Sağlık Bakanlığı, Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik'i 13 Kasım 2026 tarihli ve 33429 sayılı Resmî Gazete'de yayımladı. Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Aynı Yönetmelik, 1/3/2019 tarihli ve 30701 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik'i yürürlükten kaldırdı. Yeni metin; merkezlerin kurulmasını, cihaz temini ve planlamasını, ruhsat ve faaliyet iznini, personel sayılarını, hastaların tıbbi takibini, komisyonları ve denetimi düzenliyor.
Diyaliz merkezi işleten veya açmayı planlayan gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri, üniversiteler ve kamu kurumları doğrudan etkilenmektedir. Merkezlerde çalışan mesul müdürler, nefroloji uzmanları, sertifikalı tabipler, diyaliz teknikerleri ve sertifikalı hemşireler de Yönetmeliğin personel kurallarına tabidir. Hemodiyaliz ve periton diyalizi tedavisi gören hastalar ise aylık muayene ve böbrek nakli bilgilendirmesi gibi düzenlemelerden yararlanacaktır.
Yönetmelik, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 3. maddesine, 9. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine, ek 11. ve ek 19. maddelerine dayanmaktadır. Ayrıca 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 355. maddesinin birinci fıkrasının (b), (c) ve (f) bentleri ile 508. maddesi de dayanak olarak gösterilmiştir.
Yeni merkez açılması ve cihaz artırımı, Bakanlığın her yıl ilan ettiği planlama metnine ve bölgenin hedef doluluk oranına bağlanmıştır; bu oran, bölgedeki cihazlara düşen hasta yükünü gösteren bir ölçüt olarak değerlendirilebilir. Oran dört veya üstündeyse cihaz artırımı planlanır; bir merkez bir defada en fazla beş cihaz ekleyebilir ve en fazla seksen cihaza kadar artırım yapabilir. Oran beşin altındaysa yeni merkez açılmasına izin verilmez; yeni merkezin başlangıçtaki cihaz sayısı on beşten az, yirmi beşten fazla olamaz. Merkez bulunmayan kamu hastaneleri ile nefroloji uzmanı bulunan üniversite hastaneleri ise Bakanlıktan izin almak kaydıyla planlamadan muaf olarak en fazla on cihazlık ünite kurabilir.
Ruhsat süreci de sürelere bağlanmıştır. Planlama uygunluk belgesi, yani Bakanlık planlamasında talebin uygun görüldüğünü gösteren belgeyi alan özel merkez, iki yıl içinde ön izin, ön izinden sonraki iki yıl içinde de ruhsat almak zorundadır; bu belge devredilemez. Ruhsatnameden sonra altı ay içinde faaliyet izni alarak faaliyete geçilmezse ruhsatname iptal edilir. Merkezler ayrıca kronik diyalize başlayan hastayı en geç üç ay içinde en yakın kamuya ait böbrek nakli merkezine bilgilendirme için göndermekle yükümlüdür.
Yönetmeliğin yayımından önce ruhsatlandırılmış merkezler mevcut hâlleriyle çalışmaya devam edecektir. Buna karşılık planlamadan muaf açılan eski ünitelerin de merkeze dönüştürme kuralına tabi tutulması, mevcut işletmeler için yeni yükümlülükler doğurabilir. Geçiş hükmüne göre 1/6/2026 tarihi ile Yönetmeliğin yayımı tarihi arasındaki döneme ilişkin ev hemodiyalizi ve periton diyalizi hususlarında da bu Yönetmelik hükümleri uygulanacaktır. Bu geriye yönelik uygulamanın kapsamı, uygulamada soru işaretleri yaratabilir.
- — Yönetmeliğin yayımı ve yürürlük tarihi
- — Ev hemodiyalizi ve periton diyalizine ilişkin hususlarda Yönetmelik hükümlerinin uygulandığı geçiş döneminin başlangıcı
- Yayımdan önce tanı almış hastaların böbrek nakli merkezine yönlendirilmesi için süre: bir yıl
- Ruhsatname düzenlendikten sonra altı ay içinde faaliyet izni alarak faaliyete geçmeyen merkezin veya ünitenin ruhsatnamesi iptal edilir.
- Cihaz sayısı ona ulaşan ve cihaz başına dört veya daha fazla hasta düşen üniteler, üç yıl içinde merkeze dönüştürülüp merkez olarak ruhsatlandırılmalıdır; bu kural, Yönetmelikten önce planlamadan muaf olarak açılan ünitelere de uygulanır.
- Yönetmeliğin yayımından önce tanı almış diyaliz hastaları için böbrek nakli merkezine yönlendirme işlemi bir yıl içinde tamamlanmalıdır.
Diyaliz merkezimiz eski yönetmeliğe göre ruhsat almıştı, yeniden ruhsat almamız gerekir mi?
Hayır, Yönetmeliğin yayımından önce ruhsatlandırılmış merkezler mevcut hâlleriyle çalışmaya devam eder. Ancak sahiplik, adres veya cihaz kapasitesi değiştiğinde, değişen hususlara ilişkin belgelerle yeni ruhsatname düzenlenir. Personel, kayıt ve hasta takibine ilişkin yeni yükümlülüklerin işleyişe yansıtılması da beklenebilir.
Yeni bir diyaliz merkezi açmak istiyorum, hangi sürelere dikkat etmeliyim?
Özel merkez için planlama uygunluk belgesi aldıktan sonra iki yıl içinde Bakanlıktan ön izin almanız gerekir. Ön izinden sonraki iki yıl içinde ruhsat almalı, ruhsatnameden sonraki altı ay içinde de faaliyet izniyle faaliyete geçmelisiniz. Ön izin süresinin kaçırılması planlama uygunluk belgesinin, faaliyete geçme süresinin kaçırılması ise ruhsatnamenin iptaline yol açar.
Diyaliz hastasıyım, böbrek nakli konusunda bilgilendirilecek miyim?
Evet, merkez kronik diyaliz tedavisine başlandıktan sonra en geç üç ay içinde sizi en yakın kamuya ait böbrek nakli merkezine göndermek zorundadır. Orada nakil süreci, uygunluk şartları, canlı ve kadavra vericiden nakil seçenekleri ile naklin yararları ve riskleri hakkında sözlü ve yazılı bilgi verilir. Yönetmelikten önce tanı almış hastalar için bu işlem bir yıl içinde yapılacaktır.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity