İstanbul Barosu, 17 Kasım 2026 tarihinde basın hürriyeti ve halkın haber alma hakkı konusunda bir kamuoyu duyurusu yayımladı. Duyuruda, son dönemde arama, gözaltı ve kayyım tayini gibi ceza muhakemesi tedbirlerinin amacı dışında kullanılarak basına hukuka aykırı ve ölçüsüz müdahalelerde bulunulduğu belirtildi. Baro, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesine göre şirket yönetimine kayyım atanmasının yasal koşullarını hatırlattı. Açıklama, yargı makamları başta olmak üzere tüm kamu gücü sahiplerine temel hak ve hürriyetlere saygılı olma çağrısıyla sona erdi.
Haklarında soruşturma yürütülen basın ve yayın kuruluşları ile bu şirketlerin yöneticileri ve ortakları açıklamanın doğrudan muhatabıdır. Ceza soruşturmalarında koruma tedbirlerine itiraz eden müdafiler ve haber alma hakkını kullanan okurlar da konuyla ilgilidir.
Duyurunun dayandığı temel düzenlemeler, basın hürriyetini güvenceye alan Anayasa'nın 28. maddesi ile düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetini düzenleyen 26. maddesidir. Ceza muhakemesi yönünden ise 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi esas alınmıştır. Bu madde, soruşturma ve kovuşturma sürecinde şirket işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak hâkim veya mahkeme kararıyla kayyım atanmasını düzenler.
Baronun aktardığına göre bu tedbirin uygulanabilmesi iki koşula bağlıdır. İlk koşul, suçun şirket faaliyeti çerçevesinde işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunmasıdır. İkinci koşul ise tedbirin maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli olmasıdır. Baro, istisnai nitelikteki bu koruma tedbirinin cezalandırma aracı olarak ya da basın kuruluşlarının yayın faaliyetlerine müdahale amacıyla kullanılamayacağını vurgulamıştır.
Duyuruda kayyım tayininin masumiyet karinesi, hukuk güvenliği ve ölçülülük ilkelerinden bağımsız değerlendirilemeyeceği de belirtilmiştir. Masumiyet karinesi, kişinin suçluluğu kesin hükümle sabit oluncaya kadar suçsuz sayılmasıdır. Ölçülülük ise tedbirin amaca uygun, gerekli ve orantılı olmasını ifade eder. Bu çerçevede, basın kuruluşuna yönelik bir kayyım kararında kanuni koşulların somut olarak gerekçelendirilip gerekçelendirilmediğinin savunma açısından önem taşıyacağı değerlendirilebilir.
Açıklama bir meslek kuruluşunun görüşüdür ve yargı mercilerini bağlamaz. Bununla birlikte, kanunun öngördüğü koşulların basın kuruluşlarına yönelik uygulamalarda nasıl yorumlanacağı, ilerleyen dönemde yargı kararlarıyla netleşebilecek bir konu olarak görünmektedir.
- İstanbul Barosunun açıklaması bir mevzuat değişikliği ya da yargı kararı değildir ve kayyım tedbirlerinin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
- Hakkında kayyım tedbiri uygulanan basın kuruluşlarının, kararda suçun şirket faaliyeti çerçevesinde işlendiğine dair kuvvetli şüphe sebeplerinin ve tedbirin gerekliliğinin gösterilip gösterilmediğini incelemesi önem taşıyabilir.
Bir şirket yönetimine hangi durumda kayyım atanabilir?
İstanbul Barosunun aktardığına göre, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca kayyım atanması iki koşula bağlıdır. Suçun şirket faaliyeti çerçevesinde işlendiğine dair kuvvetli şüphe sebepleri bulunmalıdır. Ayrıca tedbir, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli olmalıdır.
Basın kuruluşuma kayyım atanması bir ceza anlamına mı gelir?
Hayır, kayyım atanması bir ceza değil, istisnai nitelikte bir koruma tedbiridir. Baro, bu tedbirin cezalandırma ya da yayın faaliyetlerine müdahale aracı olarak kullanılamayacağını vurgulamaktadır. Baroya göre kayyım tayini masumiyet karinesi, hukuk güvenliği ve ölçülülük ilkelerinden bağımsız değerlendirilemez.
Baronun bu açıklaması mahkemeleri bağlar mı?
Hayır, açıklama bir meslek kuruluşunun kamuoyuna yönelik görüşüdür ve hukuken bağlayıcı değildir. Ancak açıklamada hatırlatılan kanuni koşullar ve anayasal ilkeler, somut bir dosyada savunmanın dayanabileceği genel çerçeveyi yansıtmaktadır.
ChatGPT
Gemini
Claude
Grok
Perplexity