Değer artış kazancı nedir?
Bir taşınmazı satın aldıktan sonra daha yüksek bir bedelle satan kişinin elde ettiği kazanç, Gelir Vergisi Kanunu mükerrer md. 80 uyarınca değer artışı kazancı olarak vergilendirilir. Ancak bu vergi yalnızca bedel karşılığında edinilen taşınmazların, edinildikleri tarihten itibaren beş yıl içinde elden çıkarılması hâlinde doğar.
- Beş yıllık süre, tapu tescil tarihinden satış tarihine kadar takvim üzerinden hesaplanır.
- Miras veya bağış yoluyla, yani ivazsız olarak edinilen taşınmazların satışı bu vergiye tabi değildir.
- Kazancın her yıl belirlenen istisna tutarını aşmayan kısmı vergiden istisnadır. Bu tutar 2025 yılı için 120.000 TL, 2026 yılı için 150.000 TL'dir.
Kazanç nasıl hesaplanır?
Alış maliyeti, taşınmazın alındığı aydan önceki ay ile satıldığı aydan önceki ay arasında Yİ-ÜFE'deki artış oranı %10 veya daha fazlaysa bu oranda artırılır. Böylece enflasyondan kaynaklanan sanal kazanç vergilendirilmez. Endeks değerlerine TÜİK'in internet sitesinden ulaşılabilir.
İstisna tutarı düşüldükten sonra kalan matraha, Gelir Vergisi Kanunu md. 103'teki ücret dışı gelirler tarifesi uygulanır. 2026 yılı için dilimler %15 (190.000 TL'ye kadar), %20 (400.000 TL'ye kadar), %27 (1.000.000 TL'ye kadar), %35 (5.300.000 TL'ye kadar) ve %40'tır.
Örnek hesaplama
10.05.2023 tarihinde 3.000.000 TL'ye alınan bir daire, 01.03.2026 tarihinde 6.000.000 TL'ye satılıyor. Bu dönemde Yİ-ÜFE'deki artış %60 olsun.
- Endekslenmiş maliyet: 3.000.000 × 1,60 = 4.800.000 TL
- Değer artış kazancı: 6.000.000 − 4.800.000 = 1.200.000 TL
- Matrah: 1.200.000 − 150.000 = 1.050.000 TL
- Vergi: 232.500 + (50.000 × %35) = 250.000 TL
Beyan ve ödeme
Değer artış kazancı, satışın yapıldığı yılı izleyen yılın mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilir. Vergi mart ve temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir. Beyan edilmeyen kazançlar için vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanabilir.