Islah nedir?
Islah, taraflardan birinin yaptığı usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesidir (HMK md. 176). Taraflar aynı davada yalnızca bir kez ıslah yoluna başvurabilir ve ıslah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. Uygulamada ıslah en sık, bilirkişi raporundan sonra dava değerinin artırılması amacıyla kullanılır.
Belirsiz alacak davalarında ise alacağın miktarı tahkikat sonucunda belirlendiğinde davacı, ıslaha gerek kalmadan dilekçeyle talebini artırabilir (HMK md. 107/2). Bu işleme uygulamada değer artırım denir ve harç bakımından ıslah gibi değerlendirilir.
Islah harcı nasıl hesaplanır?
Islahla artırılan miktar için, davanın açılışında olduğu gibi binde 68,31 oranında nispi karar ve ilam harcı hesaplanır ve bunun dörtte biri peşin olarak yatırılır. Kalan dörtte üç, karar ile birlikte tahsil edilir.
Islah harcı yatırılmadan ıslah dilekçesiyle artırılan talep hakkında hüküm kurulamaz. Islah harcının yatırılmaması, kural olarak ıslah edilen kısım bakımından talebin incelenmemesi sonucunu doğurur.
Örnek
50.000 TL değerle açılan bir işçilik alacağı davasında bilirkişi alacağın 250.000 TL olduğunu hesaplıyor ve davacı talebini 250.000 TL'ye çıkarıyor. Artırılan miktar 200.000 TL'dir. Nispi harç 200.000 × binde 68,31 = 13.662 TL, peşin yatırılacak ıslah harcı ise 3.415,50 TL'dir.
Islah ve zamanaşımı
Islahla artırılan kısım için zamanaşımı, kural olarak ıslah dilekçesinin verildiği tarihe göre değerlendirilir; karşı taraf ıslah edilen kısım için zamanaşımı def'inde bulunabilir. Belirsiz alacak davalarında ise davanın açılmasıyla alacağın tamamı için zamanaşımı kesilmiş sayılır. Bu nedenle alacak miktarının belirlenmesinin güç olduğu davalarda belirsiz alacak davası açılması avantaj sağlayabilir.