13 Kasım 2026 gündeminden

Anayasa Mahkemesi ön alım bedelinin rayiç değere göre mahkemece belirlenmesini öngören kuralı iptal etti

Hukuk Gündemi/Anayasa Mahkemesi ön alım bedelinin rayiç değere göre mahkemece belirlenmesini öngören kuralı iptal etti
Yayın tarihi: •Hazırlayan: Av. Coşkun Genç
Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle
Kaynak: Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğinin 6.11.2026 tarihli ve ND 22/26 sayılı "Ön Alım Hakkına Konu Payın Bedelinin Rayiç Değer Üzerinden Mahkemece Belirlenmesini Öngören Kurala İlişkin İtiraz Başvuruları ve İptal Davası Hakkında Karar" başlıklı basın duyurusu (E.2026/23, karar tarihi 16/7/2026), https://www.anayasa.gov.tr/tr/haberler/norm-denetimi-basin-duyurulari/on-alim-hakkina-konu-payin-bedelinin-rayic-deger-uzerinden-mahkemece-belirlenmesini-ongoren-kurala-iliskin-itiraz-basvurulari-ve-iptal-davasi-hakkinda-karar.
Ne oldu

Anayasa Mahkemesi, 16/7/2026 tarihinde E.2026/23 numaralı dosyada, Türk Medenî Kanunu'nun 734. maddesinin 7571 sayılı Kanun'un 36. maddesiyle değiştirilen ikinci fıkrasının birinci cümlesindeki "rayiç bedeli" ibaresini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Mahkeme, bu iptal nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan fıkranın kalan kısmını ve 7571 sayılı Kanun'un 37. maddesiyle eklenen geçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrasını da iptal etti. İptal hükümlerinin, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi. Karar, Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğinin 6.11.2026 tarihli basın duyurusuyla kamuoyuna açıklandı.

Kimi etkiler

Kararın en çok etkileyeceği kişiler, paylı mülkiyetteki taşınmazlarda ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşlar ile başka bir paydaştan pay satın alan üçüncü kişilerdir. Payını üçüncü kişiye satan paydaşlar ve görülmekte olan ön alım davalarının tarafları da kararın sonuçlarını izlemelidir.

Hukuki mahiyeti

Yasal ön alım hakkı, yani paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşların bu payı öncelikle satın alabilme hakkı, Türk Medenî Kanunu'nun 734. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasına göre bu hak, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır. İkinci fıkranın birinci cümlesi ise 7571 sayılı Kanun'un 36. maddesiyle değiştirilerek dava konusu payın rayiç bedelinin hâkim tarafından gecikmeksizin belirleneceğini öngörmüştü.

Basın duyurusuna göre değişiklikten önce ön alım hakkı, alıcının ödediği satış bedeli ve tapu masrafları karşılanarak kullanılabiliyordu. Mahkeme, daha önce 8/11/2023 tarihli ve E.2023/77, K.2023/190 sayılı kararında "satış bedeli" ibaresini, 3/6/2025 tarihli ve E.2024/152, K.2025/116 sayılı kararında ise yasal ön alım hakkının kendisini Anayasa'ya aykırı görmemişti. Bu kararlarda satış sözleşmesinin koşullarının korunduğu ve yalnızca alıcının değiştiği esas alınmıştı. Yeni kararda ise rayiç değer, yani payın piyasadaki güncel değeri üzerinden mahkemece bedel belirlenmesinin tarafların serbest iradesiyle kararlaştırdıkları bedeli ortadan kaldırdığı, alıcının haksız kazanç elde etmesine ya da zarara uğramasına yol açabileceği ve ön alım hakkı sahibini ödeyeceği bedel konusunda yargılamanın sonuna kadar belirsizlik içinde bıraktığı belirtilmiştir.

Mahkeme, mülkiyet hakkına ilişkin pozitif yükümlülükler çerçevesinde taraflar arasında adil bir denge kurulmadığı sonucuna ulaşmıştır. İptal hükümleri dokuz aylık süre dolana kadar yürürlüğe girmeyeceğinden, bu süre içinde mevcut düzenlemenin uygulanmaya devam edeceği değerlendirilebilir. Kanun koyucunun bu süre içinde yeni bir düzenleme yapması beklenebilir.

İptalin görülmekte olan davaları nasıl etkileyeceği ve yeni düzenlemenin bedel belirleme yöntemini nasıl kuracağı henüz belirsizdir. Basın duyurusu bağlayıcı değildir; kararın kesin kapsamı, gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla netlik kazanacaktır.

Olay

Türk Medenî Kanunu'nun 734. maddesinin ikinci fıkrasındaki "rayiç bedeli" ibaresi, itiraz başvuruları ve bir iptal davasıyla Anayasa Mahkemesine taşındı. Başvurularda, değişiklikten önce satış bedeli ve tapu masraflarıyla kullanılan ön alım hakkının rayiç bedel üzerinden kullanılmasının tapu siciline güven ilkesiyle bağdaşmadığı ileri sürüldü.

Gerekçe

Mahkeme, kuralı mülkiyet hakkına ilişkin pozitif yükümlülükler çerçevesinde inceledi. Satış bedelinin rayiç değerle değiştirilmesinin satış sözleşmesini farklı bir satış ilişkisine dönüştürdüğünü, tarafların iradesini ortadan kaldırdığını ve ön alım hakkı sahibini belirsizlik içinde bıraktığını belirtti. Bu nedenle taraflar arasında adil bir denge kurulmadığı sonucuna ulaştı.

Sonuç

Mahkeme, "rayiç bedeli" ibaresini iptal etti. Uygulanma imkânı kalmayan fıkranın kalan kısmını ve geçici 1. maddenin (2) numaralı fıkrasını da 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptal etti. İptal hükümlerinin, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.

Tarihler
  • İptal hükümlerinin yürürlüğe girmesi: kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra
Dikkat edilmesi gerekenler
  • İptal hükümleri hemen değil, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir.
  • Ön alım davası açmayı düşünen paydaşlar ve pay satın alan üçüncü kişiler, bu süre içinde yapılabilecek yasal düzenlemeleri yakından izlemelidir.
  • Basın duyurusu bağlayıcı olmadığından, işlemler gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımlanan metni esas alınarak planlanmalıdır.
Sık sorulanlar

Ön alım hakkını kullanırken artık hangi bedeli ödeyeceğim?

İptal hükümleri henüz yürürlüğe girmediğinden, dokuz aylık süre dolana kadar mevcut düzenlemenin uygulanmaya devam edeceği değerlendirilebilir. Bu süre içinde kanun koyucunun yeni bir düzenleme yapması beklenebilir. Ödenecek bedelin nasıl belirleneceği, yapılacak düzenlemeyle netlik kazanacaktır.

Anayasa Mahkemesi neden rayiç bedel kuralını iptal etti?

Mahkeme, kuralın satıcı ile alıcının serbestçe kararlaştırdığı satış bedelini devre dışı bıraktığını belirtti. Mahkemeye göre bu durum, alıcının haksız kazanç elde etmesine ya da zarara uğramasına yol açabilir. Ayrıca ön alım hakkı sahibi, ödeyeceği bedeli ancak yargılamanın sonunda öğrenebilmektedir.

Payımı başka birine sattım, alıcı ön alım davasında zarara uğrar mı?

Mahkeme, taraflarca kararlaştırılan satış bedelinin yargılamada belirlenen rayiç bedelin üzerinde olması hâlinde alıcının haksız yere zarara uğrayabileceğini belirtmiştir. Ancak iptal dokuz ay sonra yürürlüğe gireceğinden, bu süre içinde açılan veya görülen davalarda durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Somut dosyada bir avukattan destek alınması yararlı olabilir.

Hazırlayan: Av. Coşkun Genç, İstanbul Barosu, LimanLegal Hukuk Bürosu. Bu sayfadaki bilgiler resmî mevzuata, Resmî Gazete'ye, yüksek mahkeme kararlarına, kurul bültenlerine ve kurum açıklamalarına dayanmaktadır. Basın kaynaklarına yalnızca resmî açıklamaların erişilebilir kaydı olarak atıf yapılmıştır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık teşkil etmez. İçeriklere dayanılarak yapılan işlemlerden doğabilecek sonuçlardan LimanLegal Hukuk Bürosu sorumlu değildir. Somut olayınıza ilişkin profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir.
Etiketler:Türk Medenî Kanunu m. 734ön alım hakkıAnayasa Mahkemesi iptal kararıgörevde yükselme sözlü sınavıDiyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik4054 sayılı KanunKVKK m. 12 veri ihlali bildirimielektronik imza