+90 540 097 1035
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
PerplexityTürk Devletleri Teşkilatına Üye Devletlerin Hükümetleri Arasında Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması, 6 Kasım 2024 tarihinde Bişkek'te imzalandı. Anlaşmanın tarafları Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti, Kazakistan Cumhuriyeti Hükümeti, Kırgız Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Özbekistan Cumhuriyeti Hükümetidir. Anlaşmanın onaylanması daha önce 7583 sayılı Kanunla uygun bulunmuştu. Cumhurbaşkanı, 30 Ekim 2026 tarihli ve 11935 sayılı Kararla Anlaşmayı onayladı; Karar ve Anlaşma metni 31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ile elektronik ticaret yapan veya bu ülkelere hızlı kargo yoluyla mal gönderen Türk işletmelerinin, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin, Anlaşmanın uygulanmasından etkilenmesi beklenebilir. Elektronik imza ve sertifika hizmeti sunanlar, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve bu ülkelerdeki satıcılardan çevrimiçi alışveriş yapan tüketiciler de Anlaşmadan etkilenebilir.
Anlaşmanın onaylanması 7583 sayılı Kanunla uygun bulunmuştur. Bu, yasama organının yürütmeye onay yetkisi vermesi anlamına gelir. Onay işlemi ise 9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 2. ve 3. maddeleri gereğince 11935 sayılı Kararla yapılmıştır.
Anlaşma altı bölüm ve 32 maddeden oluşur. Taraflar, ticaret idaresi belgelerinin elektronik sürümlerini kural olarak kâğıt belgelerin hukuki eşdeğeri sayacak ve tek pencere sistemi, yani ithalat, ihracat ve transit belgelerinin tek bir elektronik giriş noktasından sunulmasını sağlayan sistem kuracak veya sürdürecektir. Hızlı sevkiyatlar, yani ekspres gönderiler için taraflar gümrük işlemlerinde öncelikli usuller benimsemeye çaba gösterecek; ayrıca mevzuatta aksi öngörülmedikçe bir imza yalnızca elektronik biçimde olduğu gerekçesiyle geçersiz sayılmayacaktır. Bunun yanında Taraflar, çevrimiçi tüketicilere diğer ticaret biçimlerindekinden düşük olmayan bir koruma sağlayacak ve sınır ötesi aktarılan veriler dahil kişisel verilerin korunması için ulusal bir hukuki çerçeve oluşturacak veya sürdürecektir.
Anlaşmanın birçok hükmü "çaba gösterecektir" ifadesiyle kaleme alınmıştır. Bu nedenle bu hükümlerin kesin bir sonuç değil, en iyi gayret yükümlülüğü getirdiği değerlendirilebilir. Taraflar arasındaki uyuşmazlıklar önce istişareyle, yani tarafların karşılıklı görüşmesiyle çözülmeye çalışılacak; istişarelerin başlamasından itibaren 180 gün içinde çözüm bulunamazsa UNCITRAL Tahkim Kuralları, yani Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonunun tahkim kuralları ya da Taraflar arasında kararlaştırılan başka bir uyuşmazlık çözüm usulü uygulanabilecektir. Bu mekanizma Taraflar, yani hükümetler arasındaki uyuşmazlıklar için öngörüldüğünden, işletmelerin ve tüketicilerin haklarını öncelikle ulusal mevzuata dayanarak araması beklenebilir.
Anlaşma, saklayıcı olan Türk Devletleri Teşkilatı Sekretaryasının tarafların iç usullerini tamamladığını teyit eden son yazılı bildirimi almasından otuz gün sonra yürürlüğe girecektir. Diğer tarafların iç onay süreçlerini tamamlayıp tamamlamadığı yayımlanan metinde yer almadığından, yürürlük tarihi şimdilik belirsizdir. Uygulamaya ilişkin ayrıntıların, Anlaşmayla kurulan Ortak Komitenin kararlarıyla netleşmesi beklenebilir.
- — Anlaşmanın Bişkek'te imzalandığı tarih
- — 11935 sayılı onay kararının tarihi
- — Resmî Gazete'de yayım tarihi
- Yürürlük tarihi: son yazılı bildirimin saklayıcıya ulaşmasından otuz (30) gün sonra
- Anlaşma henüz yürürlükte değildir ve son yazılı bildirimin saklayıcıya ulaşmasından otuz gün sonra yürürlüğe girecektir.
- Anlaşmanın birçok hükmü en iyi gayret niteliğinde olduğundan, işletmelerin bu hükümlere dayanarak doğrudan bir hak talep etmeden önce ilgili ulusal mevzuatı incelemesi önemlidir.
- Elektronik ticaretle ilgili ödeme ve transferler iflas, ceza gerektiren suçlar ve kara para aklamayla mücadele gibi gerekçelerle ulusal mevzuat uyarınca önlenebileceğinden veya geciktirilebileceğinden, sınır ötesi tahsilatlarda bu istisnalar dikkate alınmalıdır.
Anlaşma ne zaman yürürlüğe girecek?
Anlaşma, saklayıcının tarafların iç onay usullerini tamamladığını teyit eden son yazılı bildirimi almasından otuz gün sonra yürürlüğe girecektir. Türkiye onay işlemini 11935 sayılı Kararla tamamlamıştır. Diğer tarafların süreci tamamlayıp tamamlamadığı yayımlanan metinden anlaşılmadığından kesin bir tarih henüz belli değildir.
Bu ülkelere e-ticaretle satış yapan şirketim için hemen yeni bir yükümlülük doğuyor mu?
Hayır, Anlaşma esas olarak taraf devletlere yükümlülük getirir ve henüz yürürlüğe girmemiştir. Şirketler açısından sonuçların, devletlerin bu taahhütler doğrultusunda yapacağı mevzuat ve uygulama değişiklikleriyle ortaya çıkması beklenebilir. Gümrük işlemleri, e-fatura ve elektronik imza konusundaki gelişmelerin takip edilmesi yararlı olabilir.
Taraf bir ülkedeki satıcıdan çevrimiçi aldığım ürün sorunlu çıkarsa Anlaşma bana ne sağlar?
Anlaşma, her tarafın çevrimiçi tüketicilere diğer ticaret biçimlerindekinden düşük olmayan bir koruma sağlamasını öngörür. Taraflar ayrıca yabancı tüketicilerin şikâyetlerini çevrimiçi iletebilecekleri mekanizmalar ve alternatif uyuşmazlık çözüm yolları kurmaya çaba gösterecektir. Bu mekanizmalar kurulana kadar başvuru yollarının ilgili ulusal tüketici mevzuatına göre belirlenmesi beklenebilir.