Serbest meslek makbuzu nedir?
Avukat, mali müşavir, mimar, mühendis, doktor ve danışman gibi serbest meslek erbabı, yaptıkları her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenlemek zorundadır (Gelir Vergisi Kanunu md. 236). Makbuz, 2020 yılından itibaren elektronik ortamda e-SMM olarak düzenlenmektedir.
Makbuzdaki kalemler
- Brüt ücret: Hizmet karşılığı kararlaştırılan, vergiler düşülmeden önceki bedel.
- Gelir vergisi stopajı (%20): Müşteri; şirket, ticari işletme veya serbest meslek erbabı gibi vergi kesintisi yapmakla yükümlü bir kişiyse, brüt ücretin %20'sini keserek vergi dairesine öder (GVK md. 94/2-b).
- Net ücret: Brüt ücretten stopaj düşüldükten sonra kalan tutar.
- KDV (%20): Serbest meslek hizmetleri KDV'ye tabidir; KDV brüt ücret üzerinden hesaplanır ve tahsil edilir.
- Tahsil edilecek toplam: Net ücret ile KDV'nin toplamıdır.
Hesaplama formülleri
Tahsil edilecek = Brüt − Stopaj + KDV
Netten brüte: Brüt = Net ÷ 0,80
Stopaj ve KDV oranları eşit olduğunda tahsil edilecek toplam, brüt ücrete eşit olur. Örneğin brüt 10.000 TL'lik bir makbuzda 2.000 TL stopaj kesilir, 2.000 TL KDV eklenir ve müşteriden 10.000 TL tahsil edilir.
Müşteri şahıs ise
Hizmet alan kişi vergi kesintisi yapmakla yükümlü değilse (ör. bireysel müvekkil) stopaj yapılmaz. Bu durumda brüt ücret 10.000 TL olan bir makbuzda müşteriden KDV ile birlikte 12.000 TL tahsil edilir ve serbest meslek erbabının eline 10.000 TL geçer.
Örnek
Bir avukat, bir şirket müvekkilinden eline 8.000 TL net geçecek şekilde ücret almak istiyor. Brüt ücret 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 TL olur. Makbuzda 2.000 TL stopaj ve 2.000 TL KDV gösterilir; şirketten tahsil edilecek tutar 10.000 TL'dir.