Bileşik faiz nedir?
Bileşik faizde, her dönem sonunda işleyen faiz anaparaya eklenir ve bir sonraki dönemin faizi bu büyümüş tutar üzerinden hesaplanır. Bu yönteme faize faiz veya kapitalizasyon da denir. Basit faizde ise faiz her dönem yalnızca başlangıçtaki anapara üzerinden hesaplanır.
Basit: Tutar = Anapara × (1 + yıllık oran × yıl)
n: faizin bir yılda anaparaya eklenme sayısı
Faizin anaparaya eklenme sıklığı arttıkça getiri de artar. Yıllık %12 nominal faizde aylık kapitalizasyon yapılırsa yıllık efektif oran yaklaşık %12,68 olur.
Hukukta faize faiz yasağı
Türk Borçlar Kanunu md. 388/3 uyarınca, faizin anaparaya eklenerek birlikte yeniden faiz yürütüleceğine ilişkin önceden yapılan anlaşmalar kural olarak geçersizdir. Ancak ticari işlerde cari hesap sözleşmeleri ile ticari nitelikteki ödünç sözleşmelerinde bileşik faiz uygulanabilir (Türk Ticaret Kanunu md. 8/2). Kredi kartı ve tüketici kredisi sözleşmelerinde ise ilgili özel mevzuattaki sınırlamalar geçerlidir.
Mahkeme kararlarında ve icra takiplerinde hesaplanan yasal faiz veya ticari temerrüt faizi kural olarak basit faiz yöntemiyle işletilir. Bu nedenle alacak hesabı yapılırken yasal faiz hesaplama aracının kullanılması daha doğru sonuç verir.
Örnek
100.000 TL, yıllık %40 faizle ve faiz yılda bir anaparaya eklenerek üç yıl değerlendirildiğinde dönem sonunda 274.400 TL birikir. Aynı tutar basit faizle değerlendirilseydi dönem sonu tutarı 220.000 TL olurdu; aradaki 54.400 TL bileşik faizin etkisidir.