Kripto Varlık Eşya mıdır? Mülkiyet, Haciz, Miras ve Boşanmada Kripto Varlıklar

Q: Platformun borcu nedeniyle benim kripto varlığım haczedilebilir mi?

Hayır. SPK m. 35/C f. 7 uyarınca müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcıların malvarlığından ayrıdır. Müşterilerin hizmet sağlayıcı nezdindeki nakit ve kripto varlıkları, hizmet sağlayıcının borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.

Q: Kripto varlık üzerinde rehin kurulabilir mi?

SPK m. 35/B f. 10 uyarınca kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmaz. Bu, kripto varlığın rehne hiç konu olamayacağı anlamına gelmez; ancak ticari işlemlerde taşınır rehni sicilinin sağladığı kolaylıklardan yararlanılamayacağını gösterir. Uygulamada teminat ilişkileri sözleşmesel yollarla ve saklama düzenlemeleriyle kurgulanmaktadır.

Kripto varlığın bir malvarlığı değeri olduğu artık tartışmalı değildir: haczedilir, terekeye girer, boşanmada tasfiyeye konu olur, ihtiyati tedbire bağlanır. Tartışmalı olan şudur: bu malvarlığı değeri hangi hak kategorisine girer? Türk Medeni Kanunu m. 762, taşınır mülkiyetinin konusunu "nitelikleri itibarıyla taşınabilen maddî şeyler" ile sınırlamıştır. Kripto varlık ise kanunun kendi ifadesiyle bir gayri maddi varlıktır. Bu gerilim, uygulamada somut sonuçlar doğurur: istihkak davası açılabilir mi, iyiniyetli iktisap korunur mu, hırsızlık suçu mu yoksa bilişim suçu mu oluşur, zamanaşımı hangi rejime tabidir? Bu rehberde, İstanbul'da eşya, miras ve icra hukuku alanında çalışan LimanLegal Hukuk Bürosu olarak konuyu kanun metinleri, güncel yargı kararları ve karşılaştırmalı hukuk ışığında ele alıyoruz.

Kısa cevaplar

Kripto varlık kanunen "gayri maddi varlık"tır. SPKn m. 3/1-(bb) onu ne para, ne menkul kıymet, ne de eşya olarak tanımlar.
TMK m. 762'nin cismanilik şartı aşılamamıştır. Bu nedenle kripto varlık, doğrudan taşınır mülkiyetinin konusu sayılamamakta; doktrinde taşınır hükümlerinin kıyasen uygulanması görüşü ağırlık kazanmaktadır.
Yargı, kripto varlığı mülkiyet hakkı kapsamında ele almaktadır. Danıştay 10. Dairesi 2025 tarihli kararlarında, yargısal uygulamada kripto varlıkların mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirildiğini ve terekeye dijital malvarlığı olarak geçeceğinin dahi kabul edildiğini tespit etmiştir.
Haciz artık kanunda düzenlenmiştir. SPKn m. 99/B f. 7 uyarınca müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilir; elektronik ortamda haciz için İİK m. 89'a değil, İİK m. 78'e atıf yapılmıştır.
Müşteri varlıkları koruma altındadır. SPKn m. 35/C f. 7 uyarınca müşterilerin kripto varlıkları, hizmet sağlayıcının borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez.
Rehin bakımından özel bir dışlama vardır. SPKn m. 35/B f. 10 uyarınca kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmaz.
Miras: Kripto varlık bir malvarlığı değeri olarak terekeye dâhildir; ancak gizli anahtara ulaşılamazsa varlık fiilen erişilemez hâle gelir. Mirasçılar için asıl sorun hukuki değil, teknik ve ispata ilişkindir.
Boşanma: Edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik birliği içinde edinilen kripto varlıklar tasfiyeye dâhildir. Gizlenmesi hâlinde TMK m. 229 ve 241 kapsamında değerlendirme yapılabilir.
Karşılaştırmalı hukuk yön veriyor. İsviçre'de Borçlar Kanunu Art. 973d ile "kayıt hakkı" (Registerwertrecht), Almanya'da eWpG ile "kripto kıymetli evrak", İngiltere'de ise 2025 tarihli Kanun'la üçüncü bir kişisel mülkiyet kategorisi yaratılmıştır.

Kanuni Çerçeve

A. Konusu (Taşınır Mülkiyeti) — TMK m. 762

Taşınır mülkiyetinin konusu, nitelikleri itibarıyla taşınabilen maddî şeyler ile edinmeye elverişli olan ve taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçlerdir.

1. Zilyetliğin devri — TMK m. 763

Taşınır mülkiyetinin nakli için zilyetliğin devri gerekir.

Bir taşınırın zilyetliğini iyiniyetle ve malik olmak üzere devralan kimse, devredenin mülkiyeti devir yetkisi olmasa bile, zilyetlik hükümlerine göre kazanmanın korunduğu hâllerde o şeyin maliki olur.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıların denetimi ve uygulanacak yaptırımlar — SPKn m. 99/B f. 7 (Ek:26/6/2024-7518/9 md.)

(7) Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilir. Nakit ve kripto varlıkların bilişim sistemleri vasıtasıyla sorgulanması ve elektronik ortamda haczi hakkında 2004 sayılı Kanunun 78 inci maddesi uygulanır. 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip edilecek alacaklar için de bilişim sistemleri vasıtasıyla sorgulama yapılabilir ve elektronik ortamda haciz tatbik edilebilir. Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara adli makamlarca el konulması hâlinde, el konulan varlıkların Kurulca yetkilendirilmiş saklama hizmeti sağlayan kuruluşlar nezdinde oluşturulan cüzdanlarda muhafazası için gerekli tüm işlemler adli makamlarca tesis edilir.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıların faaliyetlerine ve kripto varlıkların transfer ve saklanmasına ilişkin esaslar — SPKn m. 35/C f. 7 (Ek:26/6/2024-7518/4 md.)

(7) Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcıların mal varlığından ayrı olup, kayıtlar da bu hükme uygun olarak tutulur. Müşterilerin her ne suretle olursa olsun kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan nakit ve kripto varlıkları, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının borçları nedeniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mal varlığı ise müşterilerin borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz. […]

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve kripto varlıklara ilişkin hükümler — SPKn m. 35/B f. 10 (Ek:26/6/2024-7518/3 md.)

(10) Kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine, 20/10/2016 tarihli ve 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmaz.

Tartışmanın Kalbi: Cismanilik ve Hâkimiyet

Türk ve İsviçre hukukunda ağırlıklı görüş, bir şeyin eşya sayılabilmesi için cismani olmasını arar; cismani olmayan değerlerin taşınır mülkiyetine bağlanabilmesi için ayrıca bir kanun hükmü gerekir. Bunun en bilinen örneği fikrî haklardır: fikir ve sanat eserleri ile teknolojik buluşlar maddi bir gövdeye sahip olmadıkları için ayni hakkın değil, kendi özel rejiminin — fikrî mülkiyetin — konusunu oluşturur.

Doktrinde eşya, kısaca şu dört ölçütle tarif edilir: üzerinde hâkimiyet kurulabilmesi, ekonomik bir değer taşıması, kişilik dışı olması ve cismani bulunması. Kripto varlık bu ölçütlerden ikisinde takılır. Cismani değildir; ve üzerinde kurulan gücün gerçek bir hâkimiyet sayılıp sayılamayacağı da tartışmalıdır. Tartışmanın bütün ağırlığı bu iki noktada toplanmaktadır.

1. Cismanilik unsuru bakımından

Karşı görüş, kavramın kendisini sorgulayarak başlar. Türk hukukunda bir kısım yazara göre eşya, zaman içinde sabit kalan mutlak bir kategori değildir; kavram dinamiktir ve ekonomik ile sosyal koşulların değişimine göre yorumlanmalıdır. İsviçre hukukunda da benzer bir çıkış noktası vardır: Kanun eşyayı tanımlamadığına göre, cismanilik onun vazgeçilmez ön koşulu gibi okunmamalı; asıl ağırlık hâkimiyet unsuruna verilmelidir.

Bu çizgiyi izleyen yazarlar dijital verinin kendisine bakar: veri alınıp satılabiliyor, kullanılabiliyor, devredilebiliyor ve işlemlere konu olabiliyorsa ekonomik bir değeri var demektir; öyleyse eşya sayılmasının önünde ilkesel bir engel bulunmamalıdır. Bir başka yaklaşım ise meseleyi ihtiyaç üzerinden kurar: maddi olmayan nesnelerin dijital ekonominin gerekleri karşısında taşınır mülkiyetinin konusu olarak tanınması artık bir zorunluluktur.

Önemli bir eleştiri: İsviçre Medeni Kanunu m. 713'e yapılan atıfla cismani olmayan varlıkların yanında doğal güçlerin de taşınır mülkiyeti kapsamına alındığından bahisle, kripto varlıkların da taşınır mülkiyeti kapsamında değerlendirilebileceği görüşü İsviçre doktrininde eleştirilmektedir. Buna göre, her ne kadar Kanun doğal güçleri taşınır mülkiyeti kapsamına alsa da, bunları eşya olarak düzenlememiş, sadece hukuki bakımdan onlara eşit tutmuştur. Aynı eleştiri Türk hukuku bakımından da getirilebilir; zira TMK m. 762'de doğal güçler eşya olarak değil, taşınır mülkiyetinin konusu olarak sayılmıştır.

2. Hâkimiyet unsuru bakımından

Hâkimiyet unsuru bakımından Türk hukukunda savunulan bir görüş, gizli anahtarın işlevine dayanır: varlık üzerinde yalnızca anahtarı elinde bulunduran işlem yapabilir ve o kişi tasarruf yetkisini bir kez kullandığında, aynı varlık üzerinde artık ancak yeni yetkili hareket edebilir. Bu dışlayıcılık, hâkimiyet için yeterli sayılmalıdır.

Karşı görüş ise aynı olguya bakıp farklı bir sonuca varır. Gizli anahtar sahibinin elindeki yetki, blokzincir protokolünde yalnızca o kripto varlıkla sınırlı bir değişiklik yapma imkânından ibarettir. Anahtar sahibi kaydın diğer içeriğine dokunamaz; kaydı silemez, tümüyle ortadan kaldıramaz. Oysa ayni hakkın tanıdığı hâkimiyet, sahibine eşya üzerinde doğrudan ve kapsamlı bir yetki verir. Bu görüşe göre kullanıcının konumu, kendi denetiminde olmayan — aksine bütün topluluk tarafından işletilen — bir protokol üzerindeki bir menfaatten öteye geçmez; bu da tam anlamıyla bir hâkimiyet sayılmaz.

Baskın Çözüm: Taşınır Hükümlerinin Kıyasen Uygulanması

Tartışmanın bugünkü ağırlık merkezi, kripto varlığın eşya olduğunu savunmak değil; eşyaya ilişkin hükümlerin ona uygulanabileceğini savunmaktır. Bu görüşü benimseyen yazarlara göre kripto varlık, gizli anahtar sayesinde üzerinde hâkimiyet kurmaya elverişlidir ve ekonomik bir değer taşır; dolayısıyla taşınır mülkiyetine ilişkin TMK hükümlerinin uygun düştüğü ölçüde kıyasen uygulanması, bu varlıklarda en çok ihtiyaç duyulan iki şeyi -koruma ve işlem güvenliğini-sağlayacaktır.

Bu görüşe göre, özel bir yasal düzenleme yapılıncaya kadar kripto varlıklara uygun olduğu ölçüde taşınır mülkiyetine ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanması gerekir. Gerekçeler şunlardır:

Eşya kavramının kanunda açıkça tanımlanmıyor oluşu,
Mülkiyet kavramının teknolojideki değişimlere ayak uydurmasının esnekliği,
Kripto varlıkların gayri maddi mal olma özelliğinin öne çıkması, gizli anahtar yardımıyla üzerinde hâkimiyet kurmaya elverişli olması, ekonomik bir değer taşıması ve hâlihazırda işlemlere konu olması.

Ancak eksik kalan noktalar var. Türk hukukunda kripto varlıkların türünden bağımsız bir biçimde taşınır mülkiyetine tabi tutulmasında; taşınır mülkiyetinin korunması, zilyetlik, zilyetliğin korunması, aleniyetin sağlanması gibi hususların da düzenlenmesinin gerekliliği haklı olarak ifade edilmektedir. Böylesine bir durumun ancak, eşya niteliğini haiz olmayan dijital varlıkların açıkça eşya olarak tanımlanması ya da blokzincir ağına aleniyet ilkesine tabi bir sicil niteliği kazandırılarak, bu varlıklar üzerindeki tasarrufların aleniyet ve belirlilik ilkelerine uyum sağlanması yoluyla yapılabileceği ifade edilmiştir.

Yargı Uygulaması: Mülkiyet Hakkı Kapsamında Değerlendirme

Danıştay 10. Dairesi, Merkez Bankası Yönetmeliği'nin iptali istemiyle açılan davalarda verdiği 28.05.2025 tarihli kararlarda, Türk yargı uygulamasının mevcut durumunu şöyle özetlemiştir:

"Yargı kararlarında; 'kripto para' para veya para ile temsil edilebilen banka kredisi, banka ve seyahat çeki, havale, menkul kıymet, hisse senedi, teminat, tahvil, bono, poliçe, kredi mektubu ve benzeri kıymetler arasında sayıldığı (Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 23/09/2021 tarihli, E:2021/6102, K:2021/5056; aynı tarihli, E:2021/6481, K:2021/9055 sayılı kararları); 'Kripto Para' şirketlerindeki hesapların ihtiyati tedbirin konusu olarak değerlendirildiği (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 03/11/2021 tarihli, E:2021/2793, K:2021/2326 sayılı kararı); murisin e-posta ve buna bağlı olarak kullanılan sosyal medya hesapları, dijital cüzdan hesapları vb maddi değer ifade eden ve TMK'nın 599. maddesi kapsamında terekesine dahil olduğu ve mirasçılarına intikali gereken 'Dijital Mal Varlığı' olduğundan, bu yönden tespitinin gerekeceği (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 13/11/2020 tarihli, E:2020/1149, K:2020/905 sayılı kararı) yolunda değerlendirmeler yapılarak hükümler verildiği görülmektedir. Yargı kararların bazılarında kripto para olarak ifade edilse de, dijital ve/veya kripto varlıkların hukuksal alanda, mülkiyet hakkı kapsamında ele alındığı, terekeye dijital mal varlığı olarak geçeceği dahi kabul edilmek suretiyle yargısal uygulamalara konu edilmekle beraber; bu varlıkların günümüzde ulaşılan teknoloji gelişme aşamasında, para veya para birimi olma özelliğinden uzak olması […]" — Danıştay 10. Dairesi, 28.05.2025 tarihli, E. 2021/3363, K. 2025/2779 sayılı karar (aynı yönde E. 2021/3158, K. 2025/2777; E. 2021/2771, K. 2025/2778; E. 2021/3724, K. 2025/2776; E. 2021/3682, K. 2025/2775)

Aynı kararlarda Daire, kripto varlıkların yatırım aracı olarak kullanılmaya devam edildiğini ve maliklerin tasarruf haklarına dokunulmadığını vurgulamıştır:

"Dava konusu Yönetmelik ile kripto varlıkların ödemelerde kullanılmaması düzenlenmiş olup, kripto varlıklara yasak getirilmemiştir. Kripto varlıklar yatırım aracı olarak kullanılmaya devam edilmektedir. Kripto varlıkların alım, satımına herhangi bir yasak getirilmemiştir. Dolayısıyla kripto varlık kullanıcılarının yatırım aracı olarak diledikleri gibi tasarrufta bulunma haklarına dokunulmuş değildir. Durum böyle alınca mülkiyet hakkı ve sözleşme özgürlüğü ihlalinden bahsetmek mümkün değildir." — Danıştay 10. Dairesi, 28.05.2025 tarihli, E. 2021/3158, K. 2025/2777 sayılı karar

Karşı oy kayda değerdir. Aynı kararlarda bir üye; Yönetmelik ile kripto varlıkların sadece yatırım aracı olarak kaldığını ve bunun dışında başka türlü tasarrufta bulunulamayacağını, dolayısıyla mülkiyet hakkının kısıtlandığını belirterek iptal yönünde oy kullanmıştır. Bu karşı oy, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolunda kullanılabilecek bir argüman haritası sunmaktadır.

Uygulama 1: Kripto Varlığın Haczi ve El Konulması

7518 sayılı Kanun öncesinde kripto varlıkların haczi tamamen uygulamayla şekilleniyordu. Bugün ise kanun düzeyinde bir rejim vardır.

Konu	Kural	Dayanak
Haczi kim uygular?	Münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcı. İcra dairesi doğrudan blokzincire müdahale edemez.	SPKn m. 99/B f. 7
Elektronik haciz	Bilişim sistemleri vasıtasıyla sorgulama ve elektronik ortamda haciz hakkında İİK m. 78 uygulanır.	SPKn m. 99/B f. 7
Kamu alacakları	6183 sayılı Kanun kapsamındaki alacaklar için de bilişim sistemleri vasıtasıyla sorgulama ve elektronik haciz mümkündür.	SPKn m. 99/B f. 7
Adli el koyma	El konulan varlıkların, Kurulca yetkilendirilmiş saklama kuruluşları nezdinde oluşturulan cüzdanlarda muhafazası için gerekli tüm işlemler adli makamlarca tesis edilir.	SPKn m. 99/B f. 7
Müşteri varlığına platform borcu için haciz	Yasaktır. Kamu alacakları için dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez, ihtiyati tedbir konulamaz.	SPKn m. 35/C f. 7
Ticari işlemlerde taşınır rehni	Kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine 6750 sayılı Kanun uygulanmaz.	SPKn m. 35/B f. 10

Uygulamadaki kritik boşluk: Bu rejim, kripto varlığın lisanslı bir hizmet sağlayıcı nezdinde bulunması hâlini düzenler. Borçlunun varlığı kendi kişisel cüzdanında (özellikle soğuk cüzdanda) tutuyorsa, haczin fiilen gerçekleştirilmesi gizli anahtara erişimi gerektirir. Bu durumda alacaklının başvurabileceği yol, borçluya İİK m. 74 vd. çerçevesinde mal beyanında bulunma yükümlülüğünü hatırlatmak ve gerektiğinde İİK m. 337 kapsamında gerçeğe aykırı beyan suçunu gündeme getirmektir. Kripto varlık bakımından haciz, hukuken mümkün ancak fiilen anahtara bağlı bir işlemdir.

Uygulama 2: Kripto Varlık ve Miras

Kripto varlık bir malvarlığı değeri olduğundan TMK m. 599 uyarınca mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazanır. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 13.11.2020 tarihli, E. 2020/1149, K. 2020/905 sayılı kararında da; murisin e-posta ve buna bağlı olarak kullanılan sosyal medya hesapları ile dijital cüzdan hesapları gibi maddi değer ifade eden unsurların TMK m. 599 kapsamında terekeye dâhil olduğu ve mirasçılara intikali gereken "dijital malvarlığı" olduğu kabul edilmiştir.

Mirasçılar için pratik yol haritası

Mirasçılık belgesi alın. Platform nezdindeki hesabın tespiti ve varlığın devri için ilk belge budur.
Terekenin tespiti davası açın. Dijital cüzdan hesaplarının, platform hesaplarının ve bunlara bağlı e-posta hesaplarının tespiti bu dava kapsamında talep edilebilir.
Lisanslı platformlara başvurun. Sermaye Piyasası Kurulu'ndan faaliyet izni almış kuruluşlar, müşteri bazında kayıt tutmakla ve MKK ile entegrasyon sağlamakla yükümlüdür (III-35/B.2 sayılı Tebliğ m. 32). Bu, mirasçılar için önemli bir ispat kolaylığıdır.
Kişisel cüzdan varsa anahtarı arayın. Donanım cüzdanı, kurtarma kelimeleri (seed phrase), şifre yöneticisi kayıtları, kasa içeriği ve el yazısı notlar gözden geçirilmelidir. Gizli anahtara ulaşılamayan kripto varlık, hukuken terekeye dâhildir ancak fiilen erişilemez.
Tereke değerini doğru belirleyin. Kripto varlıkların değeri yüksek oynaklık gösterdiğinden, hangi tarihteki değerin esas alınacağı (ölüm tarihi mi, taksim tarihi mi) tenkis ve denkleştirme hesaplarında belirleyici olur.
Vergisel yükümlülükleri gözden kaçırmayın. Veraset ve intikal vergisi beyanı bakımından dijital varlıkların da beyan edilmesi gerekir.

Uygulama 3: Boşanmada Kripto Varlıklar

Edinilmiş mallara katılma rejiminde, eşlerden birinin evlilik birliği içinde karşılığını vererek edindiği kripto varlıklar kural olarak edinilmiş mal niteliğindedir ve tasfiyeye dâhildir. Uygulamada karşılaşılan üç temel sorun vardır:

Tespit sorunu: Kripto varlık, banka hesabı gibi tek bir sorgu ile görülemez. Lisanslı platform nezdindeki hesaplar için mahkeme aracılığıyla bilgi talebi mümkündür; kişisel cüzdanlar için ise cüzdan adresinin bilinmesi gerekir.
Değer tespiti sorunu: Tasfiyede esas alınacak değerin hangi tarihe göre belirleneceği, kripto varlığın oynaklığı nedeniyle sonucu ciddi biçimde değiştirir.
Kaçırma sorunu: Tasfiye öncesinde varlığın başka bir cüzdana aktarılması hâlinde TMK m. 229 (eklenecek değerler) ve TMK m. 241 (üçüncü kişilere karşı dava) hükümleri gündeme gelir.

Uygulama önerisi: Boşanma davasında kripto varlık şüphesi varsa, ihtiyati tedbir talebi dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülmelidir. Lisanslı platform nezdindeki bir hesaba tedbir konulması mümkündür; nitekim Danıştay kararında da atıf yapılan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 03.11.2021 tarihli, E. 2021/2793, K. 2021/2326 sayılı kararında kripto para şirketlerindeki hesaplar ihtiyati tedbirin konusu olarak değerlendirilmiştir. Ancak SPKn m. 35/C f. 7 uyarınca platformun kendi malvarlığına, müşterilerin borçları nedeniyle tedbir konulamayacağı; buna karşılık müşteriye ait varlığa müşterinin kendi borcu nedeniyle tedbir konulabileceği ayrımı özenle yapılmalıdır.

Karşılaştırmalı Hukuk: Dünya Bu Sorunu Nasıl Çözdü?

Kripto varlıkların hukuki niteliğine ilişkin olarak Kıta Avrupası hukuk sistemine sahip ülkelerin büyük çoğunluğunda genelde bir yasal düzenleme henüz bulunmamaktadır. Buna karşılık, mülkiyet kavramını daha dinamik ele alan ortak hukuk sistemlerinde mahkeme kararları ve son yıllarda yasal düzenlemeler yol gösterici olmuştur.

Ülke	Çözüm	Yöntem
İsviçre	25 Eylül 2020 tarihinde kabul edilen "Federal Hukukun Dağıtık Elektronik Sicil Teknolojilerine Uyumuna Dair Kanun" (EdTVER), İsviçre Borçlar Kanunu (OR) bakımından 1 Şubat 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. OR Art. 973d ve devamında kıymetli evrak işlevi görebilecek yeni bir tür kıymet hakkı (Registerwertrecht) tanımlanmıştır.	Yeni bir hak kategorisi yaratma. Dağıtık elektronik sicile kaydedilen bu kıymet haklarının, doktrinde bir hakkın nitelikli bir temsil biçimi olduğu ifade edilmektedir. Kanunda gösterilen şartları sağlayan bir elektronik sicile kaydı durumunda kayıtlı haklar, kıymetli evrakta olduğu gibi devir, meşruiyet ve işlem güvenliği işlevlerine sahip olur.
Almanya	Elektronik Kıymetli Evrak Kanunu (eWpG) ile elektronik kıymetli evrak düzenlenmiştir. Elektronik kıymetli evraklar fiziki kıymetli evrakla aynı etkiyi doğurur. eWpG, "elektronik" kavramını ele alırken mevcut bir varakaya değil elektronik ortamda izlendiği kayıtlı kıymetli evrak metodunu esas almıştır.	Kıymetli evrak hukukunu genişletme. Kripto kıymetli evrak, blokzincir ya da mevcut kaydedilebilecek elektronik kayıt sistemleri yanında ileride ortaya çıkabilecek veri saklama teknolojileriyle de elektronik kayıt sistemine bir alt türü olarak tescil edilebilir.
İngiltere	Property (Digital Assets etc) Act 2025, 2 Aralık 2025 tarihinde Kraliyet onayını almıştır. Kanun, geleneksel thing in possession ve thing in action ikilisine sığmayan varlıklar için fiilen üçüncü bir kişisel mülkiyet kategorisi açmıştır.	Kategori engelini kaldırma. Kanun'un 1. maddesi: "A thing (including a thing that is digital or electronic in nature) is not prevented from being the object of personal property rights merely because it is neither— (a) a thing in possession, nor (b) a thing in action."
Ortak hukuk içtihadı	İngiltere ve Yeni Zelanda mahkemeleri, kanuni düzenleme öncesinde dahi kripto varlıkları mülkiyetin konusu kabul etmiştir.	Yargısal gelişim. AA v Persons Unknown [2019] EWHC 3556 (Comm) kararında bitcoin mülkiyetin konusu sayılmış; Yeni Zelanda'da Ruscoe v Cryptopia Ltd (in liquidation) [2020] NZHC 728 kararında kripto varlıkların mülkiyete konu olabileceği ve emanete (trust) konu olabileceği kabul edilmiştir.
Türkiye	Özel bir eşya hukuku düzenlemesi yoktur. 7518 sayılı Kanun, kripto varlığı tanımlamış ve hizmet sağlayıcıları düzenlemiş; ancak kripto varlığın hangi hak kategorisine girdiği sorusunu bilinçli olarak açık bırakmıştır.	Sektörel düzenleme. Eşya hukuku boyutu doktrin ve içtihat tarafından, taşınır hükümlerinin kıyasen uygulanması üzerinden çözülmeye çalışılmaktadır.

Bir Yasal Düzenleme Yapılırsa Neler Düzenlenmeli?

Olması gereken hukuk bakımından (de lege ferenda) bir yasal düzenleme yapılması gerektiği konusunda doktrinde geniş bir uzlaşı vardır. Kanun koyucunun elindeki en basit seçenek, kripto varlıkların taşınır mülkiyetine tabi olduğunu açık bir hükümle söylemektir. Ancak bundan önce yanıtlanması gereken bir soru bulunmaktadır: blokzincirin çok sayıda uygulama alanı vardır ve hukuk politikası bakımından bunların hangilerine izin verileceği önce netleşmelidir. Zira kripto varlıklar tek tip değildir; türüne göre korunması gereken menfaat de değişir. Tek bir hüküm ile bütün türleri aynı rejime bağlamak, uygulamada yeni sorunlar üretebilir.

Düzenlemenin kapsaması gereken başlıklar şunlardır:

Aleniyet ve belirlilik: Bu varlıklar üzerindeki tasarrufların aleniyet ve belirlilik ilkesine uygun şekilde gerçekleştirilebilmesi için, blokzincir ağına aleniyet ilkesine tabi bir sicil niteliği kazandırılması önerilmektedir. Blokzincirin bir sicilin hüküm ve sonuçlarını sağlaması için de yasal bir düzenleme gerekmektedir.
Alacak hakkı veya emtia temsili: Kripto varlıkların alacak hakkını ya da bir emtiayı temsil etmesi işleviyle sınırlı bir düzenleme yapılması da düşünülebilir.
Kıymetli evrak yolu: Kanun koyucunun, İsviçre hukukundaki düzenlemeler örneğindeki gibi kanunda kıymetli evraka ilişkin düzenlemelerde bir takım değişiklikler yaparak yeni bir kıymetli evrak türü yaratması da mümkündür. Bu durumda kripto varlıkların hangi şartlar altında kıymetli evrak niteliğinde olacağı, bunların ne şekilde devredilebileceği ve iyi niyetli hak iktisabının mümkün olup olmayacağı gibi hususlar düzenlenmelidir.
Zilyetlik ve koruma: Taşınır mülkiyetinin korunması, zilyetlik, zilyetliğin korunması gibi hususların da düzenlenmesi gerekir.

Kripto Varlıklarda Mülkiyet, Haciz ve Miras Uyuşmazlıkları — LimanLegal Hukuk Bürosu

Kripto varlıklara ilişkin uyuşmazlıklarda sonucu belirleyen, çoğu zaman varlığın teorik nitelendirmesi değil; varlığın zamanında tespit edilmesi, anahtara erişimin belgelenmesi, doğru tedbir talebinin doğru muhataba yöneltilmesi ve değer tespitinin doğru tarihe bağlanmasıdır. Bu eşiklerin çoğu, dava açılmadan önce belirlenir.

İstanbul Kartal'da bulunan LimanLegal Hukuk Bürosu; kripto varlıkların terekede tespiti, boşanmada mal rejimi tasfiyesi, icra takiplerinde dijital varlıkların haczi ve platformlarla yaşanan uyuşmazlıklarda hukuki destek sunmaktadır.

Hemen İletişime Geçin

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kripto varlık Türk hukukunda eşya sayılır mı?

Doğrudan eşya sayılmaz. TMK m. 762 taşınır mülkiyetinin konusunu "nitelikleri itibarıyla taşınabilen maddî şeyler ile edinmeye elverişli olan ve taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçler" ile sınırlar. Kripto varlık ise SPKn m. 3/1-(bb)'nin ifadesiyle gayri maddi bir varlıktır. Doktrinde ağırlıklı görüş, kripto varlıklara uygun düştüğü ölçüde taşınır mülkiyetine ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanması yönündedir.

Kripto varlık bir malvarlığı değeri midir?

Evet. Kripto varlıklar ekonomik bir değer teşkil etmektedir ve yargı uygulamasında malvarlığı değeri olarak kabul edilmektedir. Danıştay 10. Dairesi'nin 28.05.2025 tarihli kararlarında, dijital ve kripto varlıkların hukuksal alanda mülkiyet hakkı kapsamında ele alındığı, terekeye dijital malvarlığı olarak geçeceğinin dahi kabul edildiği tespit edilmiştir. Ancak ekonomik değer taşıması, tek başına hangi hak kategorisine girdiğini belirlemeye yetmez.

Kripto varlık haczedilebilir mi?

Evet. SPKn m. 99/B f. 7 uyarınca müşterilere ait nakit ve kripto varlıklara ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talepler münhasıran kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilir. Nakit ve kripto varlıkların bilişim sistemleri vasıtasıyla sorgulanması ve elektronik ortamda haczi hakkında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 78. maddesi uygulanır. 6183 sayılı Kanun kapsamındaki kamu alacakları için de elektronik haciz tatbik edilebilir.

Borçlunun kendi kişisel cüzdanındaki kripto varlık haczedilebilir mi?

Hukuken haczedilebilir, ancak fiilen gizli anahtara erişimi gerektirir. Haciz rejimi, varlığın lisanslı bir hizmet sağlayıcı nezdinde bulunması hâlini düzenlemektedir. Borçlu varlığı kendi soğuk cüzdanında tutuyorsa, alacaklının başvurabileceği yol İİK m. 74 vd. çerçevesinde mal beyanı yükümlülüğü ve gerektiğinde İİK m. 337 kapsamındaki gerçeğe aykırı beyan suçudur.

Platformun borcu nedeniyle benim kripto varlığım haczedilebilir mi?

Hayır. SPKn m. 35/C f. 7 uyarınca müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcıların malvarlığından ayrıdır. Müşterilerin hizmet sağlayıcı nezdindeki nakit ve kripto varlıkları, hizmet sağlayıcının borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.

Kripto varlık üzerinde rehin kurulabilir mi?

SPKn m. 35/B f. 10 uyarınca kripto varlıkları konu edinen rehin sözleşmelerine 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmaz. Bu, kripto varlığın rehne hiç konu olamayacağı anlamına gelmez; ancak ticari işlemlerde taşınır rehni sicilinin sağladığı kolaylıklardan yararlanılamayacağını gösterir. Uygulamada teminat ilişkileri sözleşmesel yollarla ve saklama düzenlemeleriyle kurgulanmaktadır.

Kripto varlık mirasçılara geçer mi?

Evet. Kripto varlık bir malvarlığı değeri olarak TMK m. 599 uyarınca terekeye dâhildir. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 13.11.2020 tarihli, E. 2020/1149, K. 2020/905 sayılı kararında; murisin e-posta ve sosyal medya hesapları ile dijital cüzdan hesapları gibi maddi değer ifade eden unsurların TMK m. 599 kapsamında terekeye dâhil olduğu ve mirasçılara intikali gereken "dijital malvarlığı" olduğu kabul edilmiştir.

Mirasbırakanın gizli anahtarına ulaşılamıyorsa ne olur?

Kripto varlık hukuken terekeye dâhildir ancak fiilen erişilemez hâle gelir. Lisanslı bir platform nezdinde tutulan varlıklarda durum farklıdır: platformlar müşteri bazında kayıt tutmak ve MKK ile entegrasyon sağlamakla yükümlüdür (III-35/B.2 sayılı Tebliğ m. 32), bu nedenle mirasçılar mirasçılık belgesiyle başvurarak hesaba ulaşabilir. Kişisel cüzdanlarda ise donanım cüzdanı, kurtarma kelimeleri ve şifre yöneticisi kayıtlarının araştırılması gerekir.

Boşanmada kripto varlıklar mal rejimi tasfiyesine dâhil midir?

Evet. Edinilmiş mallara katılma rejiminde, eşlerden birinin evlilik birliği içinde karşılığını vererek edindiği kripto varlıklar kural olarak edinilmiş mal niteliğindedir ve tasfiyeye dâhildir. Tasfiye öncesinde varlığın başka bir cüzdana aktarılması hâlinde TMK m. 229 (eklenecek değerler) ve TMK m. 241 (üçüncü kişilere karşı dava) hükümleri gündeme gelir.

Kripto varlık hesabına ihtiyati tedbir konulabilir mi?

Evet. Danıştay 10. Dairesi'nin kararında da atıf yapılan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 03.11.2021 tarihli, E. 2021/2793, K. 2021/2326 sayılı kararında kripto para şirketlerindeki hesaplar ihtiyati tedbirin konusu olarak değerlendirilmiştir. Ancak SPKn m. 35/C f. 7 uyarınca platformun kendi malvarlığına müşterilerin borçları nedeniyle tedbir konulamayacağı ayrımı dikkatle yapılmalıdır.

Kripto varlığın çalınması hırsızlık suçu oluşturur mu?

Doktrinde, kripto varlıkların eşya olmadıkları için teknik anlamda hırsızlık suçunun oluşmayacağı, bunun yerine bilişim alanındaki suçların gündeme gelebileceği ifade edilmektedir. TCK'nın bilişim sistemine girme, sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme ile banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarına ilişkin hükümleri ile dolandırıcılık hükümleri somut olaya göre uygulanabilir. Bu değerlendirme her olayın kendi koşullarına göre yapılmalıdır.

İsviçre hukuku bu sorunu nasıl çözdü?

İsviçre'de 25 Eylül 2020 tarihinde kabul edilen "Federal Hukukun Dağıtık Elektronik Sicil Teknolojilerine Uyumuna Dair Kanun" (EdTVER), İsviçre Borçlar Kanunu (OR) bakımından 1 Şubat 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. OR Art. 973d ve devamında, kıymetli evrak işlevi görebilecek yeni bir tür kıymet hakkı (Registerwertrecht) tanımlanmıştır. Kanunda gösterilen şartları sağlayan bir elektronik sicile kaydı durumunda kayıtlı haklar, kıymetli evrakta olduğu gibi devir, meşruiyet ve işlem güvenliği işlevlerine sahip olur.

İngiltere'deki 2025 tarihli düzenleme ne getirdi?

Property (Digital Assets etc) Act 2025, 2 Aralık 2025 tarihinde Kraliyet onayını almıştır. Kanun'un 1. maddesi, bir şeyin — dijital veya elektronik nitelikte olanlar dâhil — yalnızca ne zilyetliğe konu bir şey (thing in possession) ne de dava edilebilir bir hak (thing in action) olmadığı gerekçesiyle kişisel mülkiyet haklarının konusu olmaktan alıkonulamayacağını düzenler. Böylece geleneksel ikili ayrıma sığmayan dijital varlıklar için fiilen üçüncü bir kategori açılmıştır.

Türkiye'de kripto varlıklar için özel bir eşya hukuku düzenlemesi var mı?

Hayır. 7518 sayılı Kanun kripto varlığı tanımlamış ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarını düzenlemiş; ancak kripto varlığın hangi hak kategorisine girdiği sorusunu açık bırakmıştır. Doktrinde olması gereken hukuk bakımından (de lege ferenda) bir düzenleme yapılması gerektiği; bu düzenlemede taşınır mülkiyetinin korunması, zilyetlik, aleniyetin sağlanması gibi hususların da ele alınması gerektiği ifade edilmektedir.

Blokzincire sicil niteliği kazandırılabilir mi?

Doktrinde önerilen çözümlerden biri budur. Kripto varlıklar üzerindeki tasarrufların özellikle aleniyet ilkesi ve belirlilik ilkesine uygun şekilde gerçekleştirilebilmesi için, blokzincir ağına aleniyet ilkesine tabi bir sicil niteliği kazandırılması önerilmektedir. Ancak blokzincirin bir sicilin hüküm ve sonuçlarını sağlaması için yasal bir düzenleme gerekmektedir; mevcut mevzuatta böyle bir düzenleme bulunmamaktadır.

Kripto varlık transferinde iyiniyetli iktisap korunur mu?

Bu, tartışmanın en belirsiz noktalarından biridir. TMK m. 763/2, bir taşınırın zilyetliğini iyiniyetle ve malik olmak üzere devralan kimsenin, devredenin mülkiyeti devir yetkisi olmasa bile zilyetlik hükümlerine göre kazanmanın korunduğu hâllerde o şeyin maliki olacağını düzenler. Kripto varlıkta zilyetliğin devri teknik olarak gerçekleşmediğinden bu hükmün kıyasen uygulanıp uygulanamayacağı tartışmalıdır. Doktrinde, bu hususun yeni bir yasal düzenlemede açıkça ele alınması gerektiği ifade edilmektedir.

Önemli: Bu yazıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez. Kripto varlıkların hukuki niteliğinin Türk hukukunda hâlâ tartışmalı olduğunu; haciz, tedbir ve tereke tespiti taleplerinde muhatabın ve dayanağın doğru seçilmemesi hâlinde geri dönülemez hak kayıpları doğabileceğini hatırlatırız. Somut durumunuza özgü değerlendirme için bir avukattan destek almanızı öneririz.

Kaynaklar ve dayanaklar
— 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 599, 683, 762, 763 (mevzuat.gov.tr)
— 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 3, 35/B, 35/C, 99/B (mevzuat.gov.tr)
— 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 74, 78, 337 (mevzuat.gov.tr)
— Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Çalışma Usul ve Esasları ile Sermaye Yeterliliği Hakkında Tebliğ (III-35/B.2) m. 32, RG 13.03.2025/32840
— Danıştay 10. Dairesi, 28.05.2025, E. 2021/3363, K. 2025/2779
— Danıştay 10. Dairesi, 28.05.2025, E. 2021/3158, K. 2025/2777
— Danıştay 10. Dairesi, 28.05.2025, E. 2021/2771, K. 2025/2778
— Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 13.11.2020, E. 2020/1149, K. 2020/905
— İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 03.11.2021, E. 2021/2793, K. 2021/2326
— Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 23.09.2021, E. 2021/6102, K. 2021/5056
— Property (Digital Assets etc) Act 2025 (UK), c. 29, s. 1
— Bundesgesetz zur Anpassung des Bundesrechts an Entwicklungen der Technik verteilter elektronischer Register (İsviçre, EdTVER)

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için LimanLegal Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Kripto Varlık Eşya Mıdır?