+90 540 097 1035
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
PerplexityAdalet Bakanlığının 7 Ekim 2026 tarihli açıklamalarına göre Türk Devletleri Teşkilatı Adalet Bakanları Üçüncü Toplantısı, Türkiye Adalet Bakanının başkanlığında İstanbul'da, Çırağan Sarayı'nda yapıldı; toplantıya Azerbaycan, Kırgız Cumhuriyeti ve Özbekistan adalet bakanları, Kazakistan Adalet Bakan Yardımcısı ve Teşkilatın Genel Sekreteri katıldı. Toplantının sonunda imzalanan ortak bildiride bakanlar, adalette dijital dönüşüm için bir uzman grubu kurulmasında uzlaştı ve bir “TDT E-Adalet Sistemi” kurulması hedefini değerlendirdi. Bildiride ayrıca hukuki konularda adli yardımlaşmaya yönelik çok taraflı anlaşma taslağının en kısa sürede imza aşamasına getirilmesi kararlılığı dile getirildi ve mahkeme kararlarının uygulanmasından sorumlu makamlar arasında bir ağ kurulması imkânının araştırılmasına karar verildi. Teşkilatın Adalet Bakanları Dördüncü Toplantısının 2027 yılında Kırgız Cumhuriyeti'nde yapılması da kararlaştırıldı.
Türkiye ile Azerbaycan, Kazakistan, Kırgız Cumhuriyeti ve Özbekistan arasında ticari veya ailevi ilişkisi bulunan, bu ülkelerde dava ya da icra takibi yürüten kişi ve şirketlerin gelişmeleri izlemesi yararlı olur. Uzun vadede bu ülkelerdeki mahkemeler, adli tıp kurumları ve noterlik kurumları da öngörülen iş birliğinden etkilenebilir.
Ortak bildiri, Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında üye devletlerin adalet bakanlarının vardığı uzlaşıyı kayda geçiren bir metindir. Açıklamalarda bildiriye dayanak olarak belirli bir kanun maddesi gösterilmemektedir. Metnin bir uluslararası anlaşma niteliği taşımadığı ve kişiler için doğrudan hak ya da yükümlülük doğurmadığı değerlendirilebilir.
Bildirinin hukuken en önemli başlığı, hukuki konularda adli yardımlaşmaya ilişkin çok taraflı anlaşma taslağıdır. Adli yardımlaşma, bir devletin mahkemesinin ya da makamının, başka bir ülkede yapılması gereken tebligat veya delil toplama gibi işlemler için o ülkenin makamlarından yardım istemesi anlamına gelir. Taslak, Teşkilatın Uzmanlar Grubu bünyesinde hazırlanmaktadır ve henüz imzalanmamıştır. Bildiride ayrıca 3 Nisan 2026'da Bakü'de imzalanan Türk Devletleri Adli Tıp Ağına İlişkin Mutabakat Zaptı memnuniyetle karşılanmış, 5 Ekim 2023'te Ankara'da imzalanan Türk Dünyası Noterler Birliği Mutabakat Zaptı kapsamındaki çalışmalar da değerlendirilmiştir.
Bugün itibarıyla uygulamada bir değişiklik yoktur. Adalet Bakanının açıklamasına göre anlaşmanın hayata geçirilmesiyle üye ülkeler arasındaki adli yardımlaşmanın daha hızlı, etkin ve öngörülebilir bir yapıya kavuşması beklenmektedir. Mahkeme kararlarının uygulanmasından sorumlu makamlar arasında kurulması düşünülen ağın da, bir ülkede verilen kararın diğer ülkede uygulanmasına ilişkin koordinasyonu kolaylaştırması beklenebilir.
Anlaşmanın hangi işlemleri kapsayacağı, hangi sürelerin öngörüleceği ve ne zaman imzaya açılacağı açıklamalarda yer almamaktadır. E-adalet sistemi ile kurulması düşünülen ağın da şimdilik hedef düzeyinde kaldığı, somut bir takvime bağlanmadığı görülmektedir.
- Hukuki konularda adli yardımlaşmaya ilişkin çok taraflı anlaşma henüz taslak aşamasındadır; bu nedenle devam eden işlemlerde mevcut adli yardım usullerine göre hareket edilmesi gerekir.
- Ortak bildiri kişiler için doğrudan uygulanabilir bir hak veya yükümlülük doğurmadığından, yalnızca bildiriye dayanarak bir başvuru yapılması sonuç vermeyebilir.
- Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerle sınır ötesi uyuşmazlığı olanların, anlaşmanın imza ve yürürlük aşamalarını izlemesi yararlı olur.
Bu toplantıda Türk devletleri arasında bir adli yardımlaşma anlaşması imzalandı mı?
Hayır, toplantıda imzalanan metin bir ortak bildiridir. Hukuki konularda adli yardımlaşmaya yönelik çok taraflı anlaşma hâlâ taslak aşamasındadır. Bakanlar, taslağın mümkün olan en kısa sürede imza aşamasına getirilmesi kararlılığını dile getirmiştir.
Azerbaycan veya Özbekistan'daki bir şirketle davam var; bu gelişme davamı etkiler mi?
Şu an için davanızın usulünde bir değişiklik yoktur. Ortak bildiri bir hedef ve iş birliği metnidir; mahkemeler için yeni bir kural koymaz. Anlaşma ileride yürürlüğe girerse yurt dışında tebligat ve delil toplama gibi işlemlerin hızlanması beklenebilir.
TDT E-Adalet Sistemi kuruldu mu?
Hayır, e-adalet sistemi şimdilik bir hedef olarak değerlendirilmiştir. Bakanlar bu amaçla her üye devletin temsilcilerinden oluşan bir uzman grubu kurulmasında uzlaşmıştır. Sistemin kapsamı ve kuruluş takvimi açıklamalarda yer almamaktadır.