Gümrük Uzlaşması (GK m. 244): Kapsam, 15 Günlük Süre, Uzlaşma Komisyonları ve Sonuçları
Gümrük uzlaşması, gümrük idaresince düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararı muhteviyatı alacaklar için yükümlünün tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde başvurabileceği idari bir çözüm yoludur (4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 244/1). Uzlaşma talebi, itiraz veya dava açma süresini durdurur; uzlaşma sağlanamazsa süre kaldığı yerden işler ve bitimine beş günden az kalmışsa beş güne tamamlanır. Uzlaşma tutanağı kesindir; üzerinde uzlaşılan vergi ve cezalar hakkında dava açılamaz ve tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Kaçakçılık suçlarıyla ilişkili fiillere dayanan alacaklar uzlaşma kapsamı dışındadır. Bu yazıda LimanLegal Hukuk Bürosu olarak uzlaşmanın kapsamını, süre hesabını, 7.000.000 TL'lik komisyon yetki sınırını ve Danıştay'ın 2023-2025 tarihli güncel kararlarını ithalatçı, gümrük müşaviri ve meslektaşlarımız için adım adım açıklıyoruz.
Kısa cevaplar
- Uzlaşma başvuru süresi kaç gündür? Ek tahakkuk ve ceza kararının tebliğinden itibaren 15 gündür (GK m. 244/1).
- Neler uzlaşma kapsamındadır? İdarece tespit edilen farklılıklara ilişkin gümrük vergileri, beyan sahibinin kendisinin bildirdiği farklılıklara ilişkin gümrük vergileri ve gümrük idaresince düzenlenen idari para cezaları (GK m. 244/1-a, b, c).
- Neler kapsam dışıdır? 5607 sayılı Kanun'daki kaçakçılık suçlarıyla ilişkili fiillere dayanan vergi ve cezalar (GK m. 244/2); adli para cezaları, mülkiyetin kamuya geçirilmesi, müsadere, idari tedbirler ve fer'i alacaklar.
- İtiraz ettikten sonra uzlaşma istenebilir mi? Evet; itiraz edilmiş olmakla birlikte itirazı henüz sonuçlandırılmamış alacaklar için de uzlaşma talep edilebilir (GK m. 244/1, 7190 sayılı Kanun değişikliği).
- Uzlaşma talebi süreleri durdurur mu? Evet; itiraz veya dava açma süresi durur, uzlaşma olmazsa kaldığı yerden işler, kalan süre beş günden azsa beş güne tamamlanır (GK m. 244/1).
- Hangi komisyon yetkilidir? 7.000.000 TL'ye kadar (bu tutar dâhil) Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları, üzeri için Merkezi Uzlaşma Komisyonları (Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 9/1).
- Alt sınır var mı? Komisyonlar 10.000 TL'den az olan uzlaşma talepleri için toplanamaz (GUY m. 7/7).
- Uzlaşma tutanağına dava açılabilir mi? Hayır; tutanaklar kesindir, uzlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamaz (GK m. 244/4).
- Ödeme süresi nedir? Uzlaşılan vergi ve cezalar tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir; vergilere gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten tutanağın imzalandığı tarihe kadar gecikme faizi uygulanır (GK m. 244/5).
- Peşin ödeme indirimi uygulanır mı? Hayır; uzlaşılan cezalarda Kabahatler Kanunu m. 17'deki %25 indirimden ayrıca yararlanılamaz (GK m. 244/6).
Kanuni Çerçeve
Uzlaşma — 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 244
1. Gümrük idarelerince düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararı muhteviyatı alacaklar için yükümlü veya ceza muhatabı tarafından uzlaşma başvurusu yapılabilir. Uzlaşmanın kapsamına;
a) Beyan ile gümrük idaresi tarafından yapılan tespit sonucunda belirlenen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacakları,
b) Gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından bildirilen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacakları,
c) Bu Kanun ve ilgili diğer kanunlar uyarınca gümrük idaresi tarafından düzenlenen idari para cezaları,
girer. Uzlaşma talebi, henüz itiraz başvurusu yapılmamış veya itiraz edilmiş olmakla birlikte itirazı henüz sonuçlandırılmamış gümrük vergileri ve idari para cezaları için, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde yapılır. Uzlaşma talebinde bulunulması hâlinde, itiraz veya dava açma süresi durur, uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde süre kaldığı yerden işlemeye başlar, ancak sürenin bitimine beş günden az kalmış olması hâlinde süre beş güne tamamlanır. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz.
2. Gümrük vergileri ve cezalarına ilişkin fiilin, 5607 sayılı Kanunda yer alan kaçakçılık suçları ile ilişkili olması hâlinde bu madde hükmü uygulanmaz.
3. Bu madde kapsamında yapılan uzlaşma talepleri, gümrük uzlaşma komisyonları tarafından değerlendirilir. Gümrük uzlaşma komisyonlarının kurulması, çalışması ile bu madde kapsamında yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
4. Gümrük uzlaşma komisyonlarının çalışmaları gizlidir. Uzlaşma tutanakları kesin olup gereği idarece derhal yerine getirilir. Vergi yükümlüsü veya ceza muhatabı, üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunamaz.
5. Uzlaşılan gümrük vergileri ve cezalar, uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Uzlaşılan vergilere ilişkin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde, genel hükümlere göre işlem yapılır.
6. Bu madde uyarınca üzerinde uzlaşılan cezalar hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesi uyarınca ayrıca peşin ödeme indiriminden yararlanılamaz.
7. Uzlaşma komisyonlarının başkan ve üyelerine, bu komisyonlardaki çalışmaları dolayısıyla verilecek ücret Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.
Tanımlar — Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 3/1 (g ve ğ bentleri)
g) Uzlaşmanın temin edilememesi: Yükümlünün uzlaşma komisyonunun davetine katılmaması, komisyona geldiği halde uzlaşma tutanağını imzalamaması veya tutanağı ihtirazi kayıtla imzalamak istemesi durumunu,
ğ) Uzlaşmanın vaki olmaması: Uzlaşma komisyonu teklifinin yükümlü tarafından kabul edilmediği durumu,
Uzlaşma komisyonlarının yetkisi ve teşkili — Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 9/1, 9/5 ve m. 7/7
MADDE 9 – (1) Bu Yönetmelik kapsamına giren başvurularda; konusu 7.000.000.- TL'ye kadar olanlar (bu tutar dâhil) için Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları, 7.000.000.- TL'ye aşanlar için ise Merkezi Uzlaşma Komisyonları yetkilidir.
(5) Birinci fıkrada belirtilen tutarların tespitinde fer'i alacaklar dikkate alınmaz.
MADDE 7 – (7) Uzlaşma Komisyonları, 18 inci maddenin ikinci fıkrasında bahsedilen durum hariç olmak üzere, 10.000 TL'den az olan uzlaşma talepleri için toplanamaz. Birden fazla yükümlünün başvurusunun 10.000 TL'yi aşması halinde, bu talepler tek bir Uzlaşma Komisyonu tarafından sonuçlandırılabilir.
İdari para cezasının ödenmesi — 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/6
(6) Kabahat dolayısıyla idarî para cezası veren kamu görevlisi, ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir. Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezasının ödeme süresi içinde ödenmesi halinde, cezadan %25 oranında indirim yapılır. Ödeme yapılması, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.
Gümrük Uzlaşması Nedir ve Hangi Alacaklar Kapsama Girer?
Gümrük uzlaşması, 2011 yılında 6111 sayılı Kanun ile Gümrük Kanunu'na yeniden eklenen ve 2019 yılında 7190 sayılı Kanun ile kapsamı genişletilen idari bir çözüm mekanizmasıdır. Amacı, gümrük idaresi ile yükümlü arasındaki vergi ve ceza uyuşmazlığını yargıya taşımadan, bir komisyon önünde karşılıklı müzakereyle sonlandırmaktır. Uzlaşmanın konusu, GK m. 244/1'de açıkça sayılmıştır: idarece yapılan tespit sonucunda belirlenen farklılıklara ilişkin gümrük vergileri, beyan sahibinin kendiliğinden bildirdiği farklılıklara ilişkin gümrük vergileri ve gümrük idaresince düzenlenen idari para cezaları.
Uzlaşmanın kapsamındaki "gümrük vergileri" deyimi, GK m. 3/8-9 uyarınca gümrük vergisi ile eş etkili vergiler ve mali yüklerin tümünü ifade eder. İthalatta alınan KDV ve ÖTV'nin bu tanıma girip girmediği öğretide tartışmalıdır: bir görüşe göre yurt içi teslimlerde de alınan bu genel nitelikli vergiler gümrük vergisine eş etkili sayılamaz; ancak Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği ekindeki listede bu vergilere yer verildiğinden uygulamada uzlaşma kapsamında değerlendirilirler. Bu vergiler üzerinden hesaplanan idari para cezaları ise "ilgili diğer kanunlar uyarınca düzenlenen idari para cezaları" ibaresiyle (GK m. 244/1-c) doğrudan kanunen kapsamdadır.
Kapsam dışı kalan alacaklar ve yaptırımlar
GK m. 244/2, gümrük vergileri ve cezalarına ilişkin fiilin 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'ndaki kaçakçılık suçlarıyla ilişkili olması hâlinde uzlaşma hükmünün uygulanmayacağını düzenler. Danıştay 7. Dairesi, 16.10.2025 tarihli güncel kararında bu yasağı sıkı biçimde uygulamış ve ceza muhatabı hakkında takipsizlik kararı verilmiş olsa bile fiile ilişkin ceza yargılaması sürdüğü sürece uzlaşma talebinin reddedilebileceğini kabul etmiştir:
"(…) uzlaşma talep edilen gümrük vergileri ve para cezalarına ilişkin fiilin, 5607 sayılı Kanun'da yer alan kaçakçılık suçları ile ilişkili olması hâlinde uzlaşmaya ilişkin Kanun maddesi hükmünün uygulanmayacağının yasal olarak açıkça düzenlendiği ve adli yargıda devam eden ceza yargılamasının, davacının uzlaşma talebinde bulunduğu cezanın dayanağı olan fiile ilişkin olduğunun anlaşılması karşısında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu Vergi Dava Dairesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir." — Danıştay 7. Dairesi, 16.10.2025 tarihli, E. 2024/1883, K. 2025/3300 sayılı karar
Kaçakçılık bağlantısı dışında da uzlaşma kapsamına girmeyen yaptırımlar vardır: mahkemece verilen adli para cezaları, idari nitelikte olmakla birlikte kapsam dışı bırakılan mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı, bir güvenlik tedbiri olan müsadere ve antrepoya eşya alınmasının durdurulması gibi idari tedbirler. Öğretide ayrıca, GK m. 244'ün kapsamı yalnızca "gümrük vergileri ve cezalar" olarak sınırladığı, bu nedenle faiz ve gecikme zammı gibi fer'i alacakların uzlaşma konusu yapılamayacağı görüşü savunulmaktadır; Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 9/5 de yetki tutarının tespitinde fer'i alacakları dikkate almaz.
| Alacak / yaptırım | Uzlaşma kapsamında mı? | Dayanak |
|---|---|---|
| İdarece tespit edilen farklılığa ilişkin ek tahakkuk (gümrük vergisi ve eş etkili vergiler) | Evet | GK m. 244/1-a |
| Beyan sahibinin kendiliğinden bildirdiği farklılığa ilişkin ek tahakkuk | Evet | GK m. 244/1-b |
| GK m. 234-239 ve 241 uyarınca kesilen idari para cezaları | Evet | GK m. 244/1-c |
| İthalatta KDV ve ÖTV üzerinden hesaplanan idari para cezaları | Evet | GK m. 244/1-c ("ilgili diğer kanunlar") |
| İthalatta KDV ve ÖTV aslı | Uygulamada evet (Yönetmelik listesi); kanun tanımı öğretide tartışmalı | GK m. 3/8-9; Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği eki |
| Kaçakçılık suçuyla ilişkili fiile dayanan vergi ve ceza | Hayır | GK m. 244/2; Danıştay 7. D. E. 2024/1883 |
| Adli para cezası, müsadere | Hayır | 5607 s. K.; GK m. 244/2 |
| Mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı | Hayır (yalnız itiraz ve dava yolu) | GK m. 242; öğreti |
| İdari tedbirler (örn. antrepoya eşya alınmaması) | Hayır | GK m. 242 (itiraz yolu) |
| Fer'i alacaklar (faiz, gecikme zammı) | Hayır (öğreti); yetki tutarında dikkate alınmaz | GUY m. 9/5 |
| Yükümlünün kendi beyanı üzerine tahakkuk eden vergi (ihtirazi kayıt dâhil) | Hayır (ek tahakkuk ve ceza kararı yok) | GK m. 244/1 ("ek tahakkuk ve ceza kararı muhteviyatı") |
Dikkat: Uzlaşma yalnızca "ek tahakkuk ve ceza kararı muhteviyatı" alacaklar için mümkündür. Yükümlünün kendi beyanı üzerinden tahakkuk eden vergiler, ihtirazi kayıtla verilmiş olsa bile, uzlaşma konusu değildir; bu vergiler için GK m. 242 itirazı ve gerekirse GK m. 211 geri verme yolu kullanılır. Ayrıntı için Gümrük Kanunu m. 242: İdari İtiraz Süresi ve Usulü yazımıza bakabilirsiniz.
15 Günlük Uzlaşma Süresi ve İtiraz Süresinin Durması
Uzlaşma talebi, ek tahakkuk ve ceza kararının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yapılır (GK m. 244/1). Bu süre, GK m. 242'deki itiraz süresiyle aynıdır ve kanunda aksine hüküm bulunmadığından uzatılamaz (GK m. 14/1). Sürenin son gününün resmî tatile rastlaması hâlinde süre ilk iş gününün mesai saati sonunda biter. Başvuru, Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 10/1 uyarınca BİLGE şifresi kullanılarak kurumsal internet sayfası üzerinden yapılır; şifre temin edilemiyorsa Yönetmelik ekindeki form ile başvurulabilir ve bu hâlde formun evrak kaydına girdiği ya da taahhütlü postaya verildiği tarih esas alınır.
7190 sayılı Kanun'la yapılan ve 07.11.2019'da yürürlüğe giren değişiklikten önce, uzlaşma ancak henüz itiraz edilmemiş alacaklar için istenebiliyordu. Yürürlükteki metin ise "itiraz edilmiş olmakla birlikte itirazı henüz sonuçlandırılmamış" alacaklar için de uzlaşma talebine izin vermektedir. Dolayısıyla itiraz dilekçesi verilmiş ancak bölge müdürlüğü henüz karar vermemişse, 15 günlük süre içinde kalmak kaydıyla uzlaşma da istenebilir. İtirazın kısmen veya tamamen karara bağlanmış olması hâlinde ise artık uzlaşma yolu kapalıdır.
Danıştay 7. Dairesi, 14.06.2023 tarihli kararında, olay tarihinde yürürlükteki eski metne göre itiraz ve uzlaşma başvurularının hangisinin önce yapıldığının belirleyici olduğunu ve taahhütlü posta ile gönderilen dilekçelerde GK m. 14/3 uyarınca postaya verilme tarihinin esas alınacağını vurgulamıştır:
"(…) gümrük idaresine yapılan yazılı başvuruların posta ile taahhütlü olarak gönderilmesi halinde başvurunun postaya verildiği tarihin gümrük idaresine verilme tarihi yerine geçeceği düzenlemesine istinaden, dilekçelerin idare kayıtlarına girdiği tarihin değil, postaya verildiği tarihin önem arz etmesi nedeniyle, ilgili tarihlerin doğru olarak tespit edilmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, bu hususlar incelenmeksizin verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir." — Danıştay 7. Dairesi, 14.06.2023 tarihli, E. 2021/753, K. 2023/3042 sayılı karar
Bu kararda alıntılanan m. 244 metni olay tarihindeki hâlidir ("üç gün" kuralı ve yalnız itiraz edilmemiş alacaklar); yürürlükteki metinde itirazı sonuçlandırılmamış alacaklar da kapsamda olup süre beş güne tamamlanmaktadır. Ancak kararın taahhütlü posta tarihine ilişkin ilkesi bugün de geçerlidir.
"Süre beş güne tamamlanır" kuralı nasıl işler?
Uzlaşma talebinde bulunulması hâlinde itiraz veya dava açma süresi durur. Uzlaşmanın vaki olmaması (komisyon teklifinin kabul edilmemesi) veya temin edilememesi (davete katılmama, tutanağı imzalamama veya ihtirazi kayıtla imzalamak isteme) hâlinde süre kaldığı yerden işlemeye başlar. Kalan süre beş günden az ise süre beş güne tamamlanır (GK m. 244/1). Bu, eski metindeki "üç gün uzar" kuralından farklıdır: kalan süreye üç veya beş gün eklenmez; kalan süre beş günden kısaysa toplamda beş gün tanınır, beş gün veya daha uzunsa kalan süre aynen kullanılır. Danıştay 7. Dairesi 12.03.2025 tarihli kararında yürürlükteki bu kuralı aynen aktarmış ve uzlaşma talebinin reddine ilişkin işlem tebliğ edilmeden alacağın kesinleşmiş sayılamayacağını belirtmiştir:
"Aynı Kanun'un 244. maddesinin 1. fıkrasında, (…) uzlaşma talebinin, henüz itiraz başvurusu yapılmamış veya itiraz edilmiş olmakla birlikte itirazı henüz sonuçlandırılmamış gümrük vergileri ve idari para cezaları için, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde yapılacağı, uzlaşma talebinde bulunulması hâlinde, itiraz veya dava açma süresinin duracağı, uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde sürenin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı, ancak sürenin bitimine beş günden az kalmış olması hâlinde sürenin beş güne tamamlanacağı, uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamayacağı düzelenmiştir." — Danıştay 7. Dairesi, 12.03.2025 tarihli, E. 2024/3398, K. 2025/1135 sayılı karar
Aynı kararda Daire, ek tahakkuk ve cezanın tahsili için kesinleşmenin şart olduğunu; uzlaşma sonrası yapılan itirazın usulden reddine karşı dava açılmadığı takdirde alacağın kesinleşeceğini ve ödeme emrine karşı iddiaların artık "borcum yoktur" kapsamında değerlendirileceğini de vurgulamıştır.
| Senaryo | Uzlaşma talebi günü | Kalan itiraz süresi | Uzlaşma olmazsa kullanılabilecek süre |
|---|---|---|---|
| Erken başvuru | Tebliğden sonraki 3. gün | 12 gün | 12 gün (kalan süre aynen işler) |
| Sınırda başvuru | Tebliğden sonraki 10. gün | 5 gün | 5 gün (tamamlama gerekmez) |
| Son günlerde başvuru | Tebliğden sonraki 13. gün | 2 gün | 5 gün (beş güne tamamlanır) |
| Son gün başvuru | Tebliğden sonraki 15. gün | 0 gün | 5 gün (beş güne tamamlanır) |
| Süre geçtikten sonra başvuru | Tebliğden sonraki 16. gün | — | Uzlaşma talebi süreden reddedilir; alacak kesinleşir (GK m. 197/5) |
Dikkat: Beş günlük sürenin hangi tarihten başlayacağı (uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın imza tarihi mi, tebliğ tarihi mi) uygulamada tereddüt yaratabilmektedir. Hak kaybını önlemek için süreyi en erken tarihten, yani uzlaşma görüşmesinin sonuçsuz kaldığı günden itibaren hesaplamanızı ve itiraz dilekçenizi bu süre içinde vermenizi öneririz. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde yeniden uzlaşma talep edilemez (GK m. 244/1).
Gümrük Uzlaşma Komisyonları ve 7.000.000 TL Yetki Sınırı
Uzlaşma talepleri, GK m. 244/3 uyarınca gümrük uzlaşma komisyonlarınca değerlendirilir. Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 7 iki tür komisyon öngörür: Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları ve Merkezi Uzlaşma Komisyonları. Her iki komisyon da başkan dâhil üç üyeden oluşur, tam katılımla toplanır ve oy çokluğuyla karar alır (GUY m. 7/4).
Yetki sınırı, 18.06.2026 tarihli ve 33284 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle 7.000.000 TL olarak belirlenmiştir (GUY m. 9/1). Tutar tespitinde her bir kalem eşyaya ilişkin gümrük vergileri ile vergi aslına bağlı cezaların toplamı ve aynı nitelikteki alacaklara ilişkin işlemlerin birden fazla olması hâlinde alacakların tümü dikkate alınır (GUY m. 9/3); vergi aslına bağlı olmayan cezalar ile usulsüzlük cezaları ayrı ayrı değerlendirilir (GUY m. 9/4); fer'i alacaklar hesaba katılmaz (GUY m. 9/5). Öte yandan 10.000 TL'den az uzlaşma talepleri için komisyon toplanamaz (GUY m. 7/7); yalnızca kişisel kullanıma mahsus geçici ithal taşıtlarla ilgili çıkışta düzenlenen ceza kararları bu alt sınırdan muaftır (GUY m. 7/8).
| Konu | Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonu | Merkezi Uzlaşma Komisyonu |
|---|---|---|
| Yetki sınırı (GUY m. 9/1) | 7.000.000 TL'ye kadar (bu tutar dâhil) | 7.000.000 TL'yi aşan başvurular |
| Başkan (GUY m. 7/2-3) | Bölge Müdürü veya Bölge Müdür Yardımcısı | Bakan Yardımcısı veya Gümrükler Genel Müdürü |
| Üye sayısı ve karar | Başkan dâhil 3 üye; tam katılım; oy çokluğu | Başkan dâhil 3 üye; tam katılım; oy çokluğu |
| Alt sınır (GUY m. 7/7) | 10.000 TL'den az talepler için toplanamaz | Uygulanmaz (tutar zaten sınırın üzerindedir) |
| Birden fazla bölgeye yayılan aynı nitelikte alacak (GUY m. 9/2) | Merkezi komisyon alt sınırını aşmamak kaydıyla alacağın en çok olduğu bölge müdürlüğü | Alt sınır aşılıyorsa Merkezi Uzlaşma Komisyonu |
| Başvuru usulü (GUY m. 10/1) | BİLGE şifresiyle kurumsal internet sayfası üzerinden; şifre yoksa EK-3 formu | Süre tespitinde formun evrak kaydına girdiği veya taahhütlü olarak postaya verildiği tarih esas alınır |
Uzlaşma Tutanağının Kesinliği, Ödeme ve Faiz
Uzlaşma komisyonlarının çalışmaları gizlidir ve tutanaklar kesindir (GK m. 244/4). Tutanağın imzalanmasıyla uzlaşılan vergi ve cezalar kesinleşir; yükümlü tutanakla tespit edilen hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunamaz. Komisyon teklifini kabul etmek, yargı yolundan feragat anlamına gelir.
Uzlaşılan vergi ve cezalar, tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (GK m. 244/5). Uzlaşılan vergilere, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır. Bir aylık sürede ödenmeyen vergiler için ayrıca AATUHK m. 51 uyarınca gecikme zammı işler; cezalara ise gecikme zammı uygulanmaz. Bu hesapların ayrıntısı ve örnek tablolar için Gümrük Uzlaşmasında Gecikme Faizi ve Gecikme Zammı yazımıza bakabilirsiniz.
Kabahatler Kanunu m. 17/6'ya göre idari para cezasının ödeme süresi içinde ödenmesi hâlinde cezadan %25 indirim yapılır. Ancak GK m. 244/6, üzerinde uzlaşılan cezalar için bu indirimden ayrıca yararlanılamayacağını düzenler. Uzlaşma görüşmesinde cezada elde edilecek indirimin, %25'lik peşin ödeme indirimiyle karşılaştırılması her dosyada yapılması gereken temel bir hesaptır: komisyonun ceza teklifi, cezanın %75'inin üzerinde kalıyorsa uzlaşma ekonomik olarak anlamlı olmayabilir.
Uzlaşma talebinin reddi hâlinde ne yapılmalı?
Uzlaşma talebi süre, kapsam veya kaçakçılık bağlantısı gerekçesiyle reddedilebilir. Ret işleminin niteliği tartışmalıdır: öğretide bu işlemin GK m. 3/5 anlamında "idari karar" olduğu ve GK m. 242 itirazına tabi bulunduğu savunulurken, Danıştay 7. Dairesi'nin 29.05.2018 tarihli ve E. 2014/3337, K. 2018/3027 sayılı kararında ret işleminin kesin ve icrai bir işlem olduğu ve itiraz prosedürü işletilmeden doğrudan dava konusu edilebileceği kabul edilmiştir. Bu içtihat farklılığı nedeniyle en güvenli yol, ret işleminin tebliğinden itibaren 15 gün içinde hem itiraz etmek hem de dava açmaktır; mahkeme merci tecavüzü görürse dilekçeyi idareye tevdi eder. Uzlaşma reddedilmişse ortada uzlaşılan bir alacak bulunmadığından, asıl ek tahakkuk ve ceza kararına karşı itiraz ve dava yolu da açık kalır. Konunun bütünü için gümrükte idari karar kavramı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Uygulamadan Örnek: Son Günlerde Uzlaşma Talebi ve Beş Güne Tamamlama
Olay. İstanbul'da faaliyet gösteren bir makine ithalatçısı adına, 2025 yılında tescil edilen beyannameye ilişkin sonradan kontrol sonucunda 1.250.000 TL gümrük vergisi ve KDV ek tahakkuku ile 3.750.000 TL idari para cezası düzenlenmiştir. Ek tahakkuk ve ceza kararı şirkete 7 Nisan 2026 Salı günü tebliğ edilmiştir. Şirket, gümrük müşaviriyle yaptığı değerlendirme sonunda 20 Nisan 2026 Pazartesi günü BİLGE şifresiyle uzlaşma başvurusu yapmıştır. Bölge müdürlüğü uzlaşma komisyonu 15 Haziran 2026 Pazartesi günü görüşme yapmış, şirket komisyonun teklifini kabul etmemiş ve uzlaşmanın vaki olmadığı aynı gün tutanağa bağlanmıştır.
Değerlendirme. Tebliğden itibaren 15 günlük itiraz ve uzlaşma süresi 22 Nisan 2026 Çarşamba günü mesai sonunda dolmaktadır. Uzlaşma başvurusu 20 Nisan'da yapıldığından süresindedir ve bu tarihte itiraz süresi durmuştur; duran tarihte kalan süre 2 gündür. Uzlaşma 15 Haziran'da vaki olmadığından süre kaldığı yerden işlemeye başlar; ancak kalan 2 gün beş günden az olduğu için süre beş güne tamamlanır (GK m. 244/1). Beş günlük süre 20 Haziran 2026 Cumartesi gününe rastladığından, GK m. 14/1 uyarınca süre ilk iş günü olan 22 Haziran 2026 Pazartesi mesai saati sonunda biter. Şirketin bu tarihe kadar Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü'ne itiraz dilekçesi vermesi gerekir; aksi hâlde 5.000.000 TL'lik alacak GK m. 197/5 uyarınca kesinleşir. Toplam alacak 7.000.000 TL'yi aşmadığından bölge müdürlüğü komisyonu yetkilidir. Yeniden uzlaşma talep edilemez; itirazın reddi hâlinde vergi mahkemesinde 30 gün içinde dava açılabilir.
Uygulamadan Örnek: İtiraz Sonrası Uzlaşma ve Merkezi Uzlaşma Komisyonu Yetkisi
Olay. Bursa merkezli bir tekstil ithalatçısı adına, aynı Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü'ne bağlı iki farklı gümrük müdürlüğünde tescil edilen on iki beyanname için menşe uyuşmazlığı nedeniyle toplam 3.100.000 TL ek tahakkuk ve 4.650.000 TL vergi aslına bağlı idari para cezası düzenlenmiş; kararlar 12 Ocak 2026'da e-tebligat yoluyla tebliğ edilmiştir. Şirket 19 Ocak 2026'da itiraz dilekçesini vermiş, ardından avukatının önerisiyle 26 Ocak 2026'da uzlaşma başvurusunda bulunmuştur. Bölge müdürlüğü, itirazın henüz karara bağlanmadığını belirterek dosyayı uzlaşma komisyonuna sevk etmiştir.
Değerlendirme. Yürürlükteki GK m. 244/1, itiraz edilmiş ancak itirazı henüz sonuçlandırılmamış alacaklar için de uzlaşma talebine izin vermektedir; 7 Kasım 2019 öncesindeki "itiraz edilmemiş olma" şartı artık aranmaz. Uzlaşma başvurusu tebliğden itibaren 15 gün içinde (27 Ocak 2026'ya kadar) yapıldığından süresindedir ve itiraz incelemesi uzlaşma sonuçlanıncaya kadar bekletilir. Yetkili komisyon tutar üzerinden belirlenir: aynı nitelikteki alacaklara ilişkin işlemlerin birden fazla olması hâlinde alacakların tümü dikkate alınır (GUY m. 9/3-c); vergi aslı ile vergi aslına bağlı ceza toplamı 7.750.000 TL olup 7.000.000 TL sınırını aştığından başvuru Merkezi Uzlaşma Komisyonu'nca görüşülür (GUY m. 9/1). GK m. 193/3 uyarınca hesaplanacak faiz fer'i alacak olduğundan bu tutara dâhil edilmez (GUY m. 9/5). Uzlaşma vaki olursa tutanak kesindir; şirket ne itirazına devam edebilir ne de dava açabilir. Uzlaşılan tutar tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir ve cezada ayrıca %25 peşin ödeme indirimi uygulanmaz (GK m. 244/6).
Uygulama Rehberi: Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihini kesinleştirin. E-tebligatta muhatabın adresine ulaşmayı izleyen beşinci günün sonu, taahhütlü postada teslim tarihi esastır; 15 günlük süreyi bu tarihten hesaplayın.
- Kapsamı kontrol edin. Alacak "ek tahakkuk ve ceza kararı muhteviyatı" mı? Kendi beyanınız üzerine tahakkuk eden vergiler ve fer'i alacaklar uzlaşma konusu değildir.
- Kaçakçılık bağlantısını değerlendirin. Fiil hakkında 5607 sayılı Kanun kapsamında soruşturma veya kovuşturma varsa uzlaşma talebi reddedilir (GK m. 244/2); bu hâlde itiraz ve dava yoluna odaklanın.
- Tutarı hesaplayın. Vergi aslı ve vergi aslına bağlı cezaların toplamı 7.000.000 TL'yi aşıyorsa Merkezi Uzlaşma Komisyonu, aşmıyorsa bölge müdürlüğü komisyonu yetkilidir; 10.000 TL altı talepler görüşülmez.
- Başvuruyu BİLGE üzerinden yapın. Şifre yoksa EK-3 formunu taahhütlü posta ile gönderin ve posta alındısını saklayın (GK m. 14/3; GUY m. 10/1).
- İtirazla birlikte planlayın. İtiraz henüz karara bağlanmamışsa uzlaşma da isteyebilirsiniz; uzlaşma talebi itiraz ve dava süresini durdurur.
- Kalan süreyi not edin. Uzlaşma talebi gününde kaç gün kaldığını kaydedin; uzlaşma olmazsa bu süre (beş günden azsa beş gün) içinde itiraz edin.
- %25 indirimle karşılaştırın. Komisyon teklifini, cezayı bir ay içinde ödeyerek elde edeceğiniz %25 indirimle kıyaslayın; uzlaşılan cezada bu indirim uygulanmaz (GK m. 244/6).
- Tutanağı imzalamadan önce faizi hesaplayın. Uzlaşılan vergiye yükümlülük tarihinden tutanak tarihine kadar gecikme faizi işler; toplam maliyeti görmeden imzalamayın.
- Ödemeyi bir ay içinde yapın. Tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmeyen vergilere AATUHK m. 51 gecikme zammı uygulanır ve ödeme emri gönderilebilir.
Gümrük Uzlaşması ve Ek Tahakkuk Uyuşmazlıkları — LimanLegal Hukuk Bürosu
Uzlaşma görüşmesine hazırlık, komisyon teklifinin değerlendirilmesi, itiraz ve dava sürelerinin birlikte planlanması ve uzlaşma talebinin reddine karşı izlenecek yol, her dosyada tutar ve tarihlere göre ayrı bir strateji gerektirir.
İstanbul Kartal'da bulunan LimanLegal Hukuk Bürosu; ithalatçı ve ihracatçı şirketlere, gümrük müşavirlerine ve lojistik firmalarına gümrük uzlaşması, GK m. 242 itirazı ve vergi mahkemesi davalarında hukuki destek sunmaktadır.
Hemen İletişime GeçinSıkça Sorulan Sorular (SSS)
Gümrük uzlaşması için başvuru süresi kaç gündür?
Uzlaşma talebi, ek tahakkuk ve ceza kararının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yapılır (GK m. 244/1). Süre uzatılamaz; son gün resmî tatile rastlarsa ilk iş günü mesai sonunda biter (GK m. 14/1).
Uzlaşma talebi itiraz süresini durdurur mu?
Evet. Uzlaşma talebinde bulunulması hâlinde itiraz veya dava açma süresi durur; uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde süre kaldığı yerden işlemeye başlar (GK m. 244/1).
"Süre beş güne tamamlanır" ne demektir?
Uzlaşma olmadığında kalan itiraz veya dava süresi beş günden az ise, yükümlüye toplam beş günlük süre tanınır. Kalan süre beş gün veya daha fazlaysa herhangi bir ekleme yapılmaz. Eski metindeki "üç gün uzar" kuralı 7190 sayılı Kanun'la kaldırılmıştır.
İtiraz ettikten sonra uzlaşma talep edilebilir mi?
Evet. 07.11.2019'dan itibaren yürürlükteki GK m. 244/1, itiraz edilmiş ancak itirazı henüz sonuçlandırılmamış vergi ve cezalar için de uzlaşma talebine izin verir. İtiraz karara bağlanmışsa uzlaşma istenemez.
Hangi alacaklar uzlaşma kapsamındadır?
İdarece tespit edilen farklılıklara ilişkin gümrük vergileri, beyan sahibinin kendisinin bildirdiği farklılıklara ilişkin gümrük vergileri ve Gümrük Kanunu ile ilgili diğer kanunlar uyarınca gümrük idaresince düzenlenen idari para cezaları (GK m. 244/1-a, b, c).
İthalatta ödenen KDV ve ÖTV için uzlaşma yapılabilir mi?
Uygulamada evet; Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği ekindeki listede bu vergilere yer verilmiştir ve bu vergiler üzerinden hesaplanan cezalar GK m. 244/1-c ile kanunen kapsamdadır. Öğretide KDV ve ÖTV aslının kanundaki gümrük vergileri tanımına girmediği yönünde görüş bulunmakla birlikte uygulama yükümlü lehinedir.
Kaçakçılık şüphesi olan dosyada uzlaşma mümkün müdür?
Hayır. Fiil 5607 sayılı Kanun'daki kaçakçılık suçlarıyla ilişkiliyse uzlaşma hükmü uygulanmaz (GK m. 244/2). Danıştay 7. Dairesi, E. 2024/1883 sayılı kararında ceza muhatabı hakkında takipsizlik kararı verilmiş olsa bile fiile ilişkin ceza yargılaması devam ettiği sürece uzlaşma talebinin reddini hukuka uygun bulmuştur.
Uzlaşma tutanağı imzalandıktan sonra dava açılabilir mi?
Hayır. Uzlaşma tutanakları kesindir; yükümlü veya ceza muhatabı üzerinde uzlaşılan hususlar hakkında dava açamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunamaz (GK m. 244/4).
Uzlaşılan vergi ve cezalar ne zaman ödenir?
Uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (GK m. 244/5). Bu sürede ödenmeyen vergilere AATUHK m. 51 uyarınca gecikme zammı uygulanır; cezalara gecikme zammı işlemez.
Uzlaşılan vergilere faiz uygulanır mı?
Evet. Uzlaşılan vergilere, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır (GK m. 244/5).
Uzlaşılan cezada %25 peşin ödeme indirimi var mı?
Hayır. Kabahatler Kanunu m. 17/6'daki %25 indirim, uzlaşılan cezalar hakkında ayrıca uygulanmaz (GK m. 244/6). Bu nedenle komisyon teklifi, cezanın %75'i ile karşılaştırılmalıdır.
Hangi uzlaşma komisyonu yetkilidir?
Konusu 7.000.000 TL'ye kadar olan (bu tutar dâhil) başvurular için Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları, bu tutarı aşanlar için Merkezi Uzlaşma Komisyonları yetkilidir (Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 9/1, RG 18.06.2026-33284).
Küçük tutarlar için uzlaşma komisyonu toplanır mı?
Hayır. Uzlaşma komisyonları 10.000 TL'den az olan uzlaşma talepleri için toplanamaz (GUY m. 7/7). Kişisel kullanıma mahsus geçici ithal taşıtlara ilişkin çıkışta düzenlenen ceza kararları bu kuralın istisnasıdır (GUY m. 7/8).
Uzlaşma başvurusu nasıl yapılır?
Uzlaşma talepleri BİLGE şifresi kullanılarak kurumsal internet sayfası üzerinden yapılır. Şifre temin edilemiyorsa Yönetmelik ekindeki EK-3 formu ile başvurulabilir; bu hâlde formun evrak kaydına girdiği veya taahhütlü postaya verildiği tarih esas alınır (GUY m. 10/1).
Uzlaşmanın vaki olmaması ile temin edilememesi arasındaki fark nedir?
Vaki olmama, komisyon teklifinin yükümlü tarafından kabul edilmemesidir (GUY m. 3/1-ğ). Temin edilememe, yükümlünün davete katılmaması, komisyona geldiği hâlde tutanağı imzalamaması veya ihtirazi kayıtla imzalamak istemesidir (GUY m. 3/1-g). Her iki hâlde de süre kaldığı yerden işler ve yeniden uzlaşma istenemez.
Önemli: Bu yazıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez. Uzlaşma komisyonlarının yetki sınırı ve gecikme zammı oranı gibi tutar ve oranlar Yönetmelik ve Cumhurbaşkanı Kararlarıyla değiştirilebilmektedir; başvuru öncesinde güncel mevzuatı teyit ediniz. Somut durumunuza özgü değerlendirme için bir avukattan destek almanızı öneririz.
Kaynaklar ve dayanaklar
— 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 3, 14, 193, 197, 242, 244 (mevzuat.gov.tr)
— Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 3, 7, 9, 10 (mevzuat.gov.tr)
— 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17 (mevzuat.gov.tr)
— 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 51 (mevzuat.gov.tr)
— 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 14, 15 (mevzuat.gov.tr)
— Danıştay 7. Dairesi, 12.03.2025, E. 2024/3398, K. 2025/1135
— Danıştay 7. Dairesi, 16.10.2025, E. 2024/1883, K. 2025/3300
— Danıştay 7. Dairesi, 14.06.2023, E. 2021/753, K. 2023/3042
— Danıştay 7. Dairesi, 29.05.2018, E. 2014/3337, K. 2018/3027 (uzlaşma talebinin reddi; doğrudan dava)
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity