پاسخ کوتاه: زوج ایرانی که یکی از آنها در ترکیه اقامت دارد، میتواند در دادگاه خانواده ترکیه طلاق بگیرد، اما برای دو ایرانی قانون ایران بر علتها و آثار طلاق، نفقه پس از طلاق و حضانت حاکم است (ماده 14 قانون شماره 5718) و فقط اقدامات موقت تابع قانون ترکیه است. برای زوج ایرانی و ترک معمولاً قانون ترکیه اعمال میشود. مهریه دعوای مستقلی است که با سند کتبی مطالبه میشود. طلاق ایرانی برای اثبات در ترکیه به حکم شناسایی دادگاه نیاز دارد و دیوان عالی ترکیه شناسایی طلاق یکجانبه شوهر را که اراده زن در آن نادیده گرفته شده بود، رد کرده است.
پاسخهای سریع
- دادگاه صالح: دادگاه خانواده محل اقامت یکی از زوجین یا محل زندگی مشترک 6 ماه آخر.
- قانون حاکم: دو ایرانی: قانون ایران؛ ایرانی و ترک: معمولاً قانون ترکیه؛ اقدامات موقت: همیشه قانون ترکیه.
- توافقی: قاضی باید هر دو را شخصاً بشنود؛ بدون حضور ممکن نیست.
- مهریه: دعوای جداگانه یا همراه طلاق؛ سند کتبی لازم است.
- حضانت: تابع قانون طلاق؛ «velayet» ترکی هم حضانت است و هم ولایت.
- طلاق ایرانی در ترکیه: دعوای شناسایی؛ دیوان عالی شناسایی طلاق یکجانبه شوهر را رد کرده است.
- اقامت: اقامت خانوادگی با طلاق تمام میشود؛ قاعده 3 سال و استثنای خشونت خانگی.
طلاق برای ایرانیان ساکن ترکیه دو بار پیچیده است: دادگاه ترکی رسیدگی میکند، اما اغلب باید قانون ایران را اجرا کند، و حکم نهایی باید هم در ترکیه و هم در ایران کارایی داشته باشد. این راهنما را مؤسسه حقوقی لیمانلگال (LimanLegal)، مؤسسهای حقوقی در استانبول، برای خوانندگان ایرانی نوشته و قواعد را تا 5 نوامبر 2026 (14 آبان 1405) توضیح میدهد. پیامدهای حقوقی در ترکیه محور اصلی است؛ نکات قانون مدنی ایران فقط بهعنوان زمینه و آنگونه که در منابع گزارش شده آمدهاند و جای مشاوره وکیل ایرانی را نمیگیرند.
- واقعیتهای کلیدی
- اصطلاحاتی که با آنها روبهرو میشوید
- آیا زوج ایرانی میتوانند در ترکیه طلاق بگیرند؟
- دادگاه ترکیه طلاق ایرانیان را طبق کدام قانون رسیدگی میکند؟
- قانون ایران درباره طلاق چه میگوید و دادگاه ترکیه با آن چه میکند؟
- طلاق توافقی و طلاق اختلافی در ترکیه چگونه پیش میرود؟
- مهریه، نفقه و اموال در طلاق چه میشود؟
- حضانت فرزندان با کیست و آیا کودک را میتوان از ترکیه خارج کرد؟
- آیا طلاقی که در ایران گرفته شده، در ترکیه شناخته میشود؟
- آیا طلاق ترکیه در ایران معتبر است؟
- پس از طلاق، اقامت در ترکیه چه میشود؟
- اشتباهات رایج و نشانههای خطر
- چگونه میتوانیم به شما کمک کنیم
- درباره طلاق در ترکیه یا شناسایی طلاق ایرانی پرسش دارید؟
- پرسشهای متداول
واقعیتهای کلیدی
| موضوع | قاعده |
|---|---|
| دادگاه | دادگاه خانواده (aile mahkemesi) |
| صلاحیت | اقامتگاه یکی از زوجین یا محل زندگی مشترک 6 ماه آخر (ماده 40 قانون شماره 5718؛ ماده 168 قانون مدنی) |
| قانون حاکم برای دو ایرانی | قانون ایران برای علتها، آثار، نفقه پس از طلاق و حضانت (ماده 14 بندهای 1 تا 3) |
| اقدامات موقت | قانون ترکیه: مسکن، نفقه موقت، فرزندان، اداره اموال (ماده 14 بند 4؛ ماده 169 قانون مدنی) |
| زوج ایرانی و ترک | تابعیت ترکیه مقدم است؛ بدون تابعیت مشترک: اقامتگاه عادی مشترک، سپس قانون ترکیه |
| طلاق توافقی (قانون ترکیه) | دستکم 1 سال ازدواج و شنیدن شخصی هر دو زوج (ماده 166 بند 3) |
| مهریه | دعوای مستقل؛ وعده هبه کتبی؛ پرداخت فقط با سند کتبی ثابت میشود |
| نفقه فقر (قانون ترکیه) | قید «بدون محدودیت زمانی» از 30 ژوئن 2027 باطل میشود؛ تا آن زمان ماده 175 بیتغییر |
| شناسایی طلاق ایرانی | دعوای شناسایی در دادگاه خانواده؛ عمل متقابل لازم نیست (ماده 58) |
| کنوانسیون لاهه 1980 | ایران عضو نیست؛ سازوکار بازگرداندن فوری کودک با ایران وجود ندارد |
| اقامت پس از طلاق | اقامت خانوادگی پایان مییابد؛ انتقال به کوتاهمدت پس از 3 سال یا با احراز قضایی خشونت (ماده 34 بند 6 قانون شماره 6458) |
این راهنما برای چه کسانی است؟
زوجهایی که هر دو ایرانیاند و در ترکیه زندگی میکنند؛ ایرانیانی که همسرشان ترک یا تبعه کشوری دیگر است؛ و ایرانیانی که در ایران طلاق گرفتهاند و اکنون باید آن را در ترکیه اثبات کنند یا طلاق ترکیه را در ایران به کار ببرند.
اصطلاحاتی که با آنها روبهرو میشوید
| اصطلاح ترکی | معنا |
|---|---|
| Anlaşmalı / çekişmeli boşanma | طلاق توافقی / طلاق اختلافی |
| Tedbir nafakası | نفقه موقت در جریان دعوا |
| Yoksulluk / iştirak nafakası | نفقه زوجه پس از طلاق (نفقه فقر) / نفقه فرزند |
| Velayet | مجموع حضانت و ولایت؛ معادل دقیق «حضانت» بهتنهایی نیست |
| Kişisel ilişki | حق ملاقات با فرزند |
| Tanıma / tenfiz | شناسایی / اجرای حکم خارجی |
| Kesinleşme şerhi | گواهی قطعیت حکم |
آیا زوج ایرانی میتوانند در ترکیه طلاق بگیرند؟
بله؛ تابعیت ایرانی مانع طلاق در ترکیه نیست و آنچه صلاحیت را تعیین میکند، محل اقامت است. طبق ماده 40 قانون شماره 5718 درباره حقوق بینالملل خصوصی و آیین دادرسی (MÖHUK)، صلاحیت بینالمللی تابع قواعد صلاحیت محلی است و ماده 168 قانون مدنی ترکیه شماره 4721 دعوای طلاق را در دادگاه اقامتگاه یکی از زوجین یا محلی که در 6 ماه پیش از دعوا با هم زندگی کردهاند، میپذیرد. ماده 41 همان قانون فقط برای شهروندان ترکیه است.
مثال فرضی: زن و شوهری اهل تبریز که هر دو فقط تابعیت ایران دارند، چند سال است در ازمیر زندگی میکنند. زن میتواند در دادگاه خانواده ازمیر دعوا طرح کند، حتی اگر شوهر به ایران بازگشته باشد. ابلاغ به شوهر در ایران از مسیرهای ابلاغ بینالمللی انجام میشود و پرونده را طولانیتر میکند. میان ترکیه و ایران موافقتنامه همکاری قضایی در امور مدنی، تجاری و کیفری (امضاشده در 2010) وجود دارد؛ تاریخ لازمالاجرا شدن آن را از منابع رسمی تأیید نکردهایم.
دادگاه ترکیه طلاق ایرانیان را طبق کدام قانون رسیدگی میکند؟
برای دو ایرانی، دادگاه ترکیه قانون ایران را بر علتها و آثار طلاق اعمال میکند؛ برای زوج ایرانی و ترک معمولاً قانون ترکیه حاکم است. قاعده اصلی ماده 14 است:
قانون شماره 5718، ماده 14 — قانون حاکم بر طلاق (نقل به مضمون)
1. علتها و آثار طلاق و جدایی تابع قانون ملی مشترک زوجین است؛ اگر تابعیت مشترک نداشته باشند، قانون اقامتگاه عادی مشترک و در نبود آن قانون ترکیه اعمال میشود.
2. همین قاعده درباره مطالبات نفقه در طلاق و جدایی نیز اجرا میشود.
3. حضانت و روابط والدین و فرزند در طلاق نیز تابع همین قانون است.
4. اقدامات موقت تابع قانون ترکیه است.
| وضعیت | قانون حاکم بر علتها و آثار |
|---|---|
| هر دو فقط ایرانی، ساکن ترکیه | قانون ایران؛ اقدامات موقت: قانون ترکیه |
| ایرانی و شهروند ترکیه، ساکن ترکیه | قانون ترکیه (اقامتگاه عادی مشترک) |
| دو ایرانی که یکی تابعیت ترکیه هم دارد | همسر دوتابعیتی ترک شمرده میشود (ماده 4)؛ پس تابعیت مشترک ندارند و اقامتگاه عادی مشترک، اغلب ترکیه، تعیینکننده است |
| ایرانی و تبعه کشور ثالث، ساکن ترکیه | قانون ترکیه (اقامتگاه عادی مشترک) |
دادگاه باید محتوای قانون ایران را خود احراز کند و اگر نتواند، قانون ترکیه را اعمال میکند (ماده 2). در رأیی از دیوان عالی ترکیه که گزارش شده، حکمی که پیش از احراز قانون ملی مشترک صادر شده بود، نقض شد؛ پس ارائه متن ترجمهشده مواد قانون ایران و نظر کارشناسی، کار را سریعتر میکند. حکمی از قانون خارجی که آشکارا با نظم عمومی ترکیه در تعارض باشد، اجرا نمیشود (ماده 5).
قانون ایران درباره طلاق چه میگوید و دادگاه ترکیه با آن چه میکند؟
قانون مدنی ایران، آنگونه که در ترجمهها و منابع گزارش شده، حق طلاق مرد را گسترده (ماده 1133) و حق درخواست زن را به موارد عسر و حرج (ماده 1130، اصلاحی 2002) مانند غیبت طولانی، اعتیاد، حبس 5 ساله یا بیشتر و سوءرفتار محدود میکند. دادگاه ترکیه این مواد را بهعنوان قانون حاکم میخواند، اما نتیجهای را که آشکارا با برابری زن و مرد در نظم عمومی ترکیه ناسازگار باشد، ممکن است اجرا نکند. چگونگی این برخورد در هر پرونده متفاوت است و رأی منتشرشده یکسانی در دست نیست؛ برای همین، تنظیم دقیق خواسته و دلایل، و ارائه متن قانون ایران، اهمیت دارد.
مهم: اگر ایرانی هستید و همسرتان هم ایرانی است، مقالات و نمونهدادخواستهای طلاق ترکی را که بر پایه مواد 161 تا 166 قانون مدنی ترکیه نوشته شدهاند، بیواسطه به پرونده خود تعمیم ندهید؛ ممکن است علتهای طلاق شما تابع قانون ایران باشد.
طلاق توافقی و طلاق اختلافی در ترکیه چگونه پیش میرود؟
در طلاق توافقی قاضی باید هر دو زوج را شخصاً بشنود؛ طلاق اختلافی را وکیل میتواند با وکالتنامه پیگیری کند. جایی که قانون ترکیه حاکم است، طلاق توافقی به دستکم 1 سال ازدواج، درخواست مشترک یا پذیرش دعوای دیگری، و توافق درباره امور مالی و فرزندان نیاز دارد و قاضی میتواند توافق را اصلاح کند (ماده 166 بند 3). برای دو ایرانی، دادگاه باید افزون بر آیین دادرسی ترکیه، آنچه قانون ایران درباره طلاق توافقی میگوید نیز احراز کند؛ اینکه دادگاه مشخص با این وضعیت چگونه رفتار میکند، از وکیل بپرسید.
از لحظه طرح دعوا، قاضی خودبهخود اقدامات موقت مانند مسکن جداگانه، نفقه موقت (tedbir nafakası)، اداره اموال و وضعیت فرزندان را تعیین میکند (ماده 169) و این اقدامات حتی برای دو ایرانی تابع قانون ترکیه است. میانجیگری در طلاق اجباری نیست. در قانون ترکیه، اگر دعوای طلاق رد و قطعی شود و 1 سال زندگی مشترک از سر گرفته نشود، به درخواست هر یک طلاق صادر میشود (ماده 166 بند 4).
اگر در ایران هستید، وکالتنامه طلاق باید نام همسر و عکس شما را داشته باشد و اختیارات ویژه مانند صلح و استرداد دعوا را صریحاً بیاورد؛ مسیر تهیه آن را در راهنمای وکالتنامه از ایران برای ترکیه توضیح دادهایم. در برابر خشونت خانگی، قانون شماره 6284 بدون توجه به تابعیت یا وضعیت اقامت حمایت میکند؛ قرار حمایتی بدون نیاز به ارائه دلیل و بدون هزینه صادر میشود و نخستین قرار حداکثر 6 ماه اعتبار دارد.
مهریه، نفقه و اموال در طلاق چه میشود؟
مهریه دعوای مستقلی است که همراه طلاق یا جداگانه طرح میشود، و نفقه و اموال قواعد خود را دارند.
- مهریه: دادگاههای ترکیه مهریه مؤجل را وعده هبه کتبی میدانند؛ سند ازدواج ایرانی که مهریه در آن آمده، با تأیید کنسولی و ترجمه رسمی، دلیل اصلی است. سکه را عینی یا به ارزش روز طرح دعوا بخواهید و خواسته جایگزین را فراموش نکنید. جزئیات در راهنمای ازدواج ایرانیان در ترکیه و مهریه آمده است.
- نفقه پس از طلاق: برای دو ایرانی تابع قانون ایران است (ماده 14 بند 2). جایی که قانون ترکیه حاکم است، همسری که با طلاق دچار فقر شود و تقصیرش سنگینتر نباشد، نفقه فقر میگیرد (ماده 175)؛ دادگاه قانون اساسی قید «بدون محدودیت زمانی» را باطل کرده که از 30 ژوئن 2027 اثر میکند و هنوز قاعده جایگزینی تصویب نشده است.
- نفقه فرزند: در قانون ترکیه، والدی که حضانت ندارد، به نسبت توان مالی خود سهم میپردازد (ماده 182).
- خسارت: در پروندههای تابع قانون ترکیه، مطالبه خسارت مادی و معنوی (ماده 174) هم مطرح میشود؛ اگر نفقه و خسارت در خود دعوای طلاق خواسته نشوند، مهلت مطالبه آنها 1 سال از قطعیت حکم طلاق است (ماده 178).
- اموال: قانون حاکم بر اموال جداگانه تعیین میشود (ماده 15 قانون شماره 5718) و املاک ترکیه طبق قانون ترکیه تصفیه میشوند. مهلت دعاوی اموال 10 سال از قطعیت طلاق است، و برای طلاق خارجی، طبق رأی هیئت عمومی دیوان عالی (2023)، از قطعیت حکم خارجی.
طرح جدید اصلاحات قضایی (بسته سیزدهم) که نفقه زماندار و کوتاه شدن مهلت دعاوی اموال را پیشنهاد کرده، تا این تاریخ تصویب نشده است.
حضانت فرزندان با کیست و آیا کودک را میتوان از ترکیه خارج کرد؟
حضانت تابع همان قانونی است که بر طلاق حاکم است (ماده 14 بند 3)؛ برای دو ایرانی یعنی قانون ایران. طبق ماده 1169 قانون مدنی ایران (اصلاحی 2002)، آنگونه که گزارش شده، مادر تا 7 سالگی برای حضانت مقدم است و پس از آن پدر، و در اختلاف دادگاه با در نظر گرفتن مصلحت کودک تصمیم میگیرد؛ ولایت قهری، طبق منابع، با پدر و جد پدری است. دادگاه ترکیه ممکن است نتیجهای را که آشکارا خلاف مصلحت کودک باشد، از طریق نظم عمومی کنار بگذارد.
در ترجمه دقت کنید: واژه ترکی «velayet» هم حضانت (نگهداری و تربیت) را در بر میگیرد و هم ولایت (نمایندگی قانونی). حکمی که «velayet» را به مادر میدهد، در زبان حقوقی ایران بیش از حضانت است. ایران عضو کنوانسیون لاهه 1980 درباره ربایش بینالمللی کودک نیست؛ پس اگر کودک بدون رضایت به ایران برده شود، سازوکار بازگرداندن فوری کنوانسیون در دسترس نیست. دادگاه خانواده ترکیه میتواند بهعنوان اقدام موقت، خروج کودک از کشور را ممنوع کند؛ اگر چنین خطری میبینید، این درخواست را در همان آغاز دعوا مطرح کنید.
آیا طلاقی که در ایران گرفته شده، در ترکیه شناخته میشود؟
طلاق ایرانی برای اینکه در ترکیه اثر داشته باشد، مثلاً برای ازدواج دوباره، باید با دعوای شناسایی (tanıma) در دادگاه خانواده ترکیه شناخته شود؛ شناسایی خودکار نیست. طبق مواد 54 و 58 قانون شماره 5718، حکم باید قطعی باشد، موضوع در صلاحیت انحصاری ترکیه نباشد، آشکارا با نظم عمومی مغایر نباشد و حق دفاع رعایت شده باشد؛ برای شناسایی، عمل متقابل لازم نیست. دادگاه صالح، دادگاه اقامتگاه طرف مقابل در ترکیه و در نبود آن آنکارا، استانبول یا ازمیر است (ماده 51).
طلاق یکجانبه شوهر: شعبه دوم حقوقی دیوان عالی ترکیه در رأی E.2018/3127 K.2018/15305 (25 دسامبر 2018) شناسایی طلاق یکجانبه ایرانی را که اراده زن در آن نادیده گرفته شده بود، به دلیل مغایرت با اصل برابری رد کرد. در دکترین و برخی آرای بدوی، شناسایی وقتی زن خود متقاضی است، محتملتر دانسته شده است. طلاق توافقی یا طلاقی که با حضور و دفاع هر دو طرف در دادگاه ایران صادر شده، طبق همین منابع احتمالاً وضعیت بهتری دارد، اما هر پرونده جداگانه سنجیده میشود.
- اصل حکم یا سند طلاق ایرانی با گواهی قطعیت؛ به گزارش رسانهها، دیوان عالی ترکیه در اکتبر 2026 در پروندهای مربوط به حکمی خارجی، نسخههای دارای کد QR را کافی ندانست.
- زنجیره تأیید کنسولی: تأیید مراجع ایران و نمایندگی ترکیه در ایران، یا کنسولگری ایران در ترکیه و سپس وزارت امور خارجه یا استانداری ترکیه؛ آپوستیل برای ایران وجود ندارد.
- ترجمه رسمی ترکی با تاریخهای میلادی درست و املای نامها مطابق گذرنامه.
- دلیل ابلاغ و دفاع: اگر یکی از طرفین در دادگاه ایران حاضر نبوده، مدرکی که نشان دهد درست احضار شده است.
- وکالتنامه برای وکیل ترکیه، اگر خودتان در ترکیه نیستید.
اگر یکی از زوجین شهروند ترکیه است، او میتواند بهجای دعوا، ثبت اداری طلاق خارجی را طبق ماده 27/الف قانون ثبت احوال شماره 5490 درخواست کند؛ وقتی طرف دیگر خارجی است، طرف ترک بهتنهایی اقدام میکند. این مسیر فقط وضعیت تأهل را ثبت میکند و حضانت، نفقه و اموال را در بر نمیگیرد. برای دو تبعه خارجی، مسیر همان دعوای شناسایی است.
آیا طلاق ترکیه در ایران معتبر است؟
اینکه ایران حکم طلاق دادگاه ترکیه را چگونه ثبت یا تنفیذ میکند، در منابع قابلاعتمادی که بررسی کردهایم، تأیید نشده است. اگر لازم است طلاق در ایران هم معتبر باشد، پیش از پایان پرونده از سرکنسولگری ایران در استانبول، ارزروم یا ترابزون یا سفارت ایران در آنکارا بپرسید چه مدارکی لازم است؛ ممکن است به وکیل ایرانی هم نیاز داشته باشید. از دادگاه ترکیه نسخه حکم با گواهی قطعیت بگیرید و زنجیره تأیید آن را برای استفاده در ایران از کنسولگری بپرسید.
پس از طلاق، اقامت در ترکیه چه میشود؟
اجازه اقامت خانوادگی با طلاق پایان مییابد و باید پیش از انقضا بر مبنای دیگری درخواست داد. همسر سابق شهروند ترکیه که دستکم 3 سال اجازه اقامت خانوادگی داشته، میتواند به اجازه اقامت کوتاهمدت منتقل شود؛ اگر خشونت خانگی با حکم دادگاه احراز شده باشد، شرط 3 سال لازم نیست (ماده 34 بند 6 قانون شماره 6458). دیگران باید مبنای تازهای مانند اقامت کوتاهمدت، تحصیلی یا کاری پیدا کنند؛ گزینهها را در راهنمای اجازه اقامت ترکیه برای ایرانیان ببینید. اگر طلاق پیش از درخواست تابعیت از طریق ازدواج قطعی شود، آن درخواست ممکن نیست.
اشتباهات رایج و نشانههای خطر
- تکیه بر نمونهدادخواستهای ترکی بدون بررسی اینکه قانون ایران بر طلاق حاکم است.
- ترجمه «velayet» به حضانت و غافلگیر شدن در ایران.
- طرح دعوای شناسایی با کپی یا نسخه QR بهجای اصل حکم با گواهی قطعیت.
- فراموش کردن مهلت 1 ساله نفقه و خسارت پس از طلاق در پروندههای تابع قانون ترکیه.
- نخواستن ممنوعیت خروج کودک در آغاز دعوا، وقتی خطر بردن کودک وجود دارد.
- بیتوجهی به اقامت تا روزی که اجازه اقامت خانوادگی باطل شده است.
چگونه میتوانیم به شما کمک کنیم
ما قانون حاکم بر طلاق شما را بررسی میکنیم، متن قانون ایران را برای دادگاه ترکیه آماده میکنیم و دعوای طلاق، نفقه، حضانت و مهریه را در دادگاه خانواده پیگیری میکنیم. دعوای شناسایی طلاق ایرانی و ثبت اداری آن را برای همسر ترک انجام میدهیم و درباره اقامت پس از طلاق راهنمایی میکنیم. بیشتر مراحل، به جز جلسه شنیدن شخصی در طلاق توافقی، با وکالتنامه انجامپذیر است.
لیمانلگال مؤسسهای حقوقی در منطقه کارتال استانبول است که به موکلان خارجی درباره حقوق ترکیه مشاوره میدهد؛ Av. Coşkun Genç و Av. Fatih Çağlar Koç، وکلای ترک، در این مؤسسه کار میکنند. ما به زبانهای فارسی، ترکی، انگلیسی، عربی، روسی، آلمانی، فرانسوی و هلندی خدمات ارائه میدهیم؛ میتوانید به فارسی برای ما بنویسید.
- واتساپ: +90 540 097 1035
- ایمیل: [email protected]
- تلفن: +90 540 097 1035 (دوشنبه تا جمعه، ساعت 9:00 تا 18:00 به وقت استانبول)
- نشانی: Mustafa Kemal Paşa Caddesi, Cevizli, Seyitgazi Sokağı No:66/A, D:15, 34865 Kartal / İstanbul, Türkiye
درباره طلاق در ترکیه یا شناسایی طلاق ایرانی پرسش دارید؟
تابعیت هر دو طرف، محل اقامت، تاریخ و محل ازدواج و در صورت وجود، حکم یا سند طلاق را برای ما بفرستید. میگوییم کدام قانون حاکم است، چه مدارکی لازم است و کدام مراحل بدون سفر انجامپذیر است.
با ما تماس بگیریدپرسشهای متداول
آیا زوج ایرانی ساکن ترکیه میتوانند در دادگاه ترکیه طلاق بگیرند؟
بله. دادگاه خانواده ترکیه برای طلاق صالح است اگر یکی از زوجین در ترکیه اقامت داشته باشد یا هر دو در 6 ماه پیش از طرح دعوا در ترکیه با هم زندگی کرده باشند (ماده 40 قانون شماره 5718 و ماده 168 قانون مدنی ترکیه). تابعیت ایرانی مانع طرح دعوا نیست.
دادگاه ترکیه طلاق دو ایرانی را طبق قانون ایران رسیدگی میکند یا قانون ترکیه؟
طبق ماده 14 قانون شماره 5718، علتها و آثار طلاق، نفقه پس از طلاق و حضانت تابع قانون ملی مشترک زوجین، یعنی قانون ایران است؛ اقدامات موقت در جریان دعوا تابع قانون ترکیه است. دادگاه باید محتوای قانون ایران را خود احراز کند و حکمی را که آشکارا با نظم عمومی ترکیه مغایر باشد، اجرا نمیکند.
اگر یکی از ما ایرانی و دیگری ترک باشد، کدام قانون اعمال میشود؟
زوجی که تابعیت مشترک ندارند، تابع قانون اقامتگاه عادی مشترکاند و در نبود آن قانون ترکیه. ایرانیای که تابعیت ترکیه هم دارد، در برابر دادگاه ترکیه ترک شمرده میشود. پس برای بیشتر زوجهای مختلطی که در ترکیه زندگی میکنند، قانون ترکیه حاکم است.
آیا در طلاق در ترکیه میتوانم مهریهام را هم بخواهم؟
بله. مهریه دعوای مستقلی است که میتوان آن را همراه طلاق یا جداگانه طرح کرد. دادگاههای ترکیه مهریه مؤجل را وعده هبه کتبی میدانند؛ پس سند ازدواج ایرانی که مهریه در آن آمده، با تأیید کنسولی و ترجمه رسمی، دلیل اصلی است و پرداخت آن هم فقط با سند کتبی ثابت میشود.
حضانت فرزندان زوج ایرانی در طلاق در ترکیه با کیست؟
حضانت تابع همان قانونی است که بر طلاق حاکم است؛ برای دو ایرانی یعنی قانون ایران که، آنگونه که گزارش شده، مادر را تا 7 سالگی مقدم میداند و در اختلاف، مصلحت کودک را معیار قرار میدهد. دادگاه ترکیه ممکن است نتیجهای را که آشکارا خلاف مصلحت کودک باشد، از طریق قاعده نظم عمومی کنار بگذارد.
آیا طلاقی که در ایران گرفتهام، در ترکیه معتبر است؟
برای اثبات طلاق ایرانی در ترکیه، مثلاً برای ازدواج دوباره، دو تبعه خارجی باید دعوای شناسایی (tanıma) در دادگاه خانواده ترکیه طرح کنند. دیوان عالی ترکیه شناسایی طلاق یکجانبه شوهر را که اراده زن در آن نادیده گرفته شده، رد کرده است؛ شناسایی وقتی زن خود درخواست کند، محتملتر است. اصل حکم یا سند با گواهی قطعیت لازم است.
آیا طلاق ترکیه در ایران به رسمیت شناخته میشود؟
اینکه ایران حکم طلاق دادگاه ترکیه را چگونه ثبت یا تنفیذ میکند، در منابع ما تأیید نشده است. پیش از پایان پرونده از سرکنسولگری ایران در استانبول، ارزروم یا ترابزون یا سفارت ایران در آنکارا بپرسید چه مدارکی لازم است؛ ممکن است به وکیل ایرانی هم نیاز داشته باشید.
پس از طلاق، اجازه اقامت خانوادگی من چه میشود؟
اجازه اقامت خانوادگی با طلاق پایان مییابد. همسر سابق شهروند ترکیه پس از دستکم 3 سال اقامت خانوادگی میتواند به اجازه اقامت کوتاهمدت منتقل شود و اگر خشونت خانگی با حکم دادگاه احراز شده باشد، شرط 3 سال لازم نیست. در غیر این صورت باید پیش از پایان اقامت، بر مبنای دیگری درخواست داد.
آیا میتوانم از ایران و بدون سفر در ترکیه طلاق بگیرم؟
طلاق اختلافی را وکیل ترکیه میتواند با وکالتنامهای که نام همسر و عکس شما را دارد و اختیار طرح دعوای طلاق را صریحاً میآورد، پیگیری کند. اما در طلاق توافقی قاضی باید هر دو زوج را شخصاً بشنود (ماده 166 بند 3 قانون مدنی ترکیه)، پس حضور شما دستکم برای جلسه رسیدگی لازم است.
مهم: این مقاله قواعد را تا 5 نوامبر 2026 (14 آبان 1405) بازتاب میدهد. ابطال قید «بدون محدودیت زمانی» نفقه فقر از 30 ژوئن 2027 اثر میکند و ممکن است قانونگذار قاعده تازهای بگذارد؛ بسته سیزدهم اصلاحات قضایی هنوز طرح است. تاریخ لازمالاجرا شدن موافقتنامه قضایی ترکیه و ایران و رویه ایران در ثبت طلاق ترکیه تأیید نشدهاند. نکات حقوق ایران باید با وکیل ایرانی بررسی شوند. برای ارث راهنمای ارث املاک ترکیه برای وارثان ایرانی را ببینید.
منابع و مبنای قانونی
— قانون شماره 5718 درباره حقوق بینالملل خصوصی و آیین دادرسی، مواد 2، 4، 5، 14، 15، 40، 41، 51، 54 و 58 — mevzuat.gov.tr
— قانون مدنی ترکیه شماره 4721، مواد 166، 168، 169، 174، 175، 178 و 182
— قانون ثبت احوال شماره 5490، ماده 27/الف؛ قانون شماره 6458، ماده 34؛ قانون شماره 6284
— دیوان عالی ترکیه، شعبه دوم حقوقی، E.2018/3127 K.2018/15305 (25 دسامبر 2018)
— هیئت عمومی حقوقی دیوان عالی ترکیه، E.2022/2-1205 K.2023/1188 (29 نوامبر 2023)
— دادگاه قانون اساسی ترکیه، ابطال قید «süresiz» در ماده 175 (روزنامه رسمی 30 سپتامبر 2026)
— موافقتنامه همکاری قضایی در امور حقوقی و کیفری میان ترکیه و ایران (آنکارا، 3 فوریه 2010؛ قانون تصویب شماره 6121)
— کنفرانس لاهه حقوق بینالملل خصوصی، وضعیت کنوانسیونهای 1961 و 1980 — hcch.net
— قانون مدنی ایران، مواد 1130، 1133 و 1169 (به نقل از ترجمهها و گزارشهای منتشرشده؛ باید با وکیل ایرانی بررسی شود)
این مقاله اطلاعات عمومی درباره حقوق ترکیه است و مشاوره حقوقی برای پروندهای مشخص نیست.







