+90 540 097 1035
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
PerplexityTürkiye ile Özbekistan arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması’nı tadil eden Protokol, Türk Devletleri Teşkilatının 13. zirvesi kapsamındaki temaslar sırasında, 29 Ekim 2026 tarihinde Ankara’da imzalandı. Protokolü iki ülkenin cumhurbaşkanlarının huzurunda Türkiye Ticaret Bakanı ile Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanı imzaladı. Protokolle mevcut anlaşmanın taviz listelerine ilave ürünler eklenmesi amaçlanıyor ve metin, tarafların iç onay prosedürlerini tamamlamalarının ardından yürürlüğe girecek. Aynı tarihte, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ülke Sınırlarından Geçen Taşıtlar ve Eşyalara Dair Ön Bilgi Değişimine İlişkin Protokol’ün uygulanmasını mümkün kılacak Ek Protokol de Türkiye Ticaret Bakanı ile Özbekistan Dışişleri Bakanı tarafından imzalandı.
Özbekistan’a ihracat yapan veya bu ülkeden ithalat yapan Türk şirketleri, değişiklik protokolüyle eklenecek ürünlerde yeni pazar erişimi imkânlarıyla karşılaşabilir. Ek Protokol ise iki ülke arasında ve transit güzergâhta eşya taşıyan uluslararası taşımacılık firmalarını, gümrük işlemlerini yürüten ihracatçı ve ithalatçıları ve onların gümrük müşavirlerini ilgilendiriyor.
Her iki düzenleme de Türkiye ile Özbekistan arasında daha önce kurulmuş antlaşmalara dayanıyor. Birincisi, iki ülke arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması’nı değiştiren bir protokoldür; tercihli ticaret anlaşması, yani yalnızca belirli ürünlerde karşılıklı gümrük avantajı tanıyan anlaşma, burada kapsam bakımından genişletiliyor. İkincisi, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ülke Sınırlarından Geçen Taşıtlar ve Eşyalara Dair Ön Bilgi Değişimine İlişkin Protokol’ün uygulanmasını mümkün kılan bir Ek Protokol’dür.
Değişiklik protokolüyle anlaşmanın taviz listelerine, yani tercihli muamele tanınan ürünlerin listelerine, ilave ürünler eklenmesi hedefleniyor. Bakanlık duyurusunda listeye eklenen ürünler ve tanınacak tavizlerin oranları yer almıyor. Bakanlığın açıklamasına göre Ek Protokol ile iki ülke arasında hareket eden taşıt ve eşyalara ilişkin verilerin elektronik ortamda önceden paylaşılması sağlanacak; bu ön bilgi değişimiyle gümrük işlemlerinin hızlanması ve sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin azalması hedefleniyor.
Değişiklik protokolü, tarafların iç onay prosedürlerini tamamlamalarının ardından yürürlüğe gireceği için imza tarihi itibarıyla uygulanabilir hâlde değildir. Bu nedenle onay süreci tamamlanana kadar ticari işlemlerde mevcut taviz listelerinin esas alınması beklenebilir. Ek Protokol’ün uygulamaya geçmesiyle ise iki ülkenin gümrük idarelerinin taşıt ve eşya verilerine önceden erişebilmesi mümkün olacaktır.
Hangi ürünlerin listeye ekleneceği, tavizlerin hangi oranda tanınacağı ve Ek Protokol’ün yürürlüğe giriş tarihi duyurularda belirtilmemiştir. Bu ayrıntıların, protokol metinlerinin yayımlanmasıyla netleşmesi beklenebilir.
- — Protokol ve Ek Protokol’ün imza tarihi
- Tercihli Ticaret Anlaşması’nı tadil eden Protokol’ün yürürlüğü: tarafların iç onay prosedürlerini tamamlamalarının ardından
- Tercihli Ticaret Anlaşması’nı değiştiren protokol, tarafların iç onay prosedürleri tamamlanmadan yürürlüğe girmeyecektir; bu nedenle yeni tavizlere dayanan fiyat ve sözleşme hesaplamalarının yürürlük tarihi netleşmeden yapılması risk taşıyabilir.
- Duyurularda taviz listelerine eklenecek ürünler açıklanmadığından, şirketlerin kendi ürünlerinin kapsamda olup olmadığını protokol metni yayımlandıktan sonra kontrol etmesi gerekir.
- Ön bilgi değişimi uygulamaya geçtiğinde, taşıt ve eşyaya ilişkin verilerin önceden ve doğru biçimde iletilmesi gümrük işlemlerinin süresini doğrudan etkileyebilir.
Özbekistan’a ihraç ettiğim ürünler için hemen daha düşük gümrük avantajından yararlanabilir miyim?
Hayır, şu an için bu mümkün görünmüyor. Değişiklik protokolü imzalanmış olsa da tarafların iç onay prosedürlerini tamamlamalarının ardından yürürlüğe girecektir. Yürürlük tarihine kadar mevcut taviz listelerinin uygulanması beklenebilir.
Benim ürünüm yeni taviz listelerine eklendi mi?
Bunu şu an bilmek mümkün değil. Ticaret Bakanlığının duyurusu listeye ilave ürünler ekleneceğini belirtiyor, ancak hangi ürünlerin ekleneceğini açıklamıyor. Protokol metni yayımlandığında ürünün gümrük tarife pozisyonuna göre kontrol yapılması gerekir.
Ön bilgi değişimi taşımacılık şirketimiz için ne anlama geliyor?
Bakanlığın açıklamasına göre ön bilgi değişimi, Türkiye ile Özbekistan arasında hareket eden taşıt ve eşyalara ilişkin verilerin elektronik ortamda önceden paylaşılması ve iki ülkenin gümrük idareleri arasındaki elektronik veri alışverişinin daha etkin hâle getirilmesi anlamına geliyor. Bu sistemle gümrük işlemlerinin hızlanması ve sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin azalması hedefleniyor. Ek Protokol’ün ne zaman uygulanmaya başlayacağı ise duyuruda belirtilmemiştir.