Gümrük Uzlaşmasında Gecikme Faizi ve Gecikme Zammı: GK m. 244/5, m. 193/3 ve AATUHK m. 51 Hesabı

Gümrük uzlaşmasında gecikme faizi, uzlaşılan vergiler üzerinden, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar geçen süre için ve 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanır (4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 244/5). Uzlaşma olmaksızın kesinleşen ek tahakkuklarda ise faiz, yükümlülüğün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasında işler (GK m. 193/3). Bu iki "faiz"den ayrı olarak, kesinleşmiş veya uzlaşılmış verginin vadesinde ödenmemesi hâlinde vade tarihinden ödeme tarihine kadar gecikme zammı uygulanır (AATUHK m. 51). İdari para cezalarına ise ne faiz ne gecikme zammı uygulanır. Uygulamadaki hataların çoğu, üç fer'i alacağın başlangıç ve bitiş tarihlerinin karıştırılmasından kaynaklanır. Bu yazıda LimanLegal Hukuk Bürosu olarak üç fer'i alacağı karşılaştırıyor, güncel örnek oranla üç ayrı yönteme göre hesap tabloları sunuyor ve faize karşı izlenecek itiraz yolunu anlatıyoruz.

Kanuni Çerçeve

Üç Fer'i Alacak, Üç Farklı Takvim: Gecikme Faizi, Faiz ve Gecikme Zammı

Gümrük mevzuatında vergi aslına eklenen üç ayrı fer'i alacak vardır ve her birinin başlangıç ve bitiş tarihi farklıdır. Birincisi, GK m. 244/5'te düzenlenen ve Kanun'da "gecikme faizi" adıyla anılan tek fer'i alacaktır: uzlaşılan vergiler için gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar işler. İkincisi, GK m. 193/3'teki "faiz"dir: beyan sahibinin hatalı beyanı yüzünden hiç alınmayan veya noksan alınan vergilere, yükümlülüğün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasında uygulanır. Üçüncüsü ise AATUHK m. 51'deki gecikme zammıdır: kesinleşmiş veya uzlaşılmış verginin vadesinde ödenmemesi hâlinde, vadenin bitim tarihinden ödeme tarihine kadar hesaplanır.

Üçünün ortak noktası oranlarıdır: her üçü de AATUHK m. 51'e göre belirlenen gecikme zammı oranını kullanır. Gecikme faizi ve faiz, verginin "geç alınmasının" karşılığıdır; gecikme zammı ise kesinleşmiş borcun "geç ödenmesinin" yaptırımıdır. Aynı vergi için önce faiz, vade geçirilmişse ayrıca gecikme zammı hesaplanabilir; ancak aynı dönem için ikisi birlikte işlemez.

Dikkat: Uzlaşma yalnızca gümrük vergileri ve idari para cezaları için mümkündür; gecikme faizi ve gecikme zammı gibi fer'i alacaklar uzlaşma konusu yapılamaz ve komisyon yetki tutarının tespitinde de dikkate alınmaz (Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 9/5). Uzlaşma başvurusunun kapsamı ve 15 günlük süresi için Gümrük Uzlaşması (GK m. 244) yazımıza bakabilirsiniz.

GK m. 244/5 Gecikme Faizi: Yükümlülüğün Başlangıcından Tutanağın İmzasına

7190 sayılı Kanun'la 7 Kasım 2019'da yürürlüğe giren değişiklikten önce GK m. 244/5, gecikme faizinin "vergilerin alınması gereken tarih"ten başlayarak hesaplanmasını öngörüyordu. Bu ibarenin hangi tarihi ifade ettiği tartışmalıydı. Yürürlükteki metin, faizin başlangıcını "gümrük yükümlülüğünün başladığı tarih" olarak netleştirmiştir. Öğretide bu değişikliğin, hukuki belirlilik sağlaması bakımından isabetli olduğu görüşü savunulmaktadır. Serbest dolaşıma giriş beyannamesine dayanan ithalatta gümrük yükümlülüğü, beyannamenin tescil tarihinde doğar; dolayısıyla uygulamada faiz, beyannamenin tescil tarihinden itibaren işler.

Faizin bitiş tarihi ise uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihtir. Tutanağın tebliğ tarihi yalnızca bir aylık ödeme süresinin başlangıcı için önemlidir; faiz hesabında rol oynamaz. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde m. 244/5'in son cümlesi uyarınca genel hükümlere dönülür ve vergi kesinleştiğinde GK m. 193/3 faizi uygulanır.

Danıştay 7. Dairesi, 12.03.2025 tarihli güncel kararında, ek tahakkuk ve cezanın tahsil edilebilmesi için kesinleşmesinin şart olduğunu vurgulamıştır; tahsilat aşamasındaki gecikme zammı da ancak kesinleşmiş bir alacağa dayanabilir:

"Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre, ek tahakkuk ve para cezalarının tahsili cihetine gidilebilmesi için, söz konusu vergi ve cezanın itirazsız veya vaki itirazın reddi üzerine dava açılmayarak ya da açılacak davanın retle sonuçlanması suretiyle kesinleşmesinin gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır." — Danıştay 7. Dairesi, 12.03.2025 tarihli, E. 2024/3398, K. 2025/1135 sayılı karar

Faizin matrahı: uzlaşılan tutar

Gecikme faizi, "uzlaşılan vergilere ilişkin" olarak hesaplanır (GK m. 244/5). Uzlaşma komisyonu ek tahakkuk tutarında indirim yapmışsa faiz, ilk tebliğ edilen tutar üzerinden değil, tutanakta yazılı uzlaşılan tutar üzerinden işler. Uzlaşılan cezalar için ise ne gecikme faizi hesaplanır ne de uzlaşılan cezanın vadesinde ödenmemesi hâlinde gecikme zammı uygulanır. Ayrıca GK m. 244/6 uyarınca uzlaşılan cezalarda Kabahatler Kanunu m. 17/6'daki %25 peşin ödeme indiriminden de yararlanılamaz; komisyonda sağlanan indirim, bu indirimin yerine geçer.

GK m. 193/3 Faizi: Uzlaşma Olmadan Kesinleşen Ek Tahakkuklarda

Uzlaşma talep edilmeyen veya uzlaşmanın sağlanamadığı ek tahakkuklarda, beyan sahibinin hatalı beyanı sonucu noksan alınan vergilere GK m. 193/3 uyarınca faiz uygulanır. Faiz, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarih ile vergilerin kesinleştiği tarih arasındaki süre için işler. Vergilerin kesinleşme tarihi ise GK m. 197/5'e göre belirlenir: 15 günlük itiraz süresinde itiraz edilmemişse veya süresinde dava açılmamışsa bu sürelerin bittiği tarihte kesinleşir. Kesinleşme ve tahsil edilebilirlik ayrımını gümrük vergilerinde kesinleşme ve 15 günlük ödeme süresi yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Maddenin ikinci cümlesi yükümlü lehine bir imkân sunar: vergiler kesinleşmeden önce ödenmek istenirse faiz, ödeme tarihine kadar hesaplanarak vergilerle birlikte tahsil edilir; alacağın hukuka uygun olduğu değerlendiriliyorsa erken ödeme faiz yükünü sınırlar. Faiz yalnız vergilere uygulanır; aynı kararla tebliğ edilen idari para cezasına faiz işlemez. GK m. 231/5 uyarınca, gümrük idaresince yükümlüye yazı ile yanlış izahat verilmiş olması hâlinde idari para cezası ve faiz uygulanmaz; bu hüküm, idarenin yazılı görüşüne güvenerek beyan yapan yükümlüler için faiz yönünden de bir savunma imkânı sağlar.

AATUHK m. 51 Gecikme Zammı: Vadeden Ödemeye

Gecikme zammı, amme alacağının ödeme müddeti içinde ödenmeyen kısmına, vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı uygulanır; ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük hesaplanır (AATUHK m. 51/1). Uzlaşılan vergilerde vade, uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren bir aylık ödeme süresinin son günüdür (GK m. 244/5, AATUHK m. 37/3). Bu sürenin hesabında GK m. 14/2 uygulanır: ay olarak belirlenen süre, başladığı güne son ayda tekabül eden günün mesai saati bitiminde sona erer; son gün resmî tatile rastlarsa ilk iş günü mesai sonunda biter (GK m. 14/1).

İki nokta kritik önemdedir. Birincisi, gecikme zammı yalnız vergi aslına uygulanır; idari para cezaları vadesinde ödenmese bile gecikme zammı işlemez, çünkü AATUHK m. 51/3 uyarınca VUK'a göre kesilen vergi ziyaı cezaları ve mahkemelerce verilen cezalar dışındaki ceza mahiyetindeki amme alacaklarına gecikme zammı tatbik edilmez; gümrük idari para cezaları bu istisnalara girmez. İkincisi, oran Cumhurbaşkanı Kararıyla değiştirilebildiğinden uzun gecikmelerde her dönem için o dönemde yürürlükteki oran esas alınır.

Oran uyarısı: Bu yazıdaki hesaplarda mevzuat.gov.tr'de gösterilen güncel gecikme zammı oranı olan aylık %3,7 "örnek oran" olarak kullanılmıştır. Oran Cumhurbaşkanı Kararıyla değişebilir; geçmiş dönemlerde aylık %1,4, %2, %2,5 ve %1,6 gibi farklı oranlar uygulanmıştır. Somut dosyanızda hesap yapmadan önce ilgili dönemde yürürlükte olan oranı mutlaka teyit edin.

Hesap Yöntemi Sorunu: Gün Esaslı mı, Ay Esaslı mı?

AATUHK m. 51, gecikme zammının "her ay için ayrı ayrı" ve ay kesirleri için "günlük" hesaplanacağını açıkça söyler. Buna karşılık GK m. 244/5 ve m. 193/3, faizin yalnız "gecikme zammı oranında" uygulanacağını belirtir; hesabın gün sayısı üzerinden mi, ay sayısı üzerinden mi yapılacağını, ay kesirlerine ne işlem yapılacağını düzenlemez. Bu boşluk üç farklı yaklaşıma yol açar:

• Gün esaslı yöntem: Aylık oran 30'a bölünerek günlük oran bulunur; toplam gün sayısı ile çarpılır. Formül: Vergi × Gün × (Aylık oran / 30) / 100.
• Ay + kesir yöntemi: Tam aylar aylık oranla, artan günler günlük oranla hesaplanır (AATUHK m. 51'deki gecikme zammı mantığı). Formül: Vergi × [Ay + (Gün / 30)] × Aylık oran / 100.
• Yalnız ay yöntemi: Tam ay sayısı esas alınır, ay kesri için faiz hesaplanmaz. Formül: Vergi × Ay × Aylık oran / 100.

Üç yöntem farklı sonuç verir: gün esaslı yöntem, 31 günlük aylar 30 gün sayıldığı için genellikle en yüksek; yalnız ay yöntemi ise en düşük tutarı üretir. Öğretide, Kanun'un hangi yöntemin uygulanacağını belirtmemesinin hukuk devletinin "belirlilik" ilkesine aykırı olduğu ve bu boşluğun kanun değişikliğiyle giderilmesi gerektiği görüşü savunulmaktadır. Danıştay 7. Dairesi'nin 15.12.2015 tarihli ve E. 2013/1601, K. 2015/354 sayılı kararında belirlilik ilkesi şöyle ifade edilmiştir: "Anayasa Mahkemesi'nin pek çok kararında belirtildiği üzere, Anayasa'nın 2'nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri 'belirlilik'tir. Bu ilkeye göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler, hem idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer bırakmayacak şekilde, açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması (...) gereklidir." Her hesap tablosunun yöntem yönünden de denetlenmesi gerekir; yükümlü aleyhine en yüksek tutarı veren gün esaslı hesap idarece tercih edilmişse itiraz konusu yapılabilir.

Uygulamadan Örnek: Uzlaşılan Vergide Gecikme Faizi ve Geç Ödemede Gecikme Zammı

Olay. Kocaeli'de yerleşik bir kimyasal hammadde ithalatçısı, 10 Mart 2025 Pazartesi günü tescil edilen serbest dolaşıma giriş beyannamesiyle eşyayı ithal etmiştir. Sonradan kontrolde kıymete dâhil edilmesi gereken royalti ödemesinin beyan dışı bırakıldığı tespit edilmiş; 620.000 TL gümrük vergisi ve KDV ek tahakkuku ile 1.860.000 TL idari para cezası düzenlenerek 2026 yılı Temmuz ayında tebliğ edilmiştir. Şirket süresinde uzlaşma başvurusu yapmış; Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonu ile 20 Ağustos 2026 Perşembe günü yapılan görüşmede vergiler 480.000 TL, cezalar 300.000 TL üzerinden uzlaşılmış ve tutanak aynı gün imzalanmıştır. Tutanak şirkete 25 Ağustos 2026 Salı günü tebliğ edilmiştir. Şirket, nakit sıkışıklığı nedeniyle uzlaşılan vergi ve cezayı ancak 12 Kasım 2026 Perşembe günü ödemiştir. Örnek oran aylık %3,7'dir.

Değerlendirme: Gecikme faizi, uzlaşılan 480.000 TL vergi üzerinden, gümrük yükümlülüğünün başladığı 10 Mart 2025 (beyanname tescil) tarihinden tutanağın imzalandığı 20 Ağustos 2026 tarihine kadar hesaplanır (GK m. 244/5). Bu dönem 528 gün, ay olarak ise 17 ay 10 gündür. Cezalara faiz işlemez. Üç yönteme göre gecikme faizi aşağıdaki gibidir:

Gün esaslı yöntem ile yalnız ay yöntemi arasındaki fark 10.656,00 TL; gün esaslı yöntem ile ay + kesir yöntemi arasındaki fark 4.736,00 TL'dir. Ay + kesir yönteminde 17 aylık kısım 301.920,00 TL, 10 günlük kesir 5.920,00 TL'dir. İdare gün esaslı yöntemi uygulamışsa, tutanağın tebliğinden sonra hesaplanıp tebliğ edilen faiz kararına karşı 15 gün içinde GK m. 242 itirazıyla yöntem tartışması açılabilir.

Ödeme süresi, tutanağın tebliğ edildiği 25 Ağustos 2026'dan itibaren bir aydır; GK m. 14/2 uyarınca süre 25 Eylül 2026 Cuma günü mesai sonunda biter ve bu gün vadedir (AATUHK m. 37/3). Ödeme 12 Kasım 2026'da yapıldığından, vadeden ödemeye kadar geçen 1 ay 18 günlük süre için yalnız uzlaşılan vergiye gecikme zammı hesaplanır; uzlaşılan 300.000 TL cezaya gecikme zammı uygulanmaz (AATUHK m. 51/3):

Şirketin 12 Kasım 2026'da ödeyeceği toplam tutar (gecikme faizinin gün esaslı hesaplandığı varsayımıyla): 480.000,00 TL uzlaşılan vergi + 312.576,00 TL gecikme faizi + 28.416,00 TL gecikme zammı + 300.000,00 TL uzlaşılan ceza = 1.120.992,00 TL. Gecikme faizi ay + kesir yöntemiyle hesaplansaydı toplam 1.116.256,00 TL olurdu. Uzlaşılan ceza için GK m. 244/6 uyarınca %25 peşin ödeme indirimi de uygulanmaz.

Uygulamadan Örnek: İtiraz Edilmeyen Ek Tahakkukta GK m. 193/3 Faizi ve Erken Ödeme

Olay: İzmir'de faaliyet gösteren bir mobilya ithalatçısı, 14 Temmuz 2025 Pazartesi günü tescil edilen beyannameyle ithal ettiği eşyanın tarife pozisyonunu hatalı beyan etmiştir. Sonradan kontrol sonucunda 250.000 TL gümrük vergisi ve KDV ek tahakkuku ile buna bağlı idari para cezası düzenlenmiş ve 3 Şubat 2026 Salı günü e-tebligat ile tebliğ edilmiştir. Şirket, gümrük müşaviriyle yaptığı değerlendirmede tarife tespitinin doğru olduğu sonucuna varmış ve itiraz etmemeyi tercih etmiştir. İki senaryo değerlendirilecektir: (a) şirket vergiyi 15 günlük süre içinde, 10 Şubat 2026 Salı günü ödemiştir; (b) şirket itiraz etmemiş ancak ödemeyi de yapmamış, vergi 27 Mart 2026 Cuma günü ödenmiştir. Örnek oran aylık %3,7'dir.

Değerlendirme: İtiraz edilmediğinden vergiler, tebliğden itibaren 15 günlük itiraz süresinin bittiği 18 Şubat 2026 Çarşamba günü kesinleşir (GK m. 197/5, m. 242/1). GK m. 193/3 faizi, gümrük yükümlülüğünün başladığı 14 Temmuz 2025'ten kesinleşme tarihine kadar (219 gün; 7 ay 4 gün) hesaplanır. Senaryo (a)'da vergi kesinleşmeden önce ödendiğinden faiz, ödeme tarihi olan 10 Şubat 2026'ya kadar (211 gün; 6 ay 27 gün) hesaplanarak vergiyle birlikte tahsil edilir:

Senaryo (b)'de vergi 18 Şubat 2026'da kesinleşmiş, ödeme süresi de aynı tarihte dolmuştur (GK m. 198/1). Ödeme 27 Mart 2026'da yapıldığından vadeden ödemeye kadar geçen 1 ay 9 gün için gecikme zammı işler: 1 aylık kısım 250.000 × 3,7 / 100 = 9.250,00 TL; 9 günlük kesir 250.000 × (9 / 30) × 3,7 / 100 = 2.775,00 TL; toplam 12.025,00 TL. İdari para cezasına ise ne faiz ne gecikme zammı uygulanır. Bu örnek, itiraz edilmeyecek dosyalarda erken ödemenin faiz yükünü doğrudan azalttığını ve kesinleşme tarihinden sonraki her günün ayrıca gecikme zammı doğurduğunu göstermektedir. Ödeme emri aşamasına geçilmeden borcun kapatılması için gümrük ödeme emrine itiraz yazımızdaki süreleri de dikkate alın.

Gecikme Faizinin Ödeme Zamanı ve İtiraz Yolu

GK m. 244/5, uzlaşılan vergi ve cezaların tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceğini söyler; ancak gecikme faizinin ne zaman ödeneceğine ilişkin özel bir hüküm içermez. Öğretide bu boşluğun da belirlilik ilkesi bakımından eleştirildiği görülmektedir. Gecikme faizi bir amme alacağı olduğundan, hususi kanununda ödeme zamanı belirlenmemiş amme alacakları için AATUHK m. 37/2 uygulanır: faiz, hesaplanıp ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu süre içinde ödenmeyen faiz, AATUHK hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.

Gecikme faizinin hesaplanıp yükümlüye tebliği, GK m. 3/5 anlamında "belirli bir konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuracak idari tasarruf" niteliğinde bir karardır. Bu nedenle faiz hesabına (başlangıç tarihi, matrah, oran, yöntem) karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde GK m. 242/1 uyarınca bir üst makama itiraz edilir; itirazın reddi hâlinde idari yargıya başvurulur (GK m. 242/4). Faiz 15 gün içinde itiraz konusu yapılmazsa kesinleşir ve artık dava konusu edilemez. Uzlaşma tutanağının kesinliği (GK m. 244/4) uzlaşılan vergi ve ceza tutarına ilişkindir; tutanakla tespit edilmeyen faiz hesabı bu kesinliğin kapsamına girmez. Hangi işlemlerin GK m. 242 itirazına tabi olduğunu gümrükte idari karar kavramı yazımızda inceledik.

Görevli mahkeme konusunda öğretide, faizin aslın tabi olduğu yargı yoluna tabi olduğu görüşü savunulmaktadır: asıl alacak vergi mahkemesinde dava konusu edilebilecek bir vergi ise faiz davası da vergi mahkemesinde, aksi hâlde idare mahkemesinde açılır. Danıştay 7. Dairesi'nin 16.02.2016 tarihli ve E. 2013/6661, K. 2016/1787 sayılı kararında da "gecikme faizi asla bağlı fer'i bir alacaktır ve aslın tabi olduğu usul hükümlerine tabidir" denilmiştir. Asıl alacağın uzlaşmayla kesinleşmiş olması, faizin bağımsız olarak dava konusu yapılmasına engel değildir.

Gecikme zammında farklı yol: doğrudan dava ve İYUK m. 11

AATUHK m. 51 gecikme zammı, 6183 sayılı Kanun'a göre hesaplanan bir tahsilat aşaması işlemidir; GK m. 242'deki idari itiraz yolu gecikme zammı için işletilmez. Gecikme zammının hesabına (vade, oran, süre, matrah) karşı, tebliğden itibaren 30 gün içinde doğrudan vergi mahkemesinde dava açılır. Dilenirse dava süresi içinde İYUK m. 11 uyarınca üst makama başvurulabilir; başvuru dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre içinde dava açılır (İYUK m. 11/1-3). Danıştay 7. Dairesi, Gümrük Kanunu'nda hüküm bulunmayan hâllerde İYUK m. 10 ve 11'in uygulanacağını kabul etmektedir:

"Gümrük Kanunu uyarınca işlem tesis edilmesi istemiyle veya idarece re'sen veyahut ilgililerin isteği üzerine tesis edilen işlemlere karşı idareye yapılacak başvuru yollarının yöntem ve süreleri ile kendisine başvuruda bulunulan idarenin cevap verme süreleri, anılan Kanunda, genel hükümlerden (İdari Yargılama Usulü Kanununun 10'uncu maddesindeki esaslardan) ayrı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle, Gümrük Kanununa göre yapılan vergi tahakkukları ile ilgili olarak idari davaya konu olabilecek işlemlerin oluşumunun, yukarıda açıklanan başvuru usulleri ve süreleri konusunda özel Kanun niteliği taşıyan, anılan Kanun hükümlerine göre, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde ise, genel Kanun niteliğindeki 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10'uncu ve 11'inci maddeleri hükümlerine göre belirlenmesi gerekmektedir." — Danıştay 7. Dairesi, 06.10.2011 tarihli, E. 2009/8413, K. 2011/6779 sayılı karar

Dikkat: Gecikme zammı çoğu zaman ödeme sırasında hesaplanarak veya ödeme emrinde gösterilerek yükümlünün karşısına çıkar. Ödeme emrindeki gecikme zammı hesabı hatalıysa, ödeme emrine karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde açılacak davada bu husus "borcum yoktur" veya "kısmen ödedim" kapsamında ileri sürülmelidir (AATUHK m. 58). Tahsilat işlemlerinden doğan davalar tahsili kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m. 27/4).

Uygulama Rehberi: Kontrol Listesi

1. Yükümlülük tarihini belgeleyin. Faizin başlangıcı gümrük yükümlülüğünün doğduğu (ithalatta beyannamenin tescil edildiği) tarihtir; birden fazla beyanname varsa her biri için ayrı başlangıç kullanılır.
2. Bitiş tarihini doğru seçin. Uzlaşmada tutanağın imza tarihi (GK m. 244/5), uzlaşma yoksa kesinleşme tarihi (GK m. 193/3), erken ödemede ödeme tarihi esastır. Tutanağın tebliğ tarihi faiz hesabında kullanılmaz.
3. Matrahı kontrol edin. Gecikme faizi, uzlaşılan (indirimli) vergi tutarı üzerinden hesaplanır; ilk tebliğ edilen ek tahakkuk tutarı üzerinden hesaplanmışsa itiraz edin.
4. Cezaya faiz veya zam yürütülmediğini teyit edin. İdari para cezasına gecikme faizi, faiz ve gecikme zammı uygulanmaz (GK m. 244/5, m. 193/3, AATUHK m. 51/3).
5. Dönemsel oranları ayrıştırın. Hesap dönemi içinde gecikme zammı oranı değişmişse her dönem için o dönemde yürürlükteki oranı uygulayın; tek oranla yapılan hesap hatalı olabilir.
6. Hesap yöntemini sorgulayın. İdarenin tablosunun gün esaslı mı, ay + kesir mi, yalnız ay mı olduğunu belirleyin; üç yöntemi kendiniz hesaplayıp farkı ortaya koyun.
7. Bir aylık ödeme süresini takvime işleyin. Uzlaşılan tutar tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (GK m. 244/5); faiz ise faiz kararının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (AATUHK m. 37). Sürelerin son günü tatile rastlarsa ilk iş günü mesai sonunda biter (GK m. 14/1).
8. Faize 15 gün içinde itiraz edin. Faiz hesabına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde GK m. 242 itirazı yapın; süre geçerse faiz kesinleşir.
9. Gecikme zammı için doğrudan dava yolunu kullanın. Gecikme zammına GK m. 242 itirazı yapılmaz; 30 gün içinde vergi mahkemesinde dava açın veya önce İYUK m. 11 başvurusu yapıp süreyi durdurun.
10. Erken ödemeyi değerlendirin. İtiraz veya dava düşünülmüyorsa vergiyi kesinleşmeden önce ödeyerek faizi ödeme tarihinde durdurun (GK m. 193/3).

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kaynaklar ve dayanaklar
— 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 3, 14, 193, 197, 198, 231, 242, 244 (mevzuat.gov.tr)
— 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 37, 51, 58 (mevzuat.gov.tr)
— 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 10, 11, 27 (mevzuat.gov.tr)
— 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17 (mevzuat.gov.tr)
— Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m. 9 (mevzuat.gov.tr)
— Danıştay 7. Dairesi, 12.03.2025, E. 2024/3398, K. 2025/1135
— Danıştay 7. Dairesi, 06.10.2011, E. 2009/8413, K. 2011/6779
— Danıştay 7. Dairesi, 15.12.2015, E. 2013/1601, K. 2015/354 (belirlilik ilkesi)
— Danıştay 7. Dairesi, 16.02.2016, E. 2013/6661, K. 2016/1787 (gecikme faizinin fer'i alacak niteliği)

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.