Hukuk Gündemi · 7 Ekim 2026

Değişikliğin dayanağı, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun'un 27. maddesidir. Değiştirilen metin, 10 Aralık 2007 tarihli ve 2007/13012 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan yönetmeliktir. Bu yönetmelik, yükümlü olarak adlandırılan kurum ve kişilerin, yani aklamayla mücadele kapsamında belirli tedbirleri almak zorunda olanların görevlerini ayrıntılı biçimde düzenler.

Yönetmeliğin 5. maddesi, müşterinin kimliğinin hangi işlem tutarlarında tespit edileceğini belirler. Bu maddedeki eşikler iki katına çıkarıldı; 24. ve 24/A maddelerindeki 15.000 Türk lirası tutarları da 30.000 Türk lirasına yükseltildi. 16. maddeye eklenen cümlelerle finansal kuruluşlar, internet veya mobil kanal üzerinden ya da müşterinin kayıtlı ve önceden doğrulanmış cep telefonuna gönderilen tek kullanımlık şifre, yani SMS OTP ile doğrulama yaptığında imza örneği almayabilir. Bunun için doğrulamanın işlemin niteliğine ve risk düzeyine uygun olması, işlemi yapanın daha önce kimliği tespit edilmiş müşteri olduğuna yeterli güvence vermesi ve yetkisiz işlemlere karşı uygun güvenlik tedbirleri içermesi gerekir.

38. maddeye eklenen üçüncü fıkrayla, 3. maddenin birinci fıkrasının (f) bendi dışındaki yükümlüler için yalnızca yükümlülük uyum denetimi raporu düzenlenecek. Denetimde ihlal tespit edilirse bu ihlaller aynı rapora yazılacak ve rapor, yükümlülük ihlali inceleme raporunun yerine de geçecek. Eşiklerin yükseltilmesiyle daha düşük tutarlı işlemlerde kimlik tespiti yükümlülüğünün doğmayacağı ve uygulamada işlem yükünün azalacağı değerlendirilebilir.

İmza örneği alınmamasının bir zorunluluk değil, bir imkân olarak düzenlendiği görülmektedir. Hangi doğrulama yönteminin risk düzeyine uygun sayılacağı konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı veya ilgili kurum tarafından ayrıca açıklama yapılması beklenebilir. Yetkisiz kişilerin müşteri adına işlem yapması hâlinde finansal kuruluşun güvenlik tedbirlerinin yeterliliği, sorumluluk tartışmalarında belirleyici olabilir.

Yönetmelik, Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 4., 34., 35., 35/A, 35/B, 35/C ve ek 7. maddelerine dayanıyor. Engelliler Hakkında Kanun'un 6. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 71. ve 508. maddeleri de dayanak olarak gösterildi. Sosyal Hizmetler Kanunu'nun ek 7. maddesi, bakıma muhtaç engelli bireylerin özel merkezlerdeki bakım ücretinin Bakanlık tarafından karşılanmasının yasal temelini oluşturuyor.

Yeni merkez açılışı başvuru, konum uygunluk, ön izin, açılış onayı ve faaliyet izni olmak üzere beş aşamaya bağlandı. Başvuru kabul belgesinden sonra konum uygunluk belgesi için 18 ay, bu belgeden sonra ön izin için yine 18 ay süre öngörüldü. Ön izinden sonra tapu veya kira sözleşmesi üç ay içinde sunulmalıdır. Hizmete başlamak için en az bir meslek personeli, bir sağlık personeli, dört bakıcı personel, bir temizlik personeli ve üç nöbet sorumlusu istihdam edilmesi zorunlu tutuldu.

Bakanlık ödemeleri gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımına, yani kamu maaş hesabında kullanılan katsayı sistemine bağlandı; yatılı bakımda engelli birey başına aylık 20.000, gündüzlü tam gün bakımda ve günde üç saatlik evde bakımda ise 10.000 gösterge rakamı esas alınıyor. Bakım hizmetleri kalite standartlarına (BHKS), yani Bakanlığın merkezleri puanladığı kalite ölçeğine göre 60 ve üzeri puan alan yatılı merkezlere ayrıca teşvik ödenebiliyor. Ancak bakım ücreti ile teşvikin toplamı iki net asgari ücreti geçemiyor. BHKS puanı 60'ın altındaki merkezlere, ücreti Bakanlıkça karşılanan yeni engelli birey yerleştirilmiyor.

Denetimler sonucunda uyarı ve süre verilmesi, idari para cezası ve kapatma yaptırımları uygulanabiliyor. Bir yıl içinde beş kez idari para cezası alan merkez kapatılıyor ve kurucusunun yeni merkez açmasına izin verilmiyor. Yönetmelikte sayılan suçlar bakımından kurucu veya sorumlu müdür hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi, yani mahkûmiyet hükmünün belirli şartlarla açıklanmaması da onayın iptaline yol açıyor. İdari para cezası ile uyarı ve süre verilmesini gerektiren fiiller yönetmeliğin eklerinde sayılıyor; uygulama ayrıntılarının ise Bakanlığın yayımlayacağı açılış ve uygulama rehberleriyle netleşmesi beklenebilir.

Açıklamadan, soruşturmanın SPK'nın soruşturma iznine bağlı sermaye piyasası suçlarına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu suçlarda Cumhuriyet savcılığı kendiliğinden soruşturma başlatamamaktadır. Soruşturma yapılabilmesi için önce SPK'nın soruşturma izni vermesi, yani savcılığa yazılı olarak başvurması gerekmektedir. Bakanın açıklaması da Başsavcılığın ancak bu izinden sonra harekete geçebildiğini doğrulamaktadır.

Açıklamada, tutuklamanın yanında mal varlıklarının dondurulması, tapu kayıtlarına tedbir konulması ve yurt dışına çıkış yasağı gibi koruma tedbirlerine, yani yargılamanın sonucunu güvence altına alan geçici önlemlere başvurulduğu belirtildi. Bakan, yurt dışına yapılmak istenen 40 milyon Türk liralık bir havalenin engellendiğini ve İsviçre'ye aktarılan paraların geri getirilmesi için adli süreç başlatıldığını da aktardı. Ayrıca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) nezdinde gönüllü iade için bir hesap açıldığı ve beş kişinin bu hesaba ödeme yaptığı ifade edildi.

Bakan, Sermaye Piyasası Kanunu'nda yer alan etkin pişmanlık hükmüne, yani suçtan sonra zararı gideren kişiye ceza indirimi sağlayan düzenlemeye de değindi. Açıklamaya göre zararın iki katının karşılanması yalnızca bir indirim sebebidir ve soruşturmanın kapanması sonucunu doğurmaz. Zararı giderenler hakkında da işlem yapılacağı vurgulandı. Bakan ayrıca SPK'nın iyi niyetli yatırımcıların 1 milyon Türk lirasına kadar olan paralarının iadesine karar verdiğini hatırlattı.

İadenin hangi şartlarla ve hangi usulle yapılacağı kaynak metinlerde ayrıntılı olarak yer almamaktadır. Bakanın açıklamasına göre Devlet Denetleme Kurulu kurumların ihmalinin bulunup bulunmadığını incelemekte olup ihmal, kusur veya kasıt tespit edilirse kurumlar hakkında da çalışma yapılacaktır. SPK, Borsa İstanbul uyarılarının dikkate alınmadığı yönündeki basın iddiasına karşı bu bildirimlerin sayısının gerçeği yansıtmadığını açıklamıştır. Bu konudaki tespitlerin Devlet Denetleme Kurulu incelemesiyle netleşmesi beklenebilir.

Duyuruda, sözleşmenin dayandığı belirli bir kanun maddesine yer verilmiyor. Metin, Fransızca adıyla "Convention de Jumelage", yani iki meslek kuruluşu arasında kurulan bir kardeş kuruluş ilişkisi olarak tanımlanıyor. Bu niteliğiyle sözleşme, bir mevzuat düzenlemesi değil, iki baronun kendi aralarında üstlendiği kurumsal bir iş birliği taahhüdü olarak değerlendirilebilir.

Duyuruya göre sözleşme, avukatlık mesleğinin icrasına ilişkin hukuki, mali, sosyal, meslek etiği ve yargı alanlarındaki gelişmelerin paylaşılmasını, eğitim ve bilimsel etkinlikler hakkında karşılıklı bilgilendirmeyi, diğer baroda faaliyet göstermek isteyen avukatlara meslek kuralları ve mevzuat yükümlülükleri konusunda destek sağlanmasını ve avukat ile stajyer avukat değişimlerinin teşvikini öngörüyor. Değişimlerin gözlem ziyaretleri ve diğer baronun eğitim ve etkinliklerine katılım yoluyla yapılması planlanıyor. Ayrıca iki baronun yönetim kurulları düzeyinde düzenli görüşmeler yapılması kararlaştırıldı.

Uygulamada sözleşme, iki baro üyelerinin karşı ülkedeki meslek kuralları ve uygulamalar hakkında kurumsal kanaldan bilgi edinebilmesine imkân tanıyabilir. Değişim programına katılım, özellikle Belçika veya Avrupa Birliği hukukuyla bağlantılı dosyalarda çalışan avukatlar için mesleki deneyim fırsatı sunabilir. Ancak duyuruda, sözleşmenin bir avukata diğer ülkede avukatlık yapma yetkisi verdiğine ilişkin bir düzenleme yer almıyor.

Değişim programının uygulama esaslarının iki baro tarafından ortak mutabakatla daha sonra belirlenmesi planlanıyor. Bu nedenle başvuru şartları, süreler, katılımcı sayısı ve masrafların kim tarafından karşılanacağı gibi konular duyuruda yer almıyor. Bu ayrıntıların ilerleyen dönemde barolar tarafından duyurulması beklenebilir.