İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci İdari Dava Dairesi, 26/02/2026 tarihli kararıyla sözlü sınavda başarısız sayılan bir memurun davasının reddini kesin olarak onayladı. Ankara Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi ise daha önce, 30/09/2024 tarihli kararıyla, bütün komisyon üyelerinin her kriter için aynı puanı verdiği bir sözlü sınav işleminin iptalini kesin olarak onaylamıştı. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu, 21/04/2026 tarihli kararıyla bu iki karar arasındaki aykırılığın giderilmesini Danıştaydan istedi. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 17/09/2026 tarihli ve E:2026/41, K:2026/48 sayılı kararıyla aykırılığı İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci İdari Dava Dairesinin kararı doğrultusunda, oyçokluğuyla ve kesin olarak giderdi; karar, Danıştayın internet sitesinde 12 Kasım 2026 tarihinde yayımlandı.
Karar, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları kuruluşlarının görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmelikleri kapsamındaki sözlü sınavlardan doğmuştur. Ancak Kurulun ortaya koyduğu ölçütlerin, kamu kurumlarında görevde yükselme veya unvan değişikliği için sözlü sınava giren memurlar ve sözleşmeli personel bakımından da dikkate alınması beklenebilir. Sözlü sınavları yürüten sınav kurulları ile sözlü sınav sonucuna karşı idare mahkemelerinde davası süren adaylar da kararın sonuçlarıyla karşılaşabilecektir.
Başvuru, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendine dayanır. Bu hüküm, benzer olaylarda bölge idare mahkemesi dairelerinin verdiği kesin kararlar birbirine aykırı olduğunda, başkanlar kurulunun Danıştaydan karar istemesine imkân tanır. Aykırılığın giderilmesi, yani aynı hukuki soruya farklı cevap veren kesin kararlar arasında tek bir yorumun belirlenmesi, aynı maddenin 5. fıkrasına göre ilgili kurul tarafından kesin olarak karara bağlanır. Kurul, değerlendirmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesindeki liyakat ilkesine de dayanmıştır.
Uyuşmazlık, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği kapsamındaki sözlü sınavlardan doğmuştur. Her iki yönetmelikte de aday, sınav kurulunun her üyesi tarafından altı kriter üzerinden yüz tam puan üzerinden değerlendirilir ve sözlü sınav puanı üyelerin puanlarının aritmetik ortalamasıdır. Kurul, bu kriterlerden ikisinin bilgi ölçtüğünü, diğer dördünün ise gözlem ve kanaate dayandığını tespit etmiştir. Kurula göre yargısal denetim; soruların önceden hazırlanıp tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kaydedilmesi ve hangi üyenin hangi notu verdiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi kriterleri üzerinden yapılmalıdır.
Kararın pratik sonucu, sözlü sınav işlemine karşı açılan iptal davalarında komisyon üyelerinin aynı puanı vermiş olmasının tek başına iptal gerekçesi olarak kabul edilmemesidir. Bundan sonra davaların ağırlıklı olarak tutanakların varlığı ve içeriği gibi usul güvenceleri üzerinden değerlendirilmesi beklenebilir. Bu güvencelerden birinin eksik olduğu durumlarda ise sözlü sınavın hukuka aykırı bulunması ihtimalinin devam ettiği değerlendirilebilir.
Kararda karşı oy da bulunmaktadır. Karşı oy yazısında, özellikle düşük notların gerekçesinin tutanakta gösterilmesi gerektiği ve bütün kriterlerde bütün üyelerin aynı puanı vermesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu belirtilmiştir. Gerekçe gösterme yükümlülüğünün kapsamı, ileride benzer uyuşmazlıklarda yeniden tartışılabilecek bir konu olarak değerlendirilebilir.
Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının sözlü aşamasında başarısız sayılan iki kamu görevlisi iptal davası açtı. Davalardan birinde ilk derece mahkemesinin ret kararı istinafta kesin olarak onaylandı. Diğerinde ise bütün komisyon üyelerinin her kriter için aynı puanı vermesi hayatın olağan akışına aykırı bulunarak işlem iptal edildi ve bu karar istinafta kesinleşti.
Kurul, sözlü sınavın da objektif olması gerektiğini ve diğer idari işlemler gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetleneceğini kabul etti. Nesnelliğin ve yargısal denetimin; soruların önceden hazırlanıp tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kaydedilmesi ve her üyenin verdiği notun tutanakta ayrı ayrı gösterilmesiyle sağlanacağını belirtti. Bu kriterler dışında, komisyon üyelerinin adaya aynı puanı vermesinin sınavı tek başına sakatlamadığı sonucuna vardı.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, aykırılığı İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci İdari Dava Dairesinin kararı doğrultusunda giderdi. Karar, 17/09/2026 tarihinde oyçokluğuyla ve kesin olarak verildi. Karşı oyda, aynı puanın bütün kriterlerde verilmesinin sınavı hukuka aykırı hâle getireceği görüşü savunuldu.
- Sözlü sınav sonucuna karşı açılacak bir davada yalnızca komisyon üyelerinin aynı puanı vermesine dayanmak, bu karardan sonra iptal için yeterli görülmeyebilir.
- Dava açmadan önce sınav sorularının tutanağını, adaya sorulan soruların kaydını ve üyeler bazında puan formlarını idareden isteyip incelemek önem taşır.
- Sınav kurullarının, soruları önceden tutanağa bağlama, her adaya sorulan soruları kayda geçirme ve her üyenin notunu ayrı ayrı gösterme yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi gerekir; aksi hâlde sınav işlemi yargısal denetimde hukuka aykırı bulunabilir.
Mülakatta bütün komisyon üyeleri bana aynı puanı verdi, bu tek başına sınavı iptal ettirir mi?
Hayır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bu kararına göre aynı puanın verilmesi, sözlü sınavı tek başına hukuken sakatlamaz. Kurul, sınavın hukuka uygunluğunu tutanak ve kayıt güvencelerinin yerine getirilip getirilmediğine bağlamıştır. Bu nedenle davada yalnızca puanların aynı olmasına dayanmak yeterli görülmeyebilir.
Sözlü sınav işlemine itiraz ederken neye bakmalıyım?
Öncelikle soruların sınavdan önce hazırlanıp tutanağa bağlanıp bağlanmadığına bakılmalıdır. Size sorulan soruların kayda geçirilip geçirilmediği ve hangi üyenin hangi notu verdiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilip gösterilmediği de incelenmelidir. Kurul, yargısal denetimin bu kriterler yönünden yapılması gerektiğini belirtmiştir.
Bu karar tüm kamu kurumlarındaki sözlü sınavları etkiler mi?
Karar, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarına ilişkin uyuşmazlıklardan doğmuştur. Ancak Kurulun ortaya koyduğu ölçütler, sözlü sınavların yargısal denetimine ilişkin genel nitelikte ifade edilmiştir. Bu nedenle ölçütlerin, benzer düzenlemeler içeren diğer kurumlardaki sözlü sınav davalarında da dikkate alınması beklenebilir.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity