. İhtarın önemi faizdedir: ödeme günü taraflarca birlikte belirlenmemişse borçlu ancak ihtarla temerrüde düşer ve geçmişe dönük faiz bu tarihten istenebilir. Kesin vade varsa vade gününün geçmesi yeterlidir. Bu nedenle sözleşmesinde ve faturasında açık vade bulunmayan şirketlerin takipten önce ihtar göndermesi, işlemiş faiz kalemine yapılacak itirazı zayıflatır.

Fatura tek başına icra takibi için yeterli mi?

Takibi başlatmak için yeterlidir; ilamsız takipte belge şartı bile aranmaz. Ancak borçlu itiraz ederse fatura, icra mahkemesinde itirazın kaldırılması için gereken İİK m. 68 belgesi sayılmaz, çünkü alacaklının tek taraflı düzenlediği bir belgedir. Bu durumda itirazın iptali davası açılır ve fatura, ticari defterler, teslim belgeleri ve bilirkişi incelemesiyle birlikte değerlendirilir. İhtiyati haciz talebinde de fatura çoğu zaman tek başına yeterli görülmez; teslimi gösteren, borçludan çıkmış belge aranır.

Ticari alacak için icra takibi açmadan önce arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır, takip açmak için arabuluculuk aranmaz. Zorunluluk dava aşamasında başlar: Türk Ticaret Kanunu m. 5/A uyarınca para alacağına ilişkin ticari davalarda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; itirazın iptali davası da buna dâhildir. Arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır, süre en çok iki hafta uzatılabilir. Başvurudan son tutanağa kadar hak düşürücü süreler işlemez. İcra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek için arabuluculuk şartı öngörülmemiştir.

Borçlu ödeme emrine itiraz etti, alacağımdan vazgeçmek zorunda mıyım?

Hayır. İtiraz yalnız takibi durdurur. İki yolunuz vardır: elinizde borçlunun imzasını taşıyan borç ikrarı ya da resmî belge varsa icra mahkemesinden altı ay içinde itirazı kaldırmasını, yoksa bir yıl içinde genel mahkemeden itirazın iptalini istersiniz. Her iki süre itirazın size tebliğiyle başlar. Davayı kazanırsanız ve alacak likit ise talebiniz üzerine en az yüzde yirmi icra inkâr tazminatına da hükmedilir. Süreler kaçarsa genel alacak davası açılabilir, ancak bu tazminat istenemez.

İtirazın iptali davası ile itirazın kaldırılması arasındaki fark nedir?

İlki genel mahkemede açılan tam bir davadır; tanık, bilirkişi ve ticari defter dâhil her delil kullanılır, süre bir yıldır ve karar kesin hüküm oluşturur. İtirazın kaldırılması icra mahkemesinde yalnız İİK m. 68'deki belgelerle istenir, süre altı aydır, inceleme hızlıdır ama karar alacağın esası bakımından kesin hüküm oluşturmaz. Fatura ve cari hesap alacaklarında olağan yol itirazın iptalidir; imzalı borç ikrarı ya da noter senedi olan alacaklı icra mahkemesini tercih edebilir.

Elimde karşılıksız çek var, ne yapmalıyım?

Çekin süresinde bankaya ibraz edildiğini ve üzerinde tarihli karşılıksızdır şerhi bulunduğunu kontrol edin; ibraz süresi çekin ödeneceği yere göre on gün ya da bir aydır. Ardından kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip açılır; borçlunun ödeme için on, icra mahkemesine itiraz için beş günü vardır ve itiraz haczi kendiliğinden durdurmaz. Banka her çek yaprağı için kanuni sorumluluk tutarını öder. Ayrıca öğrenmeden itibaren üç ay içinde icra mahkemesine şikâyetle adli para cezası ve çek yasağı istenebilir.

Çek ve senette zamanaşımı süresi ne kadardır?

Çekte hamil, düzenleyene ve cirantalara ibraz süresi dolduktan sonraki üç yıl içinde başvurabilir; sonrasında zamanaşımı savunmasıyla karşılaşır (TTK m. 814). Bonoda süre, düzenleyen bakımından vade gününden başlayarak üç yıl, cirantalar bakımından bir yıldır (TTK m. 749, m. 778). Zamanaşımına uğrayan senetle kambiyo takibi açılırsa borçlu beş gün içinde icra mahkemesinde itiraz ederek takibi durdurabilir. Bu durumda alacaklı, senedin dayandığı asıl ilişkiye göre genel hükümlerle dava açmayı ya da sebepsiz zenginleşme istemini değerlendirebilir.

İhtiyati haciz kararı almak için borçlunun mal kaçırdığını ispatlamam gerekir mi?

Vadesi gelmiş bir alacak için gerekmez. İİK m. 257'nin birinci fıkrası yalnız üç şey arar: para alacağı, vadesinin gelmiş olması ve rehinle güvence altına alınmamış olması. Mal kaçırma, gizleme ya da kaçma hazırlığı, vadesi henüz gelmemiş alacak için aranan sebeplerdir. Her iki durumda da alacağın varlığı hakkında mahkemeyi ikna edecek delil sunulmalıdır; imzalı teslim belgesi, mutabakat, çek ya da senet bu açıdan faturadan daha güçlüdür. Kural olarak teminat da yatırılır.

İhtiyati haciz kararı aldıktan sonra hangi süreleri kaçırmamalıyım?

Üç süre vardır. Karar verildiği tarihten itibaren on gün içinde icra dairesinden uygulanması istenmezse kendiliğinden kalkar. Haciz uygulandıktan sonra yedi gün içinde takip başlatılmalı ya da dava açılmalıdır. Borçlu ödeme emrine itiraz ederse, itirazın tebliğini izleyen yedi gün içinde ya icra mahkemesine ya da davaya gidilmelidir. Yargıtay, itirazın iptali için tanınan bir yıllık sürenin bu yedi günü ortadan kaldırmadığını kabul etmektedir; süre geçerse dava hakkı kalır ama haciz düşer.

Borçlu evini eşine ya da kardeşine devretmiş, yine de tahsil edebilir miyim?

Koşulları varsa evet. Tasarrufun iptali davası kabul edilirse tapu devralanın üzerinde kalır, ancak o taşınmazı haczettirip sattırabilirsiniz. Bunun için kesinleşmiş bir takibiniz, aciz belgeniz ve devirden önce doğmuş bir alacağınız olmalı; dava devirden itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. İİK m. 280 uyarınca borçlunun eşi ve üçüncü dereceye kadar hısımları onun mali durumunu bilir sayılır. 7571 sayılı Kanun'la değişen m. 278'e göre yakınlar arası devir, gerçek değere uygun bedelle yapıldığı ispatlanmadıkça bağışlama sayılır.

Müşterim konkordato ilan etti, icra takibi başlatabilir miyim?

Hayır. İİK m. 294 gereği geçici ve kesin mühlet boyunca borçlu aleyhine takip yapılamaz, önceden açılmış takipler durur ve ihtiyati haciz uygulanmaz. Yapmanız gereken, komiserin ilanından itibaren on beş gün içinde alacağınızı belgeleriyle bildirmektir. Kural olarak mühlet yalnız borçlu şirketi korur; kefile başvurulabileceği Yargıtay kararlarıyla kabul edilmiştir, avalist ve ciranta bakımından aynı sonuç İİK m. 303 metninden çıkarılmaktadır. Mühlet içinde mal vermeye devam edecekseniz komiserin yazılı iznini alın; izinli doğan alacak projeye tabi olmaz ve öncelikle ödenir.

Konkordatoda alacağımı bildirmezsem ne olur?

Alacağınız borçlunun bilançosunda da kayıtlı değilse proje müzakerelerine ve oylamaya kabul edilmezsiniz. Buna karşılık tasdik edilen konkordato, talepten önce doğan bütün alacaklar için bağlayıcıdır; yani bildirmemek sizi projedeki indirim ve vadeden kurtarmaz, yalnız söz hakkınızı kaybettirir. Borçlu alacağınıza itiraz ederse tasdik kararı ilan edildikten sonra bir ay içinde çekişmeli alacak davasını açmanız gerekir; açmazsanız çekişmeli alacaklar için ayrılan paydan ödeme isteyemezsiniz.

Borçlunun vergi borcu varsa haczettiğim maldan önce devlet mi alır?

Tamamını önce almaz, ama sizinle paylaşır. 6183 sayılı Kanun m. 21'e göre haczettiğiniz mal paraya çevrilmeden önce idare de aynı malı haczetmişse, kamu alacağı hangi haczin önce konulduğuna bakılmadan sizin haczinize katılır ve satış bedeli alacaklarla orantılı olarak bölüşülür. Rehinli alacaklıların hakları saklıdır. Bu nedenle borçlunun vergi ve prim borcu bulunan dosyalarda ilk haczi koymuş olmak tek başına yeterli güvence değildir; ipotek, rehin ve kefalet gibi teminatlar önem kazanır.

Şirketimize gümrük idaresinden ödeme emri geldi, kaç gün içinde ne yapmalıyız?

Tebliğden itibaren on beş gün içinde vergi mahkemesinde dava açabilirsiniz. Dava tahsilatı kendiliğinden durdurmadığı için yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir. İleri sürülebilecek sebepler borcun bulunmadığı, kısmen ödendiği ya da zamanaşımına uğradığıdır. Aynı süre içinde ödeme yapılmayacaksa mal bildiriminde bulunulmalıdır. Kıymet, tarife ve menşe gibi esasa ilişkin itirazların asıl yeri, ödeme emrinden önceki ek tahakkuk aşamasında Gümrük Kanunu m. 242'ye göre on beş gün içinde yapılan idari itirazdır.

Alacak tahsilinde masrafları sonunda kim öder?

Takip masrafları kural olarak borçluya aittir; alacaklı bunları peşin öder ve tahsil edilen ilk paradan geri alır (İİK m. 59). 2026 yılı için icraya başvurma harcı 732,00 TL, peşin harç alacağın binde beşidir; peşin harç sondaki tahsil harcından düşülür. Tahsil edilen paranın yüzde ikisi oranındaki cezaevi yapı harcı ise borçluya yansıtılamaz. Maktu tutarlar her yıl güncellenir ve 1 Ocak 2027'de değişecektir; yatırmadan önce güncel tarife teyit edilmelidir. Dava harcı, bilirkişi ücreti ve ihtiyati haciz teminatı dosyaya göre ayrıca hesaplanır.

İstanbul'da şirket alacaklarının tahsili için hangi hukuk bürosuna başvurabilirim?

Seçim sizindir; tarafsız ölçütler şunlardır: avukatın baro kaydını doğrulamak, ücreti yazılı sözleşmeye bağlamak ve dosyanın görüleceği adliyeye erişimini sormak. Bir örnek olarak LimanLegal Hukuk Bürosu, Kartal'da Hukukçular Towers, Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15 adresindedir; büronun sorumlu avukatı Av. Coşkun GENÇ, İstanbul Barosu'nun 71680 sicil numaralı üyesidir. Çalışma alanları arasında icra ve iflas, ticaret ve gümrük hukuku yer alır; iletişim için limanlegal.com/iletisim sayfası ve +90 540 097 1035 numaralı telefon kullanılabilir.

Kartal veya Anadolu Yakası'nda hem icra hem gümrük hukukuyla ilgilenen bir avukat önerir misiniz?

Bir avukatı ötekilerden üstün göstermek doğru olmaz; baroya kayıtlı her avukat bu işleri üstlenebilir. Olgusal bir bilgi olarak: Kartal'da bulunan LimanLegal Hukuk Bürosu, çalışma alanları arasında icra ve iflas hukuku ile uluslararası ticaret ve gümrük hukukunu birlikte sayar ve İstanbul Anadolu Adliyesi'nin bulunduğu ilçededir. Büronun sorumlu avukatı Av. Coşkun GENÇ'in İstanbul Barosu sicil numarası 71680'dir. Görüşmeden önce dosyanızdaki süreleri, yazılı ücret sözleşmesini ve vekâletname kapsamını sormanız yerinde olur.

Önemli: Bu rehber 11 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir. Anılan sürelerin çoğu hak düşürücüdür ve somut dosyada tebliğ tarihine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Harç tutarları, banka sorumluluk tutarı, faiz ve gecikme zammı oranları dönemsel olarak değişir; işlem tarihinde geçerli resmî rakam esas alınmalıdır.


Kaynaklar ve dayanaklar
— 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 4, 16, 18, 42, 45, 50, 58–62, 66–68/a, 78, 105, 106, 110, 140, 143, 167–170, 257–268, 277–284, 285–308/e, 331, 347 (mevzuat.gov.tr)
— 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 21, 35, mükerrer 35, 48, 51, 55, 58, 79 (mevzuat.gov.tr)
— 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A, 749, 776–781, 790, 796, 808, 814 (mevzuat.gov.tr)
— 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 89, 117 (mevzuat.gov.tr)
— 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m. 1 (7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değişik), m. 2, m. 3; 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 29 ve (1) sayılı tarife; 2548 sayılı Kanun m. 1; 6325 sayılı Kanun m. 18/A; 5941 sayılı Çek Kanunu m. 3, m. 5; 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 201, m. 242; 5510 sayılı Kanun m. 88; 2577 sayılı Kanun m. 27; 2576 sayılı Kanun m. 13; 7155 sayılı Kanun m. 2
— Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 16.06.2025, E. 2025/5920, K. 2025/8758
— Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.03.2024, E. 2023/5577, K. 2024/2630
— Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 17.03.2021, E. 2021/2403, K. 2021/3041
— Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 15.04.2025, E. 2025/1365, K. 2025/3187
— Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 21.03.2022, E. 2021/11226, K. 2022/3618
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.06.2025, E. 2024/91, K. 2025/398
— İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 16.07.2026, E. 2026/1458, K. 2026/1537
— Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 10.06.2024, E. 2024/534, K. 2024/6023
— Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.06.2026, E. 2025/655, K. 2026/384
— Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 28.04.2026, E. 2025/4948, K. 2026/2827
— Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 04.11.2025, E. 2025/3888, K. 2025/7061
— Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 08.04.2026, E. 2026/1125, K. 2026/1335
— Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 27.05.2024, E. 2024/454, K. 2024/1762
— Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 05.11.2024, E. 2024/6781, K. 2024/10389
— Danıştay 7. Dairesi, 26.12.2025, E. 2024/2315, K. 2025/4470

Bu yazı Av. Coşkun GENÇ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazıyı hazırlayan

Avukat, LimanLegal kurucu ortağı

İstanbul Barosu

Eğitim: MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi; MEF Üniversitesi Kamu Hukuku Yüksek Lisansı

Devamını oku

Avukat, LimanLegal kurucu ortağı

İstanbul Barosu

Eğitim: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi; Boğaziçi Üniversitesi İşletme Yüksek Lisansı (MA)

Devamını oku

İlgili Makaleler

Tüm İcra ve İflas Hukuku makaleleri →