+90 540 097 1035Ceza ne kadar yatar?
Mahkemenin verdiği hapis cezasının tamamı cezaevinde geçirilmez. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'a göre hükümlü, cezasının belirli bir oranını cezaevinde iyi hâlli olarak geçirdiğinde koşullu salıverilmeden yararlanır. Koşullu salıverilmeye belirli bir süre kala da cezanın kalan kısmı cezaevi dışında denetimli serbestlik tedbiri altında infaz edilebilir. Halk arasında "yatar" denilen süre, bu iki indirimden sonra cezaevinde geçen süredir.
Koşullu salıverilme oranları
| Suç | Oran |
|---|---|
| Genel suçlar (süreli hapis cezaları) | 1/2 |
| Kasten öldürme, işkence ve eziyet, özel hayata karşı suçlar, basit cinsel saldırı, devletin güvenliğine karşı suçlar, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar | 2/3 |
| Nitelikli cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu imal ve ticareti (28.06.2014 ve sonrasında işlenenler) | 3/4 |
| Terör suçları | 3/4 |
| Müebbet hapis | 24 yıl |
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl |
Örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlarda müebbet için 30, ağırlaştırılmış müebbet için 36 yıl; 3/4 oranına tabi cinsel suçlar ve uyuşturucu ticaretinde ise 33 ve 39 yıl uygulanır. Suç tarihinde 18 yaşından küçük olan hükümlüler için nitelikli cinsel suçlarda ve uyuşturucu ticaretinde 3/4 oranı yerine 2/3 uygulanır. Birinci tekerrürde süreli cezalarda oran 2/3'e, ikinci tekerrürde 3/4'e yükselir.
Denetimli serbestlik
İyi hâlli hükümlüler, koşullu salıverilmelerine bir yıl kala cezalarının kalan kısmını denetimli serbestlik tedbiri altında, cezaevi dışında geçirebilir (5275 md. 105/A). Bu süre bazı durumlarda uzar:
- 30.03.2020 ve öncesinde işlenen ve istisnalar arasında yer almayan suçlarda süre üç yıldır (geçici md. 6).
- 0–6 yaş arası çocuğu olan kadın hükümlüler için süre iki yıldır.
- Ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen ve bu durumu Adli Tıp Kurumu raporuyla belgelenen hükümlüler için süre üç yıldır.
7571 sayılı Kanunla gelen üç yıllık erken yararlanma
24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun (11. Yargı Paketi) ile değiştirilen geçici 10. maddenin altıncı fıkrasına göre, 31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlardan hükümlü olanlar, açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlik imkânlarından üç yıl erken yararlanır. Bu durumda örneğin genel kuraldaki bir yıllık süre dört yıla, 30.03.2020 öncesi suçlardaki üç yıllık süre altı yıla çıkar.
Düzenlemeden yararlanmak için toplam cezası on yıldan az olanların kapalı kurumda bir ay, on yıl ve üzeri olanların üç ay kalmış olması; ayrıca açık kurumda en az üç ay geçirilmiş olması gerekir. TCK 82/1-d, e ve f kapsamındaki kasten öldürme, depremde yıkılan yapılardan kaynaklanan ölümler, TCK 102, 103 ve 104/2-3'teki cinsel suçlar, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar, terör suçları ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar bu düzenlemenin dışındadır.
Onda bir şartı
04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlarda, denetimli serbestliğe ayrılabilmek için koşullu salıverilmeye kadar geçmesi gereken sürenin en az onda birinin, beş günden az olmamak üzere cezaevinde geçirilmiş olması gerekir.
Mahsup
Hükümden önce gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler, kesinleşen cezadan mahsup edilir (TCK md. 63). Bu nedenle tutuklu olarak yargılanıp mahkûm olan kişinin tutuklulukta geçirdiği süre, cezaevinde geçirmesi gereken süreden düşülür.
Çocuk hükümlüler
Suç tarihinde çocuk olan hükümlülerin on beş yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde geçirdiği her gün, koşullu salıverilme hesabında iki gün olarak sayılır. 30.03.2020 ve öncesinde işlenen suçlarda bu oran on beş yaşına kadar üç gün, on sekiz yaşına kadar iki gündür. 18.08.2026'da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun ile kasten öldürme, TCK 102, 103 ve 188 gibi suçlar bu avantajın dışına çıkarılmıştır.
Örnek hesaplama
2024 yılında işlenen bir dolandırıcılık suçundan 5 yıl hapis cezası alan ve 01.01.2025'te cezaevine giren bir hükümlü düşünelim. Toplam ceza 1.826 gündür.
- Koşullu salıverilme oranı 1/2 olduğundan koşullu salıverilmeye kadar 913 gün geçmesi gerekir.
- Suç 31.07.2023'ten sonra işlendiği için denetimli serbestlik süresi bir yıldır (365 gün).
- Cezaevinde geçecek süre 913 − 365 = 548 gün, yani yaklaşık 1 yıl 6 aydır.
Hükümlü, iyi hâlli olması şartıyla yaklaşık 03.07.2026 tarihinde denetimli serbestliğe ayrılır. Aynı suç 2022 yılında işlenmiş olsaydı, üç yıllık erken yararlanma nedeniyle denetimli serbestlik süresi dört yıla çıkar ve cezaevinde geçecek süre açık kurum şartlarıyla sınırlı kalırdı.