+90 540 097 1035
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
PerplexitySivil Havacılık Genel Müdürlüğünün hazırladığı Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MÂNİA), 5 Kasım 2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi ve 23/8/2013 tarihli ve 28744 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Haberleşme, Seyrüsefer, Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmeliği yürürlükten kaldırdı. Yeni düzenleme, VOR (çok yönlü VHF radyo seyrüsefer vericisi), DME (mesafe ölçme cihazı), NDB (yönsüz radyo vericisi), radar ve haberleşme istasyonlarının her biri için hassas saha ve yapı tahditli alan sınırlarını ayrı ayrı belirledi; ILS (aletli iniş sistemi) için mânia kontrolü gereken saha ise Yönetmeliğin ekinde gösterildi. Bu cihazların çevresindeki yapılaşma başvurularının, Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden yapılan ön tarama ve gerektiğinde uzman etki analizi olmak üzere iki aşamada değerlendirilmesi öngörüldü.
Havaalanları ile seyrüsefer, radar ve haberleşme istasyonları çevresinde bina, televizyon ve GSM kulesi, güneş veya rüzgâr enerji santrali, ölçüm direği ya da enerji nakil hattı yapmak isteyen yatırımcılar, müteahhitler ve arsa sahipleri doğrudan etkilenir. Bu bölgelerde vinç, beton pompası ve iskele kullanan inşaat firmaları, faaliyetteki rüzgâr enerji santrali işletmecileri ve havaalanlarında hizmet veren CNS hizmet sağlayıcıları, yani haberleşme, seyrüsefer ve gözetim hizmeti sunan kuruluşlar da Yönetmelikteki yükümlülüklerin muhatabıdır.
Yönetmelik, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun 41., 47. ve 48. maddelerine, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 437. ve 441. maddelerine ve Şikago Sözleşmesi'nin Ek-10'una dayanıyor. Düzenlemenin konusu mânia, yani hava seyrüseferine tehlike oluşturduğu değerlendirilen geçici, sabit veya hareketli her türlü cisimdir. Yönetmeliğe göre haberleşme, seyrüsefer ve gözetim sistemleri (CNS sistemleri) çevresindeki değerlendirmeler, bu sistemlerin radyo frekansı performansının korunması yaklaşımına dayanıyor.
Yönetmeliğin temel aracı yapı tahditli alan (YTA), yani yapıların cihaz sinyallerinde kabul edilemez bozulmaya yol açabileceği hacimdir. Örneğin DME cihazında istasyona 300 metreye kadar olan alan hassas saha, 300 ile 3.000 metre arası YTA sayılıyor ve bu alandaki yapıların 1 derecelik açıyla belirlenen çizginin altında kalması gerekiyor; radar için YTA 15.000 metreye kadar uzanıyor ve açı 0,25 derecedir. Başvurular önce Aşama-1'de, yani Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden yapılan ön taramada inceleniyor ve ihlal yoksa bir Etki Yok Bildirimi düzenlenerek süreç kapanıyor. İhlal, sınır durum veya hassas saha içinde yapılaşma varsa başvuru Aşama-2'ye, yani CNS hizmet sağlayıcısının hava trafik emniyeti elektronik personelince yapılan mühendislik temelli etki analizine gidiyor.
Yönetmeliğe göre YTA dışında kalan bazı projeler de ilgili CNS hizmet sağlayıcısının teknik incelemesine tabi tutuluyor. Her yöne yayın yapan sistemler bakımından arazi zemin kotundan itibaren 150 metre ve daha yüksek tüm yapılaşmalar ile gökdelenler, büyük kazı işleri ve yüksek kuleler bu kapsamda yer alıyor; VOR, DME ve NDB cihazlarının 15.000 metre yarıçapındaki rüzgâr enerji santralleri de incelemeye giriyor. YTA içindeki dış yüzey kaplamalarında metal içerikli malzeme ve yüksek yansıtımlı cam cephe gibi radyo frekansı sinyallerini yüksek oranda yansıtan malzemelerden kaçınılması gerekiyor; bu tür malzemelerin kullanımı zorunluysa Aşama-2 analizi yapılması şart. Yönetmeliğe aykırılıkta 2920 sayılı Kanun'un 27. ve 143. maddeleri ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik uygulanacak; YTA'yı ihlal eden yapılar için ise Kanun'un 47. maddesi uyarınca işlem yapılacak.
Yönetmelik metninde Aşama-2 analizinin başvuru sahibi açısından ne zaman sonuçlanacağına ilişkin bir süre yer almıyor; 30 günlük süre yalnızca Genel Müdürlüğün CNS hizmet sağlayıcısından görüş istediği durumlar için düzenlenmiş. Geçiş hükümleri, mânia planı notları ile faaliyetteki rüzgâr enerji santrallerinin veri bildirimini kapsıyor. Daha önceki yönetmelik döneminde görüş almış diğer yapıların durumuna ilişkin ayrı bir hüküm bulunmadığından, bu konunun uygulamada netleşmesi beklenebilir.
- — Yürürlük tarihi (yayım tarihi)
- Faaliyetteki rüzgâr enerji santrallerinin 100 metre ve üzerindeki yükselti bilgilerini bildirme süresi: yürürlük tarihinden itibaren iki yıl
- Havaalanı mânia planı notlarının güncellenmesi için süre: yürürlük tarihinden itibaren iki yıl
- Faaliyetteki rüzgâr enerji santrali işletmecileri, zeminden 100 metre ve üzerindeki tüm yükseltilerin bilgisini Yönetmeliğin yürürlüğünden itibaren iki yıl içinde EK-2'deki mânia nitelikleriyle birlikte ilgili CNS hizmet sağlayıcısına iletmekle yükümlüdür ve verilerin doğruluğundan sorumludur.
- YTA içinde kullanılacak vinç, beton pompası, geçici anten ve iskele gibi ekipmanlar için ön bildirim yapılması ve izin alınması zorunludur; izin şartlarına uyulmazsa faaliyet derhal durdurulur.
- YTA'yı ihlal eden bir yapılaşma tespit edilirse 2920 sayılı Kanun'un 47. maddesi uyarınca işlem yapılır ve bundan yapının veya tesisin sahibi ya da işletmecisi sorumlu tutulur.
Arsam bir havaalanına veya seyrüsefer istasyonuna yakın, bina yapmadan önce ne yapmalıyım?
Önce Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden projenin yapı tahditli alanı ihlal edip etmediğini sorgulamanız gerekir. İhlal yoksa Etki Yok Bildirimi düzenlenir ve süreç sonuçlanır. İhlal veya sınır durum varsa ya da yapı ilgili cihazın hassas sahası içinde kalıyorsa başvuru, ilgili CNS hizmet sağlayıcısının yapacağı uzman etki analizine gönderilir.
Uzman etki analizi sonucunda projem reddedilirse ne olur?
Analiz sonucunda etki kabul edilemez bulunursa başvuru gerekçesi belirtilerek reddedilir. Bu durumda projede değişiklik yaparak yeniden başvurabilirsiniz. Etki kabul edilebilir bulunursa başvuru şartsız veya şartlı olarak onaylanır; Yönetmelik, yansıtıcı malzeme kullanımı için mimari düzenleme, konum değişikliği veya işletme kısıtı gibi şartlar öngörüyor.
İnşaatımda geçici olarak vinç kullanacağım, bunun için de izin almam gerekir mi?
Vinç yapı tahditli alan içinde kullanılacaksa ön bildirim ve izin zorunludur. Başvuruda konum koordinatları, zemin kotu, azami yükseklik, planlanan süre ve ekipman türü bildirilir. İzin yükseklik, saat veya konum şartıyla sınırlandırılabilir ve bu şartlara uyulmazsa çalışma derhal durdurulur.