Hukuk Gündemi · 6 Ekim 2026

Kararın dayanağı, Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğüdür. Mahkeme incelemesini, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 3., 35. ve 62. maddeleri üzerinden yapmıştır. Kanun'un 62. maddesi, hükümlülerin mahkemelerce yasaklanmamış süreli ve süresiz yayınlardan, yani gazete, dergi ve kitap gibi yayınlardan, bedelini ödeyerek yararlanma hakkını düzenlemektedir.

Mahkeme, konuyu iki ayrı yönden değerlendirmiştir. Birincisi, mahpuslara ait olup kurumca ele geçirilen belgelerdir; Mahkemeye göre ne 62. madde ne de 35. madde ve bunlara dayanan ikincil mevzuat, kurum idaresine bu belgelere el koyma yetkisi vermektedir. İkincisi, dışarıdan gönderilen yayınlardır; Mahkemeye göre Kanun'daki "hükümlüye verilmez" ifadesi, verilmeyen yayının nasıl saklanacağını veya hangi usule tabi olacağını göstermediği için kurumlara el koyma yetkisi tanıdığı şeklinde yorumlanamaz. Kurumların "muhafaza altına alma", "emanete kaldırma", "arşive kaldırma" gibi birbirinden farklı ifadeler kullandığı ve bunların hukuki sonucunun belirsiz olduğu tespit edilmiş, iki durumda da müdahalenin kanuni dayanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Mahkeme, daha önce aynı konuda çok sayıda ihlal kararı verdiğini ve önceki iki kararında yapısal sorun, yani tekil olaylardan değil uygulamanın kendisinden kaynaklanan sorun tespit ettiğini hatırlatmıştır. Buna rağmen yayınların kuruma kabulünde yeknesak, hakkaniyete uygun ve etkin bir denetim mekanizması kurulmadığını belirlemiştir. Bu nedenle pilot karar usulü, yani aynı yapısal sorundan doğan çok sayıda başvuruyu tek bir karar üzerinden ele alma yöntemi uygulanmıştır. Kararın, infaz kurumlarındaki yayın denetimi uygulamasında ve infaz hâkimliklerinin şikâyetleri inceleme biçiminde değişikliğe yol açması beklenebilir.

Basın duyurusu bağlayıcı değildir ve kararın içerdiği ayrıntılı tedbirleri göstermemektedir. İdareye veya yasama organına hangi sürede hangi adımların atılması gerektiği, benzer bekleyen başvuruların nasıl sonuçlandırılacağı ve tazminat gibi giderimlerin kapsamı kararın tam metninden izlenmelidir. Kanuni düzenleme yapılıp yapılmayacağı ise henüz belirsizdir.

Değişiklik, çevre mevzuatı ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği uyarınca çevre yönetimi hizmetinin usul ve esaslarını düzenleyen Çevre Yönetimi Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'te yapıldı. Yeni ek 1. maddeyle yaptırımlar, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (m) bentlerine bağlandı. Danışmanlık firmalarının bildirim yükümlülüğü ise aynı Kanun'un ek 2. maddesinin birinci fıkrasına dayandırıldı.

Yönetmelik, işletmelerdeki eksiklikleri iki gruba ayırdı. Aykırılık, yani çevresel etki değerlendirmesi yapılmadan ya da gerekli çevre izni veya lisansı alınmadan faaliyet gösterilmesi gibi temel izin eksiklikleri için danışmanlık firması, tespitten itibaren 30 gün içinde resmî başvuru süreci başlatılmazsa yetkili makama bildirimde bulunacak. Uygunsuzluk, yani çevre mevzuatındaki diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde ise işletmeye 90 günlük giderme süresi tanınacak, sonrasında en geç 10 gün içinde bildirim yapılacak. Danışmanlık firması yeterlik belgesi için en az beş tam zamanlı personel bulunması, bunların beşte dördünün çevre mühendisi olması, yedi, beş ve üç yıl tecrübeli birer personel istihdam edilmesi, Çevre Mühendisleri Odası büro tescil belgesi alınması ve ortaklık paylarının yüzde ellisinden fazlasının yeterlik belgeli kişilere ait olması şartları arandı.

Aylık asgari hizmet bedeli, katma değer vergisi hariç olarak, net asgari ücretin EK-1 listesindeki işletmeler için dörtte üçü, EK-2 listesindeki işletmeler için yarısı esas alınarak hesaplanacak. Bu tutara, belgede yer alan her izin veya lisans konusu için Bakanlıkça belirlenen birim fiyatın yüzde beşi eklenecek. Bu nedenle uygulamada mevcut danışmanlık ücretlerinin yeni hesaplamaya göre gözden geçirilmesi gerekebilir. Ayrıca yanlış veya yanıltıcı bilgi verilmesi ya da son dört yılda 200 ceza puanına ulaşılması hâlinde yeterlik belgeleri iki yıl süreyle iptal edilecek.

Bakanlık, kirlilik riski ve kapasite gibi ölçütlere göre bir komisyon aracılığıyla işletmelerin aylık hizmet sürelerini değiştirebilecek. Bu yetkiye ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenip internet sayfasında yayımlanacağından, hangi işletmelerin süresinin değiştirileceği bu düzenlemeyle netlik kazanacaktır. Aylık faaliyet raporlarının elektronik ortama geçiş tarihi de Bakanlığın duyurusuna bırakılmıştır.

Meslekî ve teknik liselere ilişkin tebliğin dayanağı, özel öğretim kurumlarını düzenleyen 5580 sayılı Kanun'un 12. maddesinin üçüncü ile altıncı fıkraları arasındaki hükümlerdir. Belirli illerdeki özel okullara ilişkin tebliğ ise aynı Kanun'un ek 1. maddesine dayanıyor. Her iki tebliğ, Millî Eğitim Bakanlığının özel öğretim kurumlarına ilişkin yönetmeliğinin, destek tutarlarının ortak tebliğle belirleneceğini öngören hükümleri uyarınca çıkarıldı.

Meslekî ve teknik liseler bakımından Kanun'un 12. maddesine göre öğrenci başına destek tutarı, resmî okulda okuyan bir öğrencinin okul türüne göre Devlete maliyetinin bir buçuk katını geçemez. Yönetmeliğin ek 1. maddesi, bu okullardaki desteği bazı şartlara bağlıyor. Bu şartlar arasında öğrencinin eğitim yılının başlamasından en geç otuz gün içinde okula kaydının veya naklinin yapılmış olması ve devamsızlıktan başarısız duruma düşmemesi bulunuyor. İkinci tebliğ ise yeni öğrencileri kapsamıyor ve yalnızca 2023-2024 tebliğiyle kapsama girmiş öğrencilerin 4., 8. ve 12. sınıflardaki desteğini belirliyor.

Uygulamada meslekî ve teknik liselerin, öğrencinin alan ve dalının tebliğ tablolarında yer alıp almadığını ve kayıt tarihinin otuz günlük süreye uyup uymadığını kontrol etmesi beklenebilir. Kanun, gerçek dışı beyanla fazla ödeme alınmasını ağır bir yaptırıma bağlıyor. Bu durumda fazla ödenen tutar, ödeme tarihinden itibaren hesaplanan gecikme zammıyla birlikte bir ay içinde geri istenir; gecikme zammı, kamu alacağının geç ödenmesi nedeniyle eklenen ek bedeldir. Fiilin tekrarlanması hâlinde kurum açma izni de iptal edilir.

Meslekî ve teknik liselere ilişkin Yönetmelik hükmü, tebliğin her yıl mayıs ayında hazırlanacağını öngörüyor; ancak bu yılki tebliğ ekim ayında yayımlandı. Eğitim yılı başladıktan sonra yayımlanan tutarların, dönem başında yapılan kayıt ve ücret sözleşmelerine nasıl yansıyacağı uygulamada soru doğurabilir. Ödeme usullerini belirleme yetkisi Millî Eğitim Bakanlığına bırakıldığı için ayrıntıların ilerleyen dönemde Bakanlık düzenlemeleriyle netleşmesi beklenebilir.

Kanun tekliflerinin Mecliste görüşülme usulü, Anayasa'nın 88. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ile düzenlenir. Bu usule göre teklifler, Genel Kurulda görüşülmeden önce ilgili ihtisas komisyonunda, yani konusuna göre yetkili daimi komisyonda incelenir.

Kaynakta yalnızca teklifin adı ve komisyon toplantısının zamanı yer alıyor. Teklifin hangi yükümlülükleri, yaptırımları veya tanımları getirdiği bu kayıttan anlaşılamıyor. Bu nedenle mevcut aşamada yürürlükteki hukukta bir değişiklik bulunmuyor.

Komisyon görüşmesi, teklif metninin değiştirilebileceği bir aşamadır. Komisyonun kabul ettiği metin, bir raporla birlikte Genel Kurula sunulur. Platformların ve ev sahiplerinin, komisyon raporu yayımlandığında nihai metne yakın hükümleri görebileceği değerlendirilebilir.

Teklifin yürürlük tarihi, geçiş süreleri ve mevcut kısa süreli kiralama düzenlemeleriyle ilişkisi henüz belirsizdir. Bu konuların, komisyon raporu ve Genel Kurul görüşmeleriyle netlik kazanması beklenir.

Duyuru, belirli bir kanun maddesine atıf yapmamaktadır. Süreç, BTK'nın gündemindeki temel konu başlıklarını her yıl bir iş planıyla sektöre duyurma uygulamasına dayanmaktadır. Burada söz konusu olan, bağlayıcı bir düzenleme değil, düzenleme öncesi bir görüş alma aşamasıdır.

Kurum, 2027 yılında gündemine alacağı başlıkları belirlemeden önce sektörden öneri toplamaktadır. Görüşler, duyuru ekindeki görüş bildirim formu doldurularak iletilmektedir. Belgenin askıda kalması, yani görüşe açık olarak yayımda tutulması, 31 Ekim 2026 tarihinde sona erecektir.

Bu aşamada iletilen öneriler, Kurumun 2027 yılında hangi konularda düzenleme veya çalışma yapacağını etkileyebilir. Duyuruda görüşlerin dikkate alınabileceği ifade edildiğinden, önerilerin iş planına girmesinin bir zorunluluk olmadığı değerlendirilebilir. Bununla birlikte süreç, sektörün sorunlarını erken aşamada Kurumun gündemine taşıması için önemli bir fırsat sunmaktadır.