18 Kasım 2026 gündeminden

Anayasa Mahkemesi umumi kadınlar ve umumi evlerin yönetmelikle düzenlenmesini öngören kuralı iptal etti

Hukuk Gündemi/Anayasa Mahkemesi umumi kadınlar ve umumi evlerin yönetmelikle düzenlenmesini öngören kuralı iptal etti
İdare HukukuAYM kararı
Yayın tarihi: •Hazırlayan: Av. Coşkun Genç
Bu İçeriği Yapay Zeka İle Özetle
Kaynak: Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğinin 17.11.2026 tarihli ve ND 23/26 numaralı 1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. Maddesine İlişkin İtiraz Başvuruları Hakkında Karar başlıklı basın duyurusu (E.2025/144, karar tarihi 16/7/2026), https://www.anayasa.gov.tr/tr/haberler/norm-denetimi-basin-duyurulari/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanunu-nun-128-maddesine-iliskin-itiraz-basvurulari-hakkinda-karar.
Ne oldu

Anayasa Mahkemesi, 16/7/2026 tarihinde E.2025/144 numaralı dosyada 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verdi. Dosya, mahkemelerin itiraz yoluyla yaptığı başvurular üzerine incelendi. İptal edilen cümle, umumi kadınlar ve umumi evlerin tabi olacağı hükümlerin ve fuhuş nedeniyle yayılan hastalıklara, özellikle zührevi hastalıklara karşı alınacak önlemlerin bir yönetmelikle düzenlenmesini öngörüyordu. Karar, Mahkeme Genel Sekreterliğinin 17.11.2026 tarihli basın duyurusuyla kamuoyuna açıklandı.

Kimi etkiler

Kararın, iptal edilen cümleye dayanan düzenlemelere tabi olan umumi evleri ve buralarda çalışan kişileri doğrudan etkilemesi beklenebilir. Bu alanda denetim ve sağlık önlemleri yönünden işlem yapan idari makamların da karardan etkilenmesi değerlendirilebilir.

Hukuki mahiyeti

İncelenen kural, 1593 sayılı Kanun'un 128. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesidir. Dosya, itiraz yoluyla, yani önündeki davada uygulayacağı kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı gören bir mahkemenin bu hükmü Anayasa Mahkemesine götürmesiyle açıldı. Mahkeme kuralı, fuhşa sürüklenen kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıyla doğrudan ilgili görerek Anayasa'nın 5. ve 17. maddeleri çerçevesinde inceledi.

Başvuran mahkemeler, kuralın hiçbir çerçeve çizmeden umumi kadınlar, umumi evler ve benzeri yerlerle ilgili bütün konuları yönetmeliğe bıraktığını ve idareye sınırsız düzenleme yetkisi tanıdığını ileri sürdü. Mahkeme ise kuralı esas olarak devletin pozitif yükümlülüğü, yani hakkı yalnızca ihlal etmemekle kalmayıp etkili biçimde koruma ödevi açısından değerlendirdi. Mahkemeye göre fuhşun kamu güvenliği ve sağlığı amacıyla hukuki bir çerçeveye oturtulması, onu insan onuruyla bağdaşır hâle getirmez. Kararda, bedensel bütünlüğün metalaştırıldığı bir alanın devletçe düzenlenmesinin insan onurunu ihlal eden bir yapıya dolaylı olarak meşruiyet ve güvence kazandırmak anlamına geldiği belirtildi.

Kural, umumi evlere ilişkin konuların yönetmelikle düzenlenmesini öngörüyordu. Bu nedenle, iptal yürürlüğe girdiğinde bu cümleye dayanılarak yapılan düzenlemelerin dayanağının ortadan kalkacağı değerlendirilebilir. Mahkeme ayrıca devletin asli görevinin bireyleri fuhşa yönelten yapısal nedenleri gidermek ve aracılık eden kişi ve örgütlerle etkin biçimde mücadele etmek olduğunu vurguladı.

Basın duyurusunda iptalin yürürlüğe gireceği tarihe ilişkin bir bilgi yer almıyor. Bu alanın bundan sonra nasıl düzenleneceği ve mevcut idari uygulamaların nasıl şekilleneceği, gerekçeli kararın yayımlanmasıyla daha açık hâle gelebilir.

Olay

Mahkemeler, önlerindeki davalarda uygulayacakları Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesini itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine götürdü. Başvurularda, kuralın umumi kadınlar, umumi evler ve benzeri yerlerle ilgili hiçbir çerçeve belirlemeden bütün konuları yönetmeliğe bıraktığı ve idareye sınırsız düzenleme yetkisi verdiği ileri sürüldü.

Gerekçe

Mahkeme kuralı Anayasa'nın 5. ve 17. maddeleri kapsamında, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı açısından inceledi. Kararda, fuhşun kamu sağlığı amacıyla düzenlenmesinin onu insan onuruyla bağdaşır hâle getirmediği ve bu alanı düzenlemenin bedensel bütünlüğün metalaştırıldığı bir yapıya dolaylı meşruiyet kazandırdığı belirtildi. Mahkeme bu nedenle kuralın devletin pozitif yükümlülüğüyle bağdaşmadığı sonucuna vardı.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi, 16/7/2026 tarihinde E.2025/144 numaralı dosyada itiraz konusu cümlenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verdi. Karar 17.11.2026 tarihli basın duyurusuyla açıklandı.

Dikkat edilmesi gerekenler
  • Basın duyurusu Genel Sekreterlik tarafından bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve bağlayıcı değildir; hukuki değerlendirmede gerekçeli karar metni esas alınmalıdır.
  • İptalin hangi tarihte yürürlüğe gireceği duyuruda belirtilmediğinden, kararın Resmî Gazete'deki yayımı ve içeriği takip edilmelidir.
  • İptal edilen cümleye dayanan idari işlemlerle ilgili uyuşmazlığı süren kişilerin, kararın kendi dosyalarına etkisini gerekçeli karar yayımlandıktan sonra değerlendirmesi yerinde olur.
Sık sorulanlar

Anayasa Mahkemesi tam olarak neyi iptal etti?

Mahkeme, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128. maddesinin birinci fıkrasının yalnızca birinci cümlesini iptal etti. Bu cümle, umumi kadınlar ve umumi evlerin tabi olacağı kuralların ve zührevi hastalıklara karşı önlemlerin bir yönetmelikle belirlenmesini öngörüyordu. Duyuruda kanunun diğer hükümleri hakkında bir iptal kararı bulunmuyor.

İptal kararı hemen uygulanmaya başlar mı?

Basın duyurusunda iptalin yürürlüğe gireceği tarih belirtilmemiştir. Kararın sonuçları, gerekçeli kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla netleşecektir. Bu nedenle somut bir işlem veya dava söz konusuysa kararın yayımı takip edilmelidir.

Mahkeme kuralı neden Anayasa'ya aykırı buldu?

Mahkeme, devletin fuhşu düzenleyerek kişilerin kendi onurlarına aykırı davranmasına imkân tanımasını, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüyle bağdaşmaz buldu. Mahkemeye göre bu tür bir düzenleme, insan onurunu zedeleyen bir yapıya dolaylı olarak meşruiyet kazandırır. Kararda devletin asıl görevinin fuhşa yönelten nedenleri gidermek ve aracılarla mücadele etmek olduğu belirtildi.

Hazırlayan: Av. Coşkun Genç, İstanbul Barosu, LimanLegal Hukuk Bürosu. Bu sayfadaki bilgiler resmî mevzuata, Resmî Gazete'ye, yüksek mahkeme kararlarına, kurul bültenlerine ve kurum açıklamalarına dayanmaktadır. Basın kaynaklarına yalnızca resmî açıklamaların erişilebilir kaydı olarak atıf yapılmıştır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık teşkil etmez. İçeriklere dayanılarak yapılan işlemlerden doğabilecek sonuçlardan LimanLegal Hukuk Bürosu sorumlu değildir. Somut olayınıza ilişkin profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir.
Etiketler:1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.128Anayasa Mahkemesi iptal kararıDampinge karşı önlemCMK m.133 kayyımZorunlu müdafi ücretiFon soruşturmalarıKoruma tedbirleriBasın hürriyeti